Brontekst bekijken van Gegevensmanagement/verdieping

==Feiten, gegevens en juridische context==
Gegevens komen voort uit feiten. Het woord 'feit' of 'feitenverzameling' kan door verschillende partijen anders geïnterpreteerd worden. De essentie van de overheid is dat ze met wet -en regelgeving (spel)regels opstelt over hoe we met elkaar omgaan in de leefomgeving. Dat gaat over wat mag en wat niet mag, ofwel de rechten en plichten van de mensen en organisaties in de samenleving. Ook de overheid zelf moet altijd rechtmatig handelen. Dat betekent dat zowel het verzamelen van gegevens als het nemen van besluiten op basis van die gegevens altijd op basis van een juridische grondslag gebeurt.

Een feit kan betrekking hebben op een ding, c.q. een object of op een gebeurtenis in de werkelijkheid. Voorbeelden van een object zijn een persoon, een bedrijf of een huis. Voorbeeld van een gebeurtenis zijn een geboorte, de oprichting van een bedrijf of de verkoop van een huis. De overheid of een notaris legt juridisch relevante feiten over deze objecten en gebeurtenissen vast in akten zoals een geboorteakte, een oprichtingsakte of een leveringsakte. Een geboorte, de oprichting van een bedrijf of de verkoop van een huis waar je al lang in de praktijk mee bezig was wordt hiermee 'officieel' zoals mensen vaak zeggen. In feite wordt een juridische situatie vastgelegd conform de wetten en regels in onze samenleving.

[[File:Leefomgeving-juridische_werkelijkheid.png|width| 600px]]

Van gebeurtenissen verzamelen we gegevens, dat is de neerslag in een administratie van relevante aspecten van deze gebeurtenis (en dus niet het feit of de werkelijkheid zelf). Verschillende organisaties kunnen dan ook verschillende gegevens verzamelen over eenzelfde gebeurtenis. Bij de overdracht van een huis registreert het Kadaster de eigendomsrechten en dergelijke en bepaalt de Belastingdienst de overdrachtsbelasting. Onder andere basisregistraties zijn juist ingericht voor hergebruik. Gegevens over objecten worden vastgelegd in registraties zoals de basisregistratie personen, het handelsregister of de basisregistratie Kadaster. Daarmee ontstaat een administratieve werkelijkheid. Het is handig voor burgers en bedrijven als de overheid niet steeds opnieuw hoeft te vragen naar gegevens die ergens al bekend zijn. Als duidelijk is wie verantwoordelijk is voor deze gegevens is ook duidelijk waar je terecht kunt als gegevens onjuist blijken of als je vragen hebt. Steeds meer worden gegevens ook gebruikt buiten de context waarin ze zijn verzameld. Zo zijn veel gegevens waardevol bij het inventariseren van scenario's voor maatschappelijke opgaven. Daarbij is essentieel ook dat goed wordt uitgelegd wat deze gegevens betekenen. Hierover gaat het [[Nationaal Semantisch Vlak]]. 

Veel standaarden voor gegevensmanagement zijn ontwikkeld in Europees verband en gepubliceerd op de [https://interoperable-europe.ec.europa.eu/ website van interoperable Europe]. Voor de toepassing van die standaarden zijn in Nederland toepassingsprofielen ontwikkeld. Waar de standaard alle relevante concepten rond een bepaald onderwerp beschrijft, schrijft het toepassingsprofiel voor welke elementen echt nodig zijn en hoe je deze invult. De semantische standaarden voor de onderdelen van gegevensmanagement en veel toepassingsprofielen zijn al beschikbaar en zijn opgenomen in of zitten in het proces van opname in de [[Lijst Pas_toe_of_leg_uit standaarden|lijst met pas-toe-of-leg-uit standaarden]]. 

 [[File:Administratieve werkelijkheid.png|width| 800px]]
 
In veel organisaties zijn er verschillende specialisten die zich bezighouden met juridische grondslagen (afdeling juridische zaken), met begrippenkaders (afdeling communicatie), met informatiemodellen (informatiearchitecten of -analisten), met kwaliteitsmanagement (afdeling Q&A), met privacy (functionaris gegevensbescherming), met beveiliging (chief information and security officer), algoritmen (functionaris algoritmen), met records management (records manager), et cetera. Integraal gegevensmanagement verbindt de afzonderlijke oplossingen van specialisten uit verschillende vakgebieden. Daarmee wordt dubbel werk voorkomen. Maar bovenal is het de basis voor een afsprakenstelsel waarin gegevens uit verschillende bronnen verantwoord (dat wil zeggen met inachtneming van de context en betekenis) in samenhang kunnen worden gebruikt. Met deze context en betekenis krijgen gegevens meerwaarde, c.q. kunnen gegevens op waarde worden geschat.In de NORA verbindt het onderwerpen die tot voor kort nog als losse thema’s werden behandeld, zoals [[NORA Begrippenkader]], [[gegevenswoordenboeken]], [[API | API's]], [[data op het web]], [[Duurzame_Toegankelijkheid | duurzame toegankelijkheid]], [[geo]], [[Stelsel_van_Basisregistraties | stelsel van basisregistraties]] en (internationale) [[standaarden]]. 

NAP10 [[Neem gegevens als fundament]] impliceert een gegevensgerichte samenwerking in plaats van de huidige op loshangende deelprocessen ingerichte organisaties. Dit geldt zowel binnen organisaties die (bron)gegevens leveren als voor ketens die samenwerken in afsprakenstelsels. Het resultaat bestaat uit gegevens met sociale waarde, geschikt voor consistent (her)gebruik. Daarbij is het handig als verschillende afsprakenstelsels dezelfde standaarden hanteren. Bij voorbeeld bij de oprichting van een bedrijf heb je te maken met het afsprakenstelsel voor de basisregistraties, maar ook met financiële aspecten zoals een bankrekening, BTW, et cetera. Deze visie op informatiemanagement is ook een basis voor een samenhangend stelsel van (afspraken)stelsels.