Jaarverantwoording 2025: verschil tussen versies

k Fix red link
k spelling
 
(10 tussenliggende versies door 2 gebruikers niet weergegeven)
Regel 3: Regel 3:




ONDERSTAANDE TEKST WORDT MOMENTEEL GEACTUALISEERD


== Dit hebben we bereikt van de in 2025 gestelde doelen ==
== Dit hebben we bereikt van de in 2025 gestelde doelen ==
Om te beginnen: het gaat goed met NORA !<br>
Ook afgelopen jaar is de goede naam en bekendheid van NORA verder toegenomen. De '''adoptie van de NORA''' groeit, het gebruik groeit en de community groeit.<br>
De goede naam en bekendheid van NORA is afgelopen jaar verder toegenomen. De '''adoptie van de NORA groeit''', het gebruik groeit en de community groeit.<br>
In 2025 zijn wederom mooie resultaten neergezet 😊<br>
In 2025 zijn wederom mooie resultaten neergezet.<br>
Vanuit het NORA Beheer team leverden totaal 19 personen relevante bijdragen. Naast natuurlijk 100’en actieve collega’s vanuit de diverse thema-communities !<br>
De bezoeken aan NORAonline.nl zijn over het gehele jaar gezien aanzienlijk hoger dan het jaar hiervoor: ruim 146.477 unieke gebruikers (was 120.350) die totaal 1671 werkdagen aan online-kennisdeling via de NORA hebben gerealiseerd (een stijging van 43%). Zie meer informatie bij [https://www.noraonline.nl/images/noraonline/9/96/Gebruiksstatistieken_NORA_2024.pdf Gebruik van de NORA-wiki in 2024]].<br>
Uit gebruikersonderzoek blijkt een waardering van 7,8 (was 8,0).<br>
Veel reflecties en verbetervoorstellen uit het gebruikersonderzoek verwachten we te kunnen realiseren via de lopende NORA Redesign.


De '''NORA Familie als kennis-community is verder versterkt'''. We zien dat aan de vele vragen die worden gesteld via nora@ictu.nl, aan instellingen voor notificaties, aan de inmiddels 236 inschrijvingen voor de Nieuwsbrieven (was 198) en aan de deelname aan kwartaal-bijeenkomsten van het [[NORA Open Huis van de Architectuur]].<br>
Het merendeel van de geplande activiteiten is conform plan en binnen het begrote budget uitgevoerd. Uitzondering zijn er echter ook geweest. In deze verantwoording beperken we ons tot de hoofdlijnen.<br>
Vanuit de 5 bijeenkomsten van de NORA Gebruikersraad is geconstateerd dat het draagvlak bij beheerders van overheidsarchitecturen blijft groeien: er zijn inmiddels directe contacten met 71 Familieleden (was 30) en we hebben gemiddeld 34 deelnemers (was 32) die de doorontwikkeling van de NORA bepalen. Dat laatste overigens inclusief vertegenwoordigers van thema’s. <br>
Het meest opvallende is natuurlijk de nieuwe look-and-feel van de NORA. Maar ook de nieuwe navigatiemogelijkheden, de landingspagina's en de menustructuur zorgen voor een betere ordening en doorzoekbaarheid van de grote hoeveelheid aan informatie. En last-but-not-least: het gebruik van [[ArchiMate & NORA|ArchiMate-modellen]] in de NORA is nu mogelijk. Het plan voor de Redesign is afgerond: dat was meer intensief dan we hadden ingeschat, maar is goed verlopen en we zijn live gegaan per 31 maart 2025. Sindsdien lopen nog wel enkele verbeteracties. <br>
De basis voor deze samenwerking is het gemeenschappelijke belang bij het delen van het DNA van de NORA Familie. Via 2 specifieke onderzoeken in 2024 is daar goed zicht op verkregen. En onze gezamenlijke inzichten hebben geleid tot diverse vervolgacties om het her-gebruik van dat DNA te gaan verbeteren, zoals voor Bouwstenen, Architectuurprincipes en Generieke Functies.
Diverse expertgroepen hebben inhoudelijke kennis en ervaring aan de NORA geactualiseerd en toegevoegd, met name voor overheidsdienstverlening, begrippen, (metadata)standaarden en gegevensmanagement.<br>
Vanuit het NORA Beheer team leverden totaal 23 personen relevante bijdragen. Naast natuurlijk 100’en actieve collega’s vanuit de diverse expertgroepen!<br>


Daarnaast is het beheer van de '''architectuur-begrippen''' belegd bij de expertgroep NORA Begrippenkader. Die is sinds begin 2024 hard aan de slag om die begrippen beter te beschrijven, waarbij meteen de geadviseerde standaarden NL-SBB en Linked Data worden toegepast. Alle overheidsarchitecturen hebben baat bij dit gemeenschappelijke begrippenkader !
De bezoeken aan NORAonline.nl zijn over het gehele jaar gezien wederom hoger dan het jaar hiervoor. Hoewel het aantal unieke bezoekers iets is afgenomen naar 134.624 (was 146.477), hetgeen mogelijk komt doordat we een filtering moesten toepassen om te corrigeren voor enkele crawlers uit China, zien we een structurele groei van het aantal terugkerende bezoekers: afgelopen jaar zelfs met 33% ! <br>
Dat brengt het aantal bezoekers dat gemiddeld tenminste 2 keer per week de NORA gebruikt op ruim 400 (3%). <br>
Alle bezoekers bij elkaar hebben totaal 1775 werkdagen (was 1671) aan online-kennisdeling via de NORA hebben gerealiseerd: een stijging van 6%. Zie meer informatie bij [[Gebruiksstatistieken 2025| Gebruik van de NORA-wiki in 2025]].<br>
Het gebruikersonderzoek is in 2025 niet uitgevoerd doordat te veel grote wijzigingen zijn doorgevoerd (in 2024 was de waardering 7,8).<br>


En parallel daaraan is de samenwerking met het Bureau Forum Standaardisatie uitgebreid. Het beheer van alle '''generieke standaarden''' die relevant zijn voor de Nederlandse overheid vindt plaats in de NORA en die standaarden worden ontsloten via de meest moderne Linked Data technieken, evenals de publicatie van de [[Monitor Open Standaarden]].
De '''NORA Familie als kennis-community is verder versterkt'''. We zien dat aan de vele vragen die worden gesteld via nora@ictu.nl, aan instellingen voor notificaties, aan de inmiddels 249 inschrijvingen voor de Nieuwsbrieven (was 236) en aan de goede deelname (gemiddeld ca. 50 personen) aan kwartaal-bijeenkomsten van het [[NORA Open Huis van de Architectuur]].<br>
Vanuit de 5 bijeenkomsten van de NORA Gebruikersraad is geconstateerd dat het draagvlak bij beheerders van overheidsarchitecturen blijft groeien: er zijn directe contacten met 71 Familieleden en we hebben gemiddeld 39 deelnemers (was 34) die de doorontwikkeling van de NORA bepalen. Dat laatste overigens inclusief vertegenwoordigers van thema’s. <br>
De basis voor deze samenwerking is het gemeenschappelijke belang bij het delen van het DNA van de NORA Familie. Via de 2 specifieke onderzoeken uit 2024 is daar goed zicht op verkregen en dat heeft in 2025 geleid tot diverse vervolgacties om het her-gebruik van dat DNA te gaan verbeteren, zoals voor Begrippen en Beleidskaders.


In 2024 heeft ICTU een nieuwe opdracht vanuit BZK gekregen voor het beheer van de samenhang van metadatastandaarden, bekend onder de noemer [[Stelsel van Metadatastandaarden]]. Dit wordt zo goed als mogelijk gecombineerd met het beheer van de NORA.
Het beheer van de '''basisbegrippen''' is goed aangepakt door de expertgroep NORA Begrippenkader. Hierdoor is een brug geslagen naar het beheer van begrippen door diverse expertgroepen en nemen we nu concrete stappen vooruit in het harmoniseren en uniformeren van die begrippen.
Vanuit diverse domeinen en programma's (zoals Onderwijs en het Federatief Data Stelsel) is al interesse getoond voor deze aanpak, mede omdat we ervaring hebben met de standaarden NL-SBB en Linked Data die daarbij worden toegepast. Niet alleen hebben alle overheidsarchitecturen baat bij dit gemeenschappelijke begrippenkader, maar ook andere informatiewerkers bij de overheid. <br>
Neem daarom vooral eens een kijkje bij het [[Nationaal Semantisch Vlak]] !


Enkele Beleidskaders zijn geïnventariseerd en van een analyse voorzien, waaronder de (Geactualiseerde) Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren.
De samenwerking met het Bureau Forum Standaardisatie (BFS) is versterkt. Het BFS beheert alle '''generieke standaarden''' die relevant zijn voor de Nederlandse overheid in NORAonline.nl en die standaarden worden ontsloten via Linked Data. Ook wordt de [[Monitor Open Standaarden]] via de NORA gepubliceerd. <br>
Sinds 2025 wordt het jaarlijkse verbeterplan voor het beheer van deze standaarden ook op NORAonline.nl gepubliceerd: [[Jaarplan Standaarden in NORA 2026]].


Het '''NORA Vijflaagsmodel''' is verder uitgewerkt, waarbij meteen de relevante architectuurprincipes en implicaties zijn aangegeven per laag. Aanvullend op het NORA Vijflaagsmodel is de relatie gelegd met publieke en private [[Dienstverlening]] en de voor burgers relevante levensgebeurtenissen en bedrijfsgebeurtenissen. De focus ligt daarbij op de interactie tussen enerzijds de overheid en anderzijds de burgers en bedrijven. Hierdoor hebben architecten meer concrete handvatten voor het opstellen van architecturen in een context van rechten en plichten van burgers en bedrijven t.a.v. de Nederlandse samenleving.
In 2025 zijn de '''Beleidskaders''' Woo, WHO, WMEBV en de NDS (als opvolger van de Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren) van een  [[Gezamenlijke_analyse_en_beheer_van_beleidskaders#Beleidskaders_die_in_2025_zijn_geanalyseerd|analyse]] voorzien en gerelateerd aan de Kernwaarden, Kwaliteitsdoelen en Architectuurprincipes. <br>
Als je de NORA toepast, borg je dus dat dat in de gewenste richting is van het actuele beleid.


De samenwerking met Bureau MIDO en de Architectuurraad GDI is in 2024 nader onderzocht en besproken, mede in relatie tot de oprichting van Bureau Architectuur bij BZK/DO. Dit zal leiden tot een meer duidelijke en resultaatgerichte '''Architectuurfunctie voor de Nederlandse overheid'''.
Door samen te werken met het programma dat een architectuur ontwikkelt voor Publiek Regelbeheer, is meer zicht verkregen op de Grondslagenlaag van het '''NORA Vijflaagsmodel''' in relatie tot [[Overheidsdienstverlening]]. Die nieuwe inzichten zijn aanleiding geweest om een nadere uitwerking te maken van NAP09 [[Beschrijf de dienst nauwkeurig]], waarbij is aangesloten op Europese standaarden en ontwikkelingen als de CPSV-AP en de eGovERA en wordt samengewerkt met het Federatief Data Stelsel en de Samenwerkende Catalogi / UPL. <br>
Daarnaast is het NORA Vijflaagsmodel verbeterd door het [[Doel_en_achtergrond_van_het_NORA_Vijflaagsmodel#Toelichting_op_de_kleuren|kleurgebruik]] in lijn te brengen met dat van ArchiMate.


De doorontwikkeling van bestaande thema's is grotendeels volgens plan verlopen en heeft met name voor gegevens(management) en interactie een goede impuls gegeven voor samenwerking en kennisdeling.<br>
De samenwerking van de NORA Gebruikersraad en NORA Beheer met Bureau MIDO en de Architectuurraad GDI is ook in 2025 met regelmaat besproken, mede in relatie tot de oprichting van het Bureau Architectuur Digitale Overheid bij BZK. De inzet daarbij is een duidelijke en resultaatgerichte '''Architectuurfunctie voor de Nederlandse overheid'''. <br>
Mooi is ook dat de NORA is voorbereid op de actualisatie van de informatie over de [[Sectorregistraties]]. Naar verwachting wordt deze informatie gepubliceerd in Q1 2025.
De verdergaande inhoudelijke afstemming van de NORA met de ADO2023 en haar domeinarchitecturen heeft nog beperkt plaatsgevonden. Wel is de GDI-domeinarchitectuur Gegevensuitwisseling als eerste ArchiMate-model in de NORA-wiki opgenomen, maar ondanks de diverse gevoerde gesprekken over de governance van deze -inmiddels 6- Nationale (referentie)architecturen, is nog niet voldoende duidelijkheid ontstaan over wie welke onderdelen in de NORA-wiki mag aanpassen indien her-gebruik wordt gemaakt van elkaars uitwerkingen.<br>
Dit behoeft op zo kort mogelijke termijn een werkbare oplossing, omdat nu niet-afgestemde en soms strijdige informatie in de NORA is opgenomen. Dat is voor architecten niet goed werkbaar.


De doorontwikkeling van nieuwe thema's is beperkt gebleven tot korte, verkennende stappen voor thema's als Levensgebeurtenissen, Multiproblematiek en Generieke Functies.
De '''doorontwikkeling van thema's''' is deels volgens plan verlopen. Met name voor gegevens(management) en interactie is een goede impuls gegeven voor samenwerking en kennisdeling. Tegelijkertijd moesten andere thema's minder prioriteit krijgen en die zijn vooralsnog op de [[NORA door-ontwikkeling back-log]] gezet.<br>
Door goede samenwerking met het Federatief Data Stelsel is de NORA aangevuld met actuele informatie over de [[Sectorregistraties]].


Een [[NORA review]] is uitgevoerd op de domeinen Interactie, Toegang en Gegevensuitwisseling van de GDI-Architectuur. Over het algemeen wordt zeer beperkt gebruik gemaakt van deze (gratis) mogelijkheid voor een peer-review. Dat verdient aandacht in de komende jaren. 
Diverse '''[[NORA review]]''' zijn uitgevoerd: voor de EIF (EU), de GDI-domeinarchitectuur Interactie, Publiek Regelbeheer, CIZ en het Gegevensdelingsbeleid (Rijksoverheid). <br>
 
Dit is een mooie graadmeter voor de toepassing van de NORA bij (grote) overheidsprogramma's.
En natuurlijk is een enorme impuls gegeven aan de [[Alles wat je wilt weten over de Redesign 2024|NORA Redesign]]. Er zijn maar liefst 6 demodagen en 4 brainstormsessies georganiseerd om gebruikerswensen op te halen. Deze wensen zijn vanaf november 2024 omgezet naar een vernieuwd ontwerp van de NORA met een moderne gebruikersinterface die is gebaseerd op NL Design System. We zijn net begonnen met "de grote klus": het omzetten van de huidige teksten van de NORA naar dat nieuwe ontwerp (en het opschonen van allerlei zaken die minder van belang zijn geworden).


== Onderwerpen waar we niet of amper aan toe zijn gekomen ==
== Onderwerpen waar we niet of amper aan toe zijn gekomen ==
* verdergaande afstemming met de ADO2023 en haar domeinarchitecturen
Gezien de extra benodigde inzet in 2025 voor afrondende werkzaamheden van de Redesign 2024, maar daarnaast ook door onvoorziene inzet voor het voorbereiden van het in beheer laten nemen van de RMO (als onderdeel van het beheer van het Stelsel van metadatastandaarden), heeft de NORA Gebruikersraad ingestemd dat geen prioriteit is gegeven aan:
* verkenning van de Persoonlijke Regelingen Assistent (PRA)
* afstemming met programma's Regie op Gegevens (RoG), Open op Orde (OoO) en Federatief Data Stelsel (FDS)
* verkenning van het concept Self Sovereign Identity (SSI)
* aansluiting op Levensgebeurtenissen
* afstemming met de (referentie)architectuur van Regie op Gegevens (RoG)
* aansluiting op Persoonlijke Regelingen Assistent (PRA)
* afstemming met de (referentie)architectuur van Open op Orde (OoO)
* aansluiting op Multiproblematiek
* afstemming met de (referentie)architectuur van het Federatief Data Stelsel (FDS)  
Voor deze onderwerpen kunnen we concluderen dat niet afdoende capaciteit c.q. budget beschikbaar is om daar vanuit NORA Beheer ondersteuning bij te verlenen danwel een impuls op te geven.


== Zo staan we er financieel voor ==
== Zo staan we er financieel voor ==
Regel 53: Regel 59:
!  !! Budget !! Besteding
!  !! Budget !! Besteding
|-
|-
| '''Regulier beheer NORA''' || '''€ 330.000''' || '''€ 279.789'''
| '''Regulier beheer van de NORA''' || '''€ 350.000''' || '''€ 372.506'''
|-
| '''Gerichte activiteiten voor de NORA Familie''' || '''€ 320.000''' || '''€ 441.740'''
|-
| '''Doorontwikkeling bestaande thema's''' || '''€ 180.000''' || '''€  181.323'''
|-
| <small>- Aansluiting Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren</small> || € <small>20.000</small> || <small>€    0</small>
|-
| <small>- Uitwerken Interactie en Kwaliteit van dienstverlening</small> || € <small>20.000</small> || <small>€  48.718</small>
|-
|-
| '''Gerichte activiteiten voor de NORA Familie''' || '''150.000''' || '''€  75.399'''
| <small>- Uitwerken Dienstverlening en NORA Vijflaagsmodel </small> || € <small>20.000</small> || <small>€  66.440</small>
|-
|-
| '''Doorontwikkeling bestaande thema's''' || '''100.000''' || '''€  128.290'''
| <small>- Integratie GDI / ADO2030 en NORA</small> || <small>40.000</small> || <small>€  52.190</small>
|-
|-
| <small>- Aansluiting Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren</small> || <small>€ 10.000</small> || <small>€ 9.800</small>
| <small>- Afstemming programma's RoG, OoO en FDS en NORA</small> || <small>€ 20.000</small> || <small>€   0</small>
|-
|-
| <small>- Uitwerken Interactie en Kwaliteit van dienstverlening</small> || <small>20.000</small> || <small>€ 45.150</small>
| <small>- Levensgebeurtenissen</small> || <small>€  10.000</small> || <small>€   0</small>
|-
|-
| <small>- Uitwerken Basisconcept van Dienstverlening</small> || <small>€ 10.000</small> || <small>€ 9.800</small>
| <small>- Persoonlijke Regelingen Assistent (PRA) </small> || <small>€ 10.000</small> || <small>€   0</small>
|-
|-
| <small>- Integratie GDI-Architectuur en NORA</small> || <small>€ 30.000</small> || <small>€ 29.250</small>
| <small>- Multiproblematiek </small> || <small>€ 10.000</small> || <small>€   0</small>
|-
|-
| <small>- Integratie thema's Semantiek en Gegevensmanagement en NSV</small> || <small>€ 30.000</small> || <small>€ 34.290</small>
| <small>- Generieke Functies / Capabilities </small> || <small>€ 20.000</small> || <small>€   3.550</small>
|-
|-
| '''Doorontwikkeling nieuwe thema's''' || '''100.000''' || ''' 45.400'''
| <small>- Self Sovereign Identity (SSI) </small> || <small> 10.000</small> || <small>  2.560</small>
|-
|-
| '''NORA reviews''' || '''€    20.000''' || '''€ 11.925'''
| '''Doorontwikkeling nieuwe thema's''' || '''€    20.000''' || '''€     0'''
|-
|-
| '''NORA Redesign''' || '''€ 200.000''' || '''€ 214.680'''
| '''NORA reviews''' || '''€   20.000''' || '''€ 43.843'''
|-
|-
| '''Onderbesteding 2024''' || || '''€ 144.517'''
| '''Afronding Redesign''' || '''€  144.517''' || '''€ 210.714'''
|-
|-
! Totaal !! € 900.000 !! € 755.483
! Totaal !! € 1.034.517 !! € 1.250.126
|}
|}


'''Toelichting op de financiën'''<br>
'''Toelichting op de financiën'''<br>
Het merendeel van de geplande activiteiten is conform plan en binnen het begrote budget uitgevoerd. Evenwel is ca. € 125.000 minder besteed aan regulier beheer en de gerichte activiteiten voor de NORA Familie dan eind 2023 werd begroot. De aandacht van het goed-ingewerkte Beheerteam bleek meer dan verwacht gericht te moeten worden op de ontwikkelingen rond de Redesign en tegelijkertijd is het niet gelukt om goede extra handen in te huren. <br>
Bij de Jaarverantwoording 2024 is besloten om de totale onderbesteding van 2024 ad € 144.483 te gebruiken om de Redesign af te ronden in 2025. Aanvullend is het budget voor de NORA Familie medio 2025 met € 140.000 verhoogd t.b.v. het beheer van het Stelsel van Metadatastandaarden. Daarmee kwam het totale budget voor 2025 op 1.034.517
De doorontwikkeling van bestaande thema's kende een overbesteding van ca. € 30.000, hetgeen is gefinancierd uit de onderbesteding bij de doorontwikkeling van nieuwe thema's ad € 50.000.


De totale onderbesteding 2024 ad 144.483 zal met name worden gebruikt om de Redesign af te ronden in 2025. Deze Redesign valt duurder uit door de diverse gebruikerswensen waar we aan tegemoet willen komen. Het gebruik van de NORA is in 2024 sterk toegenomen en de gebruiksmogelijkheden van de NORA en onze inzet daartoe, willen we optimaal op die wensen laten aansluiten.
De bestedingen in 2025 zijn echter 215.609 hoger geweest dan de begroting voor 2025, waarvan ca. € 65.000 voor de afronding van de Redesign, ca. € 25.000 voor NORA reviews en ca. € 120.000 voor de ondersteuning van de zeer actieve (gegevens)expertgroepen van de NORA Familie en Nationale ontwikkelingen als Publiek Regelbeheer en de NDS.<br>
De hogere bestedingen in 2025 worden gedekt met budget van latere jaren: € 80.609 vanuit het budget 2026 en € 125.000 vanuit het budget 2027.
spm_metadata
Regel 1: Regel 1:
{
{
"Beheerder": "",
"Beheerder": "Gebruiker:Ericbrouwer",
"Verplichting": "Informatief",
"Verplichting": "Informatief",
"Publicatiedatum": "",
"Publicatiedatum": "",
"Beheerregime": "",
"Beheerregime": "",
"Fase": "Ontwikkelfase"
"Fase": "Beheerfase"
}
}

Huidige versie van 20 jan 2026 18:45

Deze verantwoording wordt behandeld in de bijeenkomst van de NORA Gebruikersraad 20 januari 2026.


Dit hebben we bereikt van de in 2025 gestelde doelenbewerken

Ook afgelopen jaar is de goede naam en bekendheid van NORA verder toegenomen. De adoptie van de NORA groeit, het gebruik groeit en de community groeit.
In 2025 zijn wederom mooie resultaten neergezet 😊

Het merendeel van de geplande activiteiten is conform plan en binnen het begrote budget uitgevoerd. Uitzondering zijn er echter ook geweest. In deze verantwoording beperken we ons tot de hoofdlijnen.
Het meest opvallende is natuurlijk de nieuwe look-and-feel van de NORA. Maar ook de nieuwe navigatiemogelijkheden, de landingspagina's en de menustructuur zorgen voor een betere ordening en doorzoekbaarheid van de grote hoeveelheid aan informatie. En last-but-not-least: het gebruik van ArchiMate-modellen in de NORA is nu mogelijk. Het plan voor de Redesign is afgerond: dat was meer intensief dan we hadden ingeschat, maar is goed verlopen en we zijn live gegaan per 31 maart 2025. Sindsdien lopen nog wel enkele verbeteracties.
Diverse expertgroepen hebben inhoudelijke kennis en ervaring aan de NORA geactualiseerd en toegevoegd, met name voor overheidsdienstverlening, begrippen, (metadata)standaarden en gegevensmanagement.
Vanuit het NORA Beheer team leverden totaal 23 personen relevante bijdragen. Naast natuurlijk 100’en actieve collega’s vanuit de diverse expertgroepen!

De bezoeken aan NORAonline.nl zijn over het gehele jaar gezien wederom hoger dan het jaar hiervoor. Hoewel het aantal unieke bezoekers iets is afgenomen naar 134.624 (was 146.477), hetgeen mogelijk komt doordat we een filtering moesten toepassen om te corrigeren voor enkele crawlers uit China, zien we een structurele groei van het aantal terugkerende bezoekers: afgelopen jaar zelfs met 33% !
Dat brengt het aantal bezoekers dat gemiddeld tenminste 2 keer per week de NORA gebruikt op ruim 400 (3%).
Alle bezoekers bij elkaar hebben totaal 1775 werkdagen (was 1671) aan online-kennisdeling via de NORA hebben gerealiseerd: een stijging van 6%. Zie meer informatie bij Gebruik van de NORA-wiki in 2025.
Het gebruikersonderzoek is in 2025 niet uitgevoerd doordat te veel grote wijzigingen zijn doorgevoerd (in 2024 was de waardering 7,8).

De NORA Familie als kennis-community is verder versterkt. We zien dat aan de vele vragen die worden gesteld via nora@ictu.nl, aan instellingen voor notificaties, aan de inmiddels 249 inschrijvingen voor de Nieuwsbrieven (was 236) en aan de goede deelname (gemiddeld ca. 50 personen) aan kwartaal-bijeenkomsten van het NORA Open Huis van de Architectuur.
Vanuit de 5 bijeenkomsten van de NORA Gebruikersraad is geconstateerd dat het draagvlak bij beheerders van overheidsarchitecturen blijft groeien: er zijn directe contacten met 71 Familieleden en we hebben gemiddeld 39 deelnemers (was 34) die de doorontwikkeling van de NORA bepalen. Dat laatste overigens inclusief vertegenwoordigers van thema’s.
De basis voor deze samenwerking is het gemeenschappelijke belang bij het delen van het DNA van de NORA Familie. Via de 2 specifieke onderzoeken uit 2024 is daar goed zicht op verkregen en dat heeft in 2025 geleid tot diverse vervolgacties om het her-gebruik van dat DNA te gaan verbeteren, zoals voor Begrippen en Beleidskaders.

Het beheer van de basisbegrippen is goed aangepakt door de expertgroep NORA Begrippenkader. Hierdoor is een brug geslagen naar het beheer van begrippen door diverse expertgroepen en nemen we nu concrete stappen vooruit in het harmoniseren en uniformeren van die begrippen. Vanuit diverse domeinen en programma's (zoals Onderwijs en het Federatief Data Stelsel) is al interesse getoond voor deze aanpak, mede omdat we ervaring hebben met de standaarden NL-SBB en Linked Data die daarbij worden toegepast. Niet alleen hebben alle overheidsarchitecturen baat bij dit gemeenschappelijke begrippenkader, maar ook andere informatiewerkers bij de overheid.
Neem daarom vooral eens een kijkje bij het Nationaal Semantisch Vlak !

De samenwerking met het Bureau Forum Standaardisatie (BFS) is versterkt. Het BFS beheert alle generieke standaarden die relevant zijn voor de Nederlandse overheid in NORAonline.nl en die standaarden worden ontsloten via Linked Data. Ook wordt de Monitor Open Standaarden via de NORA gepubliceerd.
Sinds 2025 wordt het jaarlijkse verbeterplan voor het beheer van deze standaarden ook op NORAonline.nl gepubliceerd: Jaarplan Standaarden in NORA 2026.

In 2025 zijn de Beleidskaders Woo, WHO, WMEBV en de NDS (als opvolger van de Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren) van een analyse voorzien en gerelateerd aan de Kernwaarden, Kwaliteitsdoelen en Architectuurprincipes.
Als je de NORA toepast, borg je dus dat dat in de gewenste richting is van het actuele beleid.

Door samen te werken met het programma dat een architectuur ontwikkelt voor Publiek Regelbeheer, is meer zicht verkregen op de Grondslagenlaag van het NORA Vijflaagsmodel in relatie tot Overheidsdienstverlening. Die nieuwe inzichten zijn aanleiding geweest om een nadere uitwerking te maken van NAP09 Beschrijf de dienst nauwkeurig, waarbij is aangesloten op Europese standaarden en ontwikkelingen als de CPSV-AP en de eGovERA en wordt samengewerkt met het Federatief Data Stelsel en de Samenwerkende Catalogi / UPL.
Daarnaast is het NORA Vijflaagsmodel verbeterd door het kleurgebruik in lijn te brengen met dat van ArchiMate.

De samenwerking van de NORA Gebruikersraad en NORA Beheer met Bureau MIDO en de Architectuurraad GDI is ook in 2025 met regelmaat besproken, mede in relatie tot de oprichting van het Bureau Architectuur Digitale Overheid bij BZK. De inzet daarbij is een duidelijke en resultaatgerichte Architectuurfunctie voor de Nederlandse overheid.
De verdergaande inhoudelijke afstemming van de NORA met de ADO2023 en haar domeinarchitecturen heeft nog beperkt plaatsgevonden. Wel is de GDI-domeinarchitectuur Gegevensuitwisseling als eerste ArchiMate-model in de NORA-wiki opgenomen, maar ondanks de diverse gevoerde gesprekken over de governance van deze -inmiddels 6- Nationale (referentie)architecturen, is nog niet voldoende duidelijkheid ontstaan over wie welke onderdelen in de NORA-wiki mag aanpassen indien her-gebruik wordt gemaakt van elkaars uitwerkingen.
Dit behoeft op zo kort mogelijke termijn een werkbare oplossing, omdat nu niet-afgestemde en soms strijdige informatie in de NORA is opgenomen. Dat is voor architecten niet goed werkbaar.

De doorontwikkeling van thema's is deels volgens plan verlopen. Met name voor gegevens(management) en interactie is een goede impuls gegeven voor samenwerking en kennisdeling. Tegelijkertijd moesten andere thema's minder prioriteit krijgen en die zijn vooralsnog op de NORA door-ontwikkeling back-log gezet.
Door goede samenwerking met het Federatief Data Stelsel is de NORA aangevuld met actuele informatie over de Sectorregistraties.

Diverse NORA review zijn uitgevoerd: voor de EIF (EU), de GDI-domeinarchitectuur Interactie, Publiek Regelbeheer, CIZ en het Gegevensdelingsbeleid (Rijksoverheid).
Dit is een mooie graadmeter voor de toepassing van de NORA bij (grote) overheidsprogramma's.

Onderwerpen waar we niet of amper aan toe zijn gekomenbewerken

Gezien de extra benodigde inzet in 2025 voor afrondende werkzaamheden van de Redesign 2024, maar daarnaast ook door onvoorziene inzet voor het voorbereiden van het in beheer laten nemen van de RMO (als onderdeel van het beheer van het Stelsel van metadatastandaarden), heeft de NORA Gebruikersraad ingestemd dat geen prioriteit is gegeven aan:

  • afstemming met programma's Regie op Gegevens (RoG), Open op Orde (OoO) en Federatief Data Stelsel (FDS)
  • aansluiting op Levensgebeurtenissen
  • aansluiting op Persoonlijke Regelingen Assistent (PRA)
  • aansluiting op Multiproblematiek

Voor deze onderwerpen kunnen we concluderen dat niet afdoende capaciteit c.q. budget beschikbaar is om daar vanuit NORA Beheer ondersteuning bij te verlenen danwel een impuls op te geven.

Zo staan we er financieel voorbewerken

Budget Besteding
Regulier beheer van de NORA € 350.000 € 372.506
Gerichte activiteiten voor de NORA Familie € 320.000 € 441.740
Doorontwikkeling bestaande thema's € 180.000 € 181.323
- Aansluiting Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren 20.000 € 0
- Uitwerken Interactie en Kwaliteit van dienstverlening 20.000 € 48.718
- Uitwerken Dienstverlening en NORA Vijflaagsmodel 20.000 € 66.440
- Integratie GDI / ADO2030 en NORA € 40.000 € 52.190
- Afstemming programma's RoG, OoO en FDS en NORA € 20.000 € 0
- Levensgebeurtenissen € 10.000 € 0
- Persoonlijke Regelingen Assistent (PRA) € 10.000 € 0
- Multiproblematiek € 10.000 € 0
- Generieke Functies / Capabilities € 20.000 € 3.550
- Self Sovereign Identity (SSI) € 10.000 € 2.560
Doorontwikkeling nieuwe thema's € 20.000 € 0
NORA reviews € 20.000 € 43.843
Afronding Redesign € 144.517 € 210.714
Totaal € 1.034.517 € 1.250.126

Toelichting op de financiën
Bij de Jaarverantwoording 2024 is besloten om de totale onderbesteding van 2024 ad € 144.483 te gebruiken om de Redesign af te ronden in 2025. Aanvullend is het budget voor de NORA Familie medio 2025 met € 140.000 verhoogd t.b.v. het beheer van het Stelsel van Metadatastandaarden. Daarmee kwam het totale budget voor 2025 op € 1.034.517

De bestedingen in 2025 zijn echter € 215.609 hoger geweest dan de begroting voor 2025, waarvan ca. € 65.000 voor de afronding van de Redesign, ca. € 25.000 voor NORA reviews en ca. € 120.000 voor de ondersteuning van de zeer actieve (gegevens)expertgroepen van de NORA Familie en Nationale ontwikkelingen als Publiek Regelbeheer en de NDS.
De hogere bestedingen in 2025 worden gedekt met budget van latere jaren: € 80.609 vanuit het budget 2026 en € 125.000 vanuit het budget 2027.