Werkruimte:Begrippen IAM

Over deze pagina

• De huidige inhoud is een werkversie waarin teksten worden aangepast die voortvloeien uit het opnemen van een IAM begrippen in het NORA Begrippenkader. De uit 2022 resterende inhoud van deze pagina is achterhaald maar nog wel beschikbaar als [oudere versie].

Doel en proces opname

Deze lijst met begrippen werd opgesteld om binnen de overheid c.q. samenleving te komen tot meer eenduidige en gedeelde beelden inzake Identity & Access Management (IAM). Doel is om beknopte en gezamenlijke lijst met begrippen te maken, samen met een visualisatie en beschrijving van hun samenhang. De toepassingsgebieden waarin IAM wordt gebruikt, hanteren elk vaak eigen, op de toepassing toegesneden, definities, waardoor een grote variëteit aan net-niet-gelijke definities is ontstaan. Begrippen IAM biedt een basis set aan definities als Referentie Architectuur voor consistente uitwerkingen binnen de NORA en haar dochters van deelaspecten van IAM. De gangbare synoniemen en toepassings-specifieke definities zijn ter verduidelijking opgenomen in uitklapbare secties.

Leeswijzer: Voor de volledige beschrijvingen van deze begrippen kan je vooralsnog terecht bij de tijdelijke beheeromgeving en de publicatie op BegrippenXL. De begrippen en de bijbehorende [Begrippenviews] zullen op termijn op NORAOnline.nl worden gepubliceerd.

Objectmodel

Het objectmodel voor IAM identificeert de belangrijkste begrippen die relevant zijn voor het onderwerp IAM en hun onderlinge relaties. Zie [1]

<<nieuw plaatje inclusief de begrippen die de begrippenlijst niet gehaald hebben>>

Vergelijking met de huidige IAM begrippenlijst

Het objectmodel voor toegang heeft een forse wijziging ondergaan. Onderstaande tabel somt de wijzigingen op in de volgorde zoals ze in de huidige IAM begrippenlijst zijn opgenomen

huidig begrip	nieuw begrip	status nieuw begrip	toelichting
Entiteit	entiteit	vastgesteld 2024-10-03	Eigenaarschap nog over te dragen.
Natuurlijk Persoon	natuurlijk persoon	vastgesteld 2025-02-11	Eigenaarschap nog over te dragen.
Niet-Natuurlijk persoon	organisatie	Vastgesteld 2025-06-17	Ontdubbeld tegen het begrip organisatie. Eigenaarschap nog over te dragen.
Device	apparaat	In bewerking	Omwille van consistentie met de definitie van "gedrag" is apparaat verbijzondering van het begrip object en niet langer van entiteit. Eigenaarschap nog over te dragen.
Resource	""	Zie noot (1)
Digitale Identiteit	identiteitsgegevens	Samengesteld begrip, zie noot (2)	In lijn gebracht met de definitie van gegeven
Attribuut	geen	In bewerking	Attribuut zoals binnen IAM gedefinieerd is komt overeen met "identiteitsgegeven" die als samengesteld begrip niet in de begrippenlijst komt. In de NORA definitie van attribuut is attribuut geen digitale representatie (=gegeven) maar een eigenschap van een object. Eigenaarschap zal buiten IAM expertgroep komen te liggen.
Betrouwbaarheidsniveau	betrouwbaarheidsniveau	In bewerking	Vervangt zowel het IAM begrip als het DA Toegang begrip.
Toepassingsgebied context inzetgebied<domein>	toepassingsgebied werkingsgebied	Geen begrip voor het domein toegang. Eigenaarschap buiten IAM belegd.
Identifier	identifier	In bewerking
Gevalideerd identiteitsbewijs authenticatiemiddel identificatiemiddel	identificatiemiddel	Gevalideerd is uit de definitie gehaald om het begrip breder toepasbaar te maken. Binnen DA toegang is gekozen voor identificatiemiddel t.b.v. aansluiting op eIDAS.
Resource	---	noot (1)	Nog geen goede definitie hiervoor gevonden.
(digitale) dienst	dienst	Vastgesteld 2024-10-03	Geen specifiek begrip voor het domein toegang.
Zaak case dossier ...	gegeven	Vastgesteld 2025-02-11. Een zaak kun je zien als een verzameling gegevens met een identiteit.
Bevoegdheid toegangsrecht autorisatie	bevoegdheid	Vastgesteld 2024-10-03	Zie [| Begrippenview_bevoegdheid]	Machtiging vertegenwoording	machtiging wettelijke vertegenwoordiging	Deels vastgesteld 2025-02-11	Binnen GDI architecturen zijn de begrippen consistent uitgewerkt.

De volgende begrippen zijn gedefinieerd in de DA toegang en komen niet voor in de huidige IAM begrippenlijst

Attribuutsoort

---

Noot (2)

Zie bij attribuut

Noot(1) De Expertgroep NORA Begrippenkader heeft regel opgesteld waaraan begrippen moeten voldoen om in de NORA begrippenlijst opgenomen te worden. Het begrip resource heeft met de huidige betekenis (bundeling van dienst, zaak en fysieke ruimte) geen zelfstandige goede definitie en is dus niet opgenomen in de begrippenlijst. En kan dus ook niet in begrippenviews gebruikt worden.

Noot(2) Samengestelde begrippen (zoals fysieke ruimte) worden niet in de begrippenlijst opgenomen omdat de betekenis ervan valt af te leiden door het combineren van de betekenis van beide delen.

Onderkend wordt dat bij het modelleren in Archimate het handig kan zijn om dit soort begrippen te introduceren als hulpmiddel bij het maken van begrijpelijke architectuurmodellen. De expertgroep is aan het nadenken hoe hier mee om te gaan bij het publiceren van architectuurmodellen op NORAonline.

Algemene begrippen

De figuur hieronder is grafische weergave van de concepten en hun relatie. Deze begrippen zijn opgenomen in de NORA Begrippenlijst. Het beheer van de begrippen ligt grotendeels binnen de IAM expertgroep.

<<plaatje>> Begrippenview_objecten (begrippenwiki)

IAM Toelichtingen

Binnen het het domein IAM zijn er een aantal specieke toelichtingen die (nog) niet zij opgenomen in NORA begrippenlijst.

apparaat	heette voorheen device. Voorbeelden van apparaten zijn een computer, telefoon, een app op een smartphone of een digitale deurbel met camera functie. Devices hebben een identiteit nodig voor Informatiebeveiligingsfuncties.
organisatie	vervangt de begrippen oude begrippen Niet-Natuurlijk Persoon en samenwerkingsverband van Natuurlijk Personen. Organisaties zijn meestal geregistreerd zijn in HR (Basisregistratie Handelsregister);
rechtspersoon	Conform wetrecht.nl zijn een BV, NV, Stichting en vereniging rechtspersonen; en zijn een maatschap en VOF dat niet.
attribuut	Binnen IAM wordt "attribuut" gebruikt als synoniem voor "identiteitsgegeven" (vastlegging van een eigenschap van een entiteit)
identiteit	Een entiteit kan meerdere identiteiten hebben die zowel een onderlinge samenhang hebben (gegevens in paspoort zijn afgeleid van de gegevens in de BRP (Basisregistratie Personen). Binnen IAM wordt geen gebruikt gemaakt van de overkoepelende identiteit die ontstaat door alle kenmerkende eigenschappen van een object in alle toepassingsgebieden te combineren.
	Bij een vastgelegde identiteit kan metadata behoren, bijvoorbeeld de organisatie die de identiteit heeft vastgesteld en de datum waarop dat is gedaan, en de mate van betrouwbaarheid van de vastgelegde gegevens.
	Een natuurlijk persoon heeft binnen de context van burgers in Nederland meerdere identifiers: Zowel het BSN (een enkel attribuut) als de combinatie van voor- en achternamen, geboortedatum, geboorteplaats horen bij dezelfde persoon.
sui generis	Er zijn een 4-tal "sui generis" organisaties die bij wet zijn gedefinieerd (Rechtspraak, Hoge Raad, Openbaar Ministerie en Nationale Politie). De sui generis organisaties zijn onderdeel van De Staat en hebben geen afzonderlijke rechtspersoonlijkheid op grond van artikel 2:1 van het Burgerlijk Wetboek. Ondanks het ontbreken van eigen rechtspersoonlijkheid kunnen ze toch ingeschreven worden in het Handelsregister op grond van artikel 8 van de Handelsregisterwet en artikel 8, derde lid, van het Handelsregisterbesluit.

Gevalideerd Identiteitsbewijs (Authenticatiemiddel, Identificatiemiddel)
Een fysiek of digitaal middel op grond waarvan authenticatie van een gebruiker kan plaatsvinden; i.e. een drager van een Digitale Identiteit met een vastgesteld betrouwbaarheidsniveau. Een Identiteitsbewijs wordt met een uitgifte proces door een middelenuitgever verstrekt aan de Entiteit.

• Het betrouwbaarheidsniveau wordt bepaald door de processen die bij de uitgifte van het middel zijn gevolgd.
• Een Identiteitsbewijs bevat een Identifier van de gebruiker, de uitgever van het middel, en optioneel extra attributen.
• Traditioneel wordt het begrip Authenticatiemiddel gebruikt, binnen eIDAS is gekozen voor Identificatiemiddel.
• Certificaten en soft-tokens (bijv. OAuth, SAML of Kerberos) zijn voorbeelden van digitale Identificatiemiddelen.

Gerelateerde begrippen

• Binnen de NORA: Identificatie
• Wikipedia: Self Sovereign Identity, Decentralized_identifiers

Vouw uit voor specifieke definities uit toepassingsgebieden

• Identiteit (Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten)
  Bron: [2] De volledige maar dynamische set van alle attributen behorende bij een bepaalde entiteit die het mogelijk maakt betreffende entiteit van andere te onderscheiden. Elke entiteit heeft maar één identiteit. De identiteit behoort toe aan de entiteit.
• Elektronisch identificatiemiddel (Gevalideerd Identiteitsbewijs) (eIDAS-verordening)
  Bron: [3] (artikel 3): een materiële en/of immateriële eenheid die persoonsidentificatiegegevens bevat en die gebruikt wordt voor authenticatie bij een onlinedienst;
• Betrouwbaarheidsniveau (eIDAS-verordening)
  Bron: [4] (inleiding): moet de mate van vertrouwen weergeven die in een elektronisch identificatiemiddel kan worden gesteld voor het vaststellen van de identiteit van een persoon, en moet zodoende zekerheid geven dat de persoon die beweert een bepaalde identiteit te hebben ook daadwerkelijk degene is aan wie deze identiteit is toegekend.
• Burgerservicenummer (identifier) (Burgerservicenummer (BSN))
  Bron: [5] uniek persoonsnummer teneinde de doelmatigheid van de administraties van de overheid en enige andere sectoren te vergroten en de dienstverlening aan de burger te verbeteren
  Bron: [6] Het burgerservicenummer (BSN) is een uniek persoonsnummer voor iedereen die ingeschreven staat in de Basisregistratie Personen (BRP).
• Publieke domein (Toepassingsgebied) (Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten)
  Bron: [7] Het domein waarbij interacties plaatsvinden tussen natuurlijke personen / niet-natuurlijke personen enerzijds en de Dienstverleners met een publieke taak anderzijds. Een Dienstverlener is 'publiek' wanneer het een bestuursorgaan in de zin van afdeling 1.1 van de Algemene wet bestuursrecht betreft, maar ook wanneer het andere overheidsorganen alsmede natuurlijke en rechtspersonen, niet zijnde overheidsorganen betreft, die vanwege het uitoefenen van een publieke taak gerechtigd zijn het burgerservicenummer (BSN) te gebruiken
• Inzetgebied (Toepassingsgebied) (Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten)
  Bron: [8]: Een ... erkende groep gebruikers ... Voorbeelden zijn: bedrijven ..., beroepsbeoefenaren, consumenten ... of burgers
• Openbare instantie (eIDAS-verordening)
  Bron: [9] (artikel 3): een staat, regionale of lokale overheden, publiekrechtelijke instellingen en samenwerkingsverbanden bestaand uit één of meer van deze overheidsinstanties of een of meer van deze publiekrechtelijke instellingen, of een private entiteit die door ten minste een van deze autoriteiten, publiekrechtelijke instellingen of verenigingen is gemachtigd tot het verlenen van openbare diensten, wanneer zij in die hoedanigheid optreden; ... publiekrechtelijke instelling: een instelling volgens de definitie in punt 4 van artikel 2, lid 1, van Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad;

Resource Een fysieke component of een eenheid van informatie waartoe een Entiteit toegang zou kunnen krijgen. Een Resource kan worden gezien als een Entiteit; Resources kunnen dus een Digitale Identiteit hebben. (digitale) Dienst (concept) Een faciliteit waarmee digitale dienstverlening wordt aangeboden. Zaak (case, dossier, …) (concept) Aanduiding voor digitale object binnen een dienst waarop bevoegdheden worden vastgelegd Een zaak komt vaak overeen met een onderscheidbaar object in de fysieke wereld, zoals bijv. een Rechtszaak, Vergunningsaanvraag, Dossier, etc..

Bevoegdheid (Toegangsrecht, Autorisatie) Een toestemming van een Entiteit of danwel zelf, danwel als vertegenwoordiger van een belanghebbende, om toegang te krijgen tot een Resource waarbij voorwaarden kunnen worden gedefinieerd op de attributen van de Digitale Identiteit. Een Bevoegdheid is randvoorwaardelijk voor het krijgen van toegang, maar niet voldoende. Bevoegdheden kunnen als informatie object zijn vastgelegd, maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn; bijvoorbeeld als deze bij wet bepaald is.

Machtiging (Vertegenwoordiging) (concept)Een bevoegdheid van een Entiteit om namens een Andere Identiteit toegang te krijgen tot een resource (en daar handelingen op te verrichten). Een Machtiging kan een vrijwillig karakter hebben ("vrijwillige machtiging"), bijvoorbeeld op basis van de Algemene Wet Bestuursrecht. Tot een onvrijwillige Machtiging kan door de wetgever of bevoegd gezag eenzijdig worden besloten ("Wettelijke Vertegenwoordiging") als de betrokkene niet handelingsbekwaam of -bevoegd is: bij vertegen-woordiging van minderjarigen, curatele, beschermingsbewind, mentor¬schap, schuld¬sanering of faillissement. Machtigingen worden vaak in een Machtigingenregister vastgelegd, dit hoeft echter niet. In de fysieke wereld zie je dit bijvoorbeeld bij een stembiljet, of bij het vertegenwoordigen van minderjarigen door hun biologische ouders.

Vouw uit voor specifieke definities uit toepassingsgebieden Persoonsidentificatiegevens (digitale identiteit) (eIDAS-verordening) Bron: [10] (artikel 3)een reeks gegevens aan de hand waarvan de identiteit van een natuurlijke persoon of rechtspersoon, of een natuurlijke persoon die een rechtspersoon vertegenwoordigt, kan worden vastgesteld Vertegenwoordiging (Machtiging) (Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten) Bron: [11]: De rechtsfiguur die inhoudt dat de rechtsgevolgen van een door een bepaalde Partij (de Vertegenwoordiger of Gemachtigde) in naam van een andere partij (de Vertegenwoordigde dienstafnemer) met een derde verrichte handeling aan de vertegenwoordigde worden toegerekend. De Bevoegdheid tot het verrichten van vertegenwoordigingshandelingen vloeit voort uit hetzij de wet hetzij een volmacht (privaatrecht) hetzij uit een machtiging (bestuursrecht). Zo'n bevoegdheid kan eventueel ingeperkt zijn tot bepaalde rechtshandelingen, of een bepaalde relevante omvang ten aanzien van rechtshandelingen. Vertegenwoordiger (Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten) Bron: [12]: De Partij die bevoegd is om een andere partij (de vertegenwoordigde) te vertegenwoordigen in het verrichten van handelingen met derden. Vertegenwoordigde(Belanghebbende) (Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten) Bron: [13] De partij die de vertegenwoordiger de bevoegdheid heeft verleend om in naam van eerstgenoemde te handelen. Machtiging (Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten) Bron: [14]: Een herroepbare bevoegdheid die een vertegenwoordigde verleent aan een andere partij (de gemachtigde) om in naam van eerstgenoemde rechtshandelingen te verrichten. Een machtiging kan algemeen of bijzonder zijn. Een bijzondere machtiging is beperkt tot bepaalde rechtshandelingen of een bepaalde relevante omvang ten aanzien van rechtshandelingen. Machtiging kan worden gezien als synoniem aan volmacht zij het dat de term machtiging voornamelijk in bestuursrechtelijke context wordt gebruikt. Gemachtigde (Vertegenwoordiger) (Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten) Bron: [15]: De partij die (op grond van wet of machtiging c.q. volmacht) bevoegd is om in naam van de vertegenwoordigde bepaalde handelingen te verrichten

Het objectmodel hieronder beschrijft de samenhang en relaties tussen de begrippen op basis van de definities. Er zijn hier twee relaties opgenomen: Specialisatie A --> B (A is een specifieke versie van B) en Aggregatie A --<> B (De definitie van B gebruikt begrip A). Het objectmodel is geen datamodel; in dat geval zou de relatie tussen Attribuut en Entiteit andersom getekend worden.

Objectmodel Definities Identity & Access Management

Gedragsmodel Identiteiten

Een gedragsmodel beschrijft op basis van welke informatie (veelal links getekend) door een proces (meestal in het midden) wordt omgezet naar nieuwe informatie (rechtsgetekend). De actoren die het proces uitvoeren zijn niet getekend omdat de namen die aan de actoren gegeven worden sterk verschillen per toepassingsgebied.

De functie Identiteitenbeheer brengt Digitale identiteiten tot stand voor Entiteiten (zoals Personen). Het beheer betreft ook de attributen die aan de Digitale entiteit zijn gerelateerd. Wanneer nodig zorgt de functie eveneens voor het actualiseren daarvan.

Entiteiten relatie

Identiteitenbeheer Proces dat Digitale identiteiten tot stand brengt (en onderhoudt/actualiseert) voor Entiteiten (zoals Personen of nog specifieker Natuurlijke personen). De belanghebbende bij de juistheid van de digitale identiteit is de gerelateerde entiteit (natuurlijk of niet-natuurlijk persoon) Het beheer betreft ook de attributen die aan de Digitale entiteit zijn gerelateerd. Het beheer van een identiteit wordt vaak door een andere Entiteit worden gedaan; een Entiteit kan ook zijn eigen Identiteit beheren Identiteitenbeheer binnen een organisatie kent vaak geen hoge beschikbaarheid (bijv. kantoortijden)

Identificatie ( Identificeren) Het proces om een Entiteit binnen een context te onderscheiden van andere Entiteiten op basis van gepresenteerde of geobserveerde attributen Identiteiteninformatie Proces om attributen van een Identiteit, uit 1 of meerdere bronnen, te kunnen verstrekken aan geautoriseerde afnemers. Deze informatie kan worden verstrekt aan personen (adressengids) als aan technische voorzieningen (die ook wel een Policy Information Point (=PIP) worden genoemd. Hiermee wordt het mogelijk het bij elkaar verzamelen van attributen (zoals NAW gegevens bij een BSN) op één gemeenschappelijk punt te realiseren zonder dat elke dienst dit zelfstandig moet doen. De belanghebbende bij Identiteiten informatie is de dienst die (attributen van) de identiteit gebruikt De beschikbaarheid van Identiteiteninformatie is vaak gelijk of hoger aan het de beschikbaarheid van de afnemende diensten. Dit is vaak 24/7.

Relevante onderwerpen NORA Online: Identiteitenbeheer, Identificatie , Self Sovereign Identity - de digitale identiteit Wikipedia: Self Sovereign Identity.

Vouw uit voor specifieke definities uit toepassingsgebieden elektronische identificatie (identificatie) (eIDAS-verordening) Bron: [16] (artikel 3): het proces van het gebruiken van persoonsidentificatiegegevens in elektronische vorm die op unieke wijze een natuurlijke persoon of rechtspersoon, of een natuurlijke persoon die een rechtspersoon vertegenwoordigt, aanduiden;

Gedragsmodel Authenticatie

Authenticatie

Authenticatie(middelen)beheer Het proces dat Entiteiten voorziet van Authenticatiemiddelen of deze middelen intrekt. De functie Authenticatie(middelen)beheer voorziet in Authenticatiemiddelen voor Digitale identiteiten, die veelal zijn gebaseerd op Wettelijke identiteitsbewijzen.

Authenticeren Het aantonen dat degene die zich identificeert ook daadwerkelijk degene is die zich als zodanig voorgeeft: ben je het ook echt? Authenticatie noemt men ook wel verificatie van de identiteit. Authenticatiefactor Authenticatiefactor: een attribuut waarvan is bevestigd dat deze gebonden is aan een Entiteit en die onder een van de drie volgende categorieën valt. Op bezit gebaseerde authenticatiefactor: een authenticatiefactor waarvan de Entiteit moet aantonen dat deze in zijn bezit is. Op kennis gebaseerde authenticatiefactor: een authenticatiefactor waarvan de Entiteit moet aantonen dat hij ervan kennis draagt. Inherente authenticatiefactor: een authenticatiefactor die op een fysiek kenmerk van een Entiteit is gebaseerd en waarbij de Entiteit moet aantonen dat hij dat fysieke kenmerk bezit. Voorbeelden van authenticatiefactoren zijn een fysieke pas of token (bezit), een wachtwoord (kennis) of biometrische kenmerken zoals vingerafdruk, patronen op een iris, en layout van een hand.

Relevante onderwerpen: NORA Online: Authenticatie, Authenticatie (beheersmaatregel)

Authenticatie

Authenticatie (als functie) De functie Authenticatie levert aan de hand van Authenticatiemiddelen Identiteitsverklaringen voor Digitale identiteiten. Wanneer noodzakelijk voor latere autorisatie worden één of meer Attributen opgenomen in een Identiteitsverklaring. Authenticatie (Authenticeren) Het proces waarbij op basis van één of meer Authenticatiefactoren wordt geverifieerd of de Identiteit die door de Entiteit geclaimd, ook daadwerkelijk behoord bij betreffende Identiteit op het aangegeven betrouwbaarheidsniveau. Hieronder valt de controle op de geldigheid van de gebruikte authenticatiemiddelen. Bij authenticatie kunnen attributen gebruikt worden waarin de Entiteit zijn (lokale) tijd en plaats aangeeft. Authenticatie kan op veel verschillende manieren worden ingevuld (federatief, centraal), deze keuzes en principes daarbij zijn grotendeels toepassingsgebied afhankelijk en zijn daarom niet in dit gedragsmodel opgenomen.

Identiteitsverklaring (Gevalideerd Identiteitsbewijs) Uitkomst van een authenticatie die is uitgevoerd door een onafhankelijke partij. De identiteitsverklaring bevat de attributen waarover de verklaring gaat. Een Wettelijk Identiteitsbewijs is een door de overheid afgegeven Identiteitsverklaring. Het betrouwbaarheidsniveau maakt deel uit van de Identiteitsverklaring; soms is deze meta-gegeven in de verklaring opgenomen. Relevante onderwerpen NORA Online: Authenticatie(middelen)beheer, Authenticatie, Authenticatie (beheersmaatregel)

Vouw uit voor specifieke definities uit toepassingsgebieden Authenticatie (eIDAS-verordening) Bron: [17] (artikel 3)een elektronisch proces dat de bevestiging van de elektronische identificatie van een natuurlijke persoon of rechtspersoon, of van de oorsprong en integriteit van gegevens in elektronische vorm mogelijk maakt; Authenticatieverklaring (Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten) Bron: [18] Een Verklaring waaruit het bestaan en de juistheid kan worden opgemaakt van een Authenticatie (authenticeren) die heeft plaatsgevonden in de context van een bepaalde handeling of dienst.

Gedragsmodel Bevoegdheden en Autorisatie

De functie Bevoegdhedenbeheer zorgt voor een formele (en actuele) vastlegging van Bevoegdheden, die vanuit de Digitale identiteit van de Belanghebbende worden toegekend aan de Digitale identiteit van de Vertegenwoordiger. De bevoegdheid is veelal beperkt tot een Resource/een reeks Resources. De bevoegdheid kan voor beperkte duur gelden, of gelden totdat die wordt ingetrokken.

Bevoegdhedenbeheer

De functie Autorisatie voor een Entiteit die namens zichzelf handelt wordt uitgevoerd aan de hand van Autorisatieregels die zich (onder andere) baseren op Attributen in de Identiteitsverklaring. De functie leidt tot een Autorisatiebeslissing die (inclusief de Identiteitsverklaring) kan worden bewaard om zich later te kunnen verantwoorden voor het toegang geven tot een Resource.

Wanneer een Entiteit een andere Entiteit vertegenwoordigt wordt eerst de functie Bevoegdheidsbepaling uitgevoerd, die leidt tot Bevoegdheidsverklaringen waarin (wanneer nodig) Attributen van de Digitale identiteit van de Belanghebbende zijn opgenomen. De functie Autorisatie neemt op basis van Autorisatieregels ook de vastgestelde bevoegdheden in beschouwing bij het nemen van Autorisatiebeslissingen. Ook bewaarde Bevoegdheidsverklaringen helpen bij latere verantwoording over Autorisatiebeslissingen.

Identiteiten beheer

Autorisatieregelbeheer De functie autorisatieregel beheer formuleert de Autorisatieregels die worden toegepast bij het nemen van Autorisatiebeslissingen voor een Resource. Autorisatieregel (concept) Als informatie vastgelegde bevoegdheid Autorisatieregels wordt vaak geformuleerd in termen van voorwaarden die gesteld worden aan zowel de entiteit als de resource Alle burgers met een DigID met niveau Laag mogen bij het CJIB hun verkeersovertredingen inzien.

Autorisatie (Autoriseren) Het proces om te beslissen of een Entiteit op grond van een Authenticatiemiddel, Identiteitsverklaring, of een Machtiging toegang krijgt tot een Resource. De beslissing wordt mede gebaseerd op het bij de resource behorende Autorisatieregels en omgevingsfactoren. Voorbeelden van omgevingsfactoren zijn het moment op de dag en de locatie Vaak is er een splitsing in een functie om de autorisatiebeslissing te nemen (ook wel genoemd: PDP = Policy Decision Point) wat resulteert in een Autorisatiebeslissing (soms ook toegangstoken genoemd) en een functie om deze beslissing af te dwingen op basis van het Autorisatiebeslissing (ook wel genoemd: PEP = Policy Enforcement Point). De beslissingsfunctie (PDP) functie kan zowel binnen een dienst als daarbuiten worden uitgevoerd; de het afdwingen van de beslissing (PEP) wordt noodzakelijkerwijs altijd binnen de dienst uitgevoerd. Relevante onderwerpen NORA Online: Toegang verlenen

Autorisatieregels De regels die zijn gesteld voor toegang tot een Resource en waaraan moet worden voldaan voordat een Entiteit daadwerkelijke toegang krijgt tot een Resource. Autorisatieregels worden afgedwongen door de Entiteit die de Resource aanbiedt. Autorisatieregels kunnen bijvoorbeeld bepalen dat omgevingsfactoren (zoals tijd en plaats) randvoorwaardelijk zijn voor toegang. Autorisatieregels kunnen door de aanbiedende Entiteit vastgesteld worden of aan hem worden omgelegd, bijvoorbeeld door wettelijke bepalingen.

Autorisatiebeslissing Uitkomst van een Autorisatie.

Bevoegdheden Beheer Proces dat voor een formele (en actuele) vastlegging van Bevoegdheden, die vanuit de Digitale identiteit van de Belanghebbende worden toegekend aan de een Entiteit. De bevoegdheid is veelal beperkt tot een Dienst/een reeks Diensten of een Zaak/reeks Zaken. De bevoegdheid kan voor beperkte duur gelden, of gelden totdat die wordt ingetrokken. Bevoegdheidsverklaring (concept)Uitkomst van een Autorisatie die is uitgevoerd door een onafhankelijke partij. Het betrouwbaarheidsniveau maakt deel uit van de Bevoegdheidsverklaring.

Gerelateerde onderwerpen NORA Online: Bevoegdhedenbeheer, Bevoegdhedenbeheer (inclusief machtigen)

Vouw uit voor specifieke definities uit toepassingsgebieden Autorisatie(Stelsel_Elektronische_Toegangsdiensten) Bron: [19] Het verlenen van toestemming (een bevoegdheid) aan een geauthenticeerde partij om toegang te krijgen tot een bepaalde dienst of toestemming om een bepaalde actie uit te voeren. Een autorisatie kan worden vastgelegd in toegangsrechten. Het verlenen van toegang kan (mede) gebaseerd zijn op die in toegangsrechten vastgelegde autorisatie.

Ontstaansgeschiedenis en verantwoording

De definities op deze pagina zijn ontstaan in 2022 en hebben als basis gediend voor de GDI Domeinarchitectuur Toegang. De verbeterde versie die daar zijn ontstaan zijn als eerste tranche van de Domeinarchitectuur Toegang ingebracht in de Expertgroep NORA Begrippenkader en geïntegreerd met de begrippen die de NORA in het NORA_Begrippenkader heeft vastgesteld. Alle_NORA_begrippen geeft daar een overzicht van.

Een verzameling processtappen die wordt getriggerd om een beoogd resultaat te bereiken.

Naar de pagina met de definitie van ‘proces’

Een eenheid van denken die wordt uitgedrukt door een woord of een groep woorden en verwijst naar de betekenis die daaraan wordt gegeven.

Naar de pagina met de definitie van ‘begrip’

Een onderscheidbaar iets in het beschouwde domein.

Naar de pagina met de definitie van ‘object’

Een vastgelegde waarneming of bewering over een eigenschap van een object.

Naar de pagina met de definitie van ‘gegeven’

Samenhangend geheel van dingen in de werkelijkheid.

Naar de pagina met de definitie van ‘domein’

De functioneel inhoudelijke afbakening van bepaalde artefacten.

Naar de pagina met de definitie van ‘toepassingsgebied’

De geografische of organisatorische afbakening waarin iets uitwerking heeft. 

Naar de pagina met de definitie van ‘werkingsgebied’

Een ondersteunde voorziening.

Naar de pagina met de definitie van ‘dienst’

Een middel dat door een natuurlijk persoon of organisatie wordt gebruikt bij het uitvoeren van handelingen.

Naar de pagina met de definitie van ‘hulpmiddel’

Alle handelingen die relevant zijn voor het instandhouden van iets.

Naar de pagina met de definitie van ‘beheer’

De beoogde werking van iets.

Naar de pagina met de definitie van ‘functie’

Een organisatie die in het recht als rechtssubject is erkend als drager van wettelijke rechten en plichten

Naar de pagina met de definitie van ‘rechtspersoon’

Datgene wat je aanwendt om een doel te bereiken.

Naar de pagina met de definitie van ‘middel’

Een natuurlijke persoon die iets gebruikt.

Naar de pagina met de definitie van ‘gebruiker’

Een opdracht om een samenhangende verzameling handelingen uit te voeren.

Naar de pagina met de definitie van ‘taak’

Een functioneel onderdeel van een systeem, bestaande uit meerdere elementen.

Naar de pagina met de definitie van ‘component’

De betekenis die mensen geven aan gegevens in een context.

Naar de pagina met de definitie van ‘informatie’

Een kleinste eenheid van werk als onderdeel van een activiteit.

Naar de pagina met de definitie van ‘handeling’

Een bepaald voorkomen van iets.

Naar de pagina met de definitie van ‘versie’