Rollen van organisaties bij gegevensmanagement

Deze pagina beschrijft de rollen die organisaties kunnen innemen bij het inwinnen, beheren en uitwisselen van gegevens. De rollen zijn vooral gebaseerd op de Domeinarchitectuur Gegevensuitwisseling. Bij iedere rol worden waar relevant ook alternatieve termen en een toelichting gegegeven.

Er is ook een mapping op de rollen in DCAP-AP-NL 3.0 opgenomen. Naast de drie directe rollen (creator, publisher, contactpoint) is het in het Nederlands profiel ook mogelijk om via een qualified attribution te verwijzen naar de rollen in ISO 19115. Deze zijn daarom ook meegenomen in de mapping op de rollen die op deze pagina worden voorgesteld.

Bronhouder

De verantwoordelijke voor de inhoud en kwaliteit van een registratie die als bron is aangewezen.

Voorkeursterm: bronhouder

Toelichting: Een bronhouder is een verwerkingsverantwoordelijke in termen van de AVG. De verwerkingsverantwoordelijke is de partij die het doel van en de middelen voor de verwerking van persoonsgegevens bepaalt. Een bronhouder kan taken uitbesteden aan gegevensinwinners en gegevensbeheerders. Die partijen zijn dan verwerkers in termen van de AVG. De verwerker is de partij die persoonsgegevens verwerkt namens de verwerkingsverantwoordelijke.

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: owner

Taken:

• Inwinnen gegevens
• Vastleggen historie
• Beheren gegevens
• Verbeteren gegevenskwaliteit
• Opstellen gebruiksvoorwaarden
• Onderzoeken en verwerkingen terugmeldingen
• Opstellen en vastleggen afspraken met inwinners, gegevensbeheerders en aanbieders

Clearinghouse

Een rol die ervoor zorgt dat aangetoond kan worden dat gegevensuitwisselingen hebben plaatsgevonden en clearing en settlement hiervan kan uitvoeren.

Voorkeursterm: clearinghouse

Toelichting: Deze rol is afkomstig uit de referentie-architectuur van de International Data Spaces Association (IDS RAM).

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: geen

Taken:

• Vastleggen verzending en ontvangst van gegevens
• Rapporteren over verzending en ontvangst van gegevens

Domeinregisseur

Een rol die verantwoordelijk is voor het inrichten en besturen van een afsprakenstelsel voor gegevensuitwisselingen in een domein.

Voorkeursterm: domeinregisseur

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: geen

Taken:

• Organiseren samenwerking
• Aansluiten partij
• Evalueren en bijstellen afspraken met partij
• Evalueren en bijstellen samenwerking

Gegevensaanbieder

Een rol die gegevens beschikbaar maakt voor gegevensafnemers door gegevensdiensten aan te bieden op een dataset.

Voorkeursterm: gegevensaanbieder

Alternatieve termen: aanbieder, data-aanbieder, verstrekker, verstrekkende partij, leverancier, distributeur

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: publisher, contactpoint

Taken:

• Ontwikkelen en beheren gegevensdiensten
• Opstellen en vastleggen afspraken met afnemers
• Beschikbaar stellen gegevens
• Beschikbaar stellen metagegevens
• Notificeren over gebeurtenissen
• Ontvangen terugmeldingen
• Verlenen toegang
• Loggen verzendingen
• Vertalen gegevens
• Toetsen van gegevensuitwisseling aan gebruiksvoorwaarden
• Afhandelen van vragen, incidenten en wijzigingsverzoeken m.b.t. datasets en gegevensdiensten

Gegevensafnemer

Een rol die gegevens van andere partijen afneemt en beschikbaar stelt voor gebruik.

Voorkeursterm: gegevensafnemer

Alternatieve termen: afnemer, data-afnemer, ontvanger, ontvangende partij

Toelichting: Het gebruik kan ook bestaan uit de geautomatiseerde verwerking van gegevens. Deze rol wijkt af van de rol data-afnemer in het Federatief Datastelsel, die de rol data-afnemer relatief ten opzichte van het stelsel definieert. De rol afnemer komt ook niet overeen met de rol gebruiker. Een gebruiker is een individu die taken uitvoert namens een afnemer.

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: mediator

Taken:

• Toetsen van gegevensuitwisseling aan privacy en ethiek
• Definiëren kwaliteitseisen vanuit gebruik
• Ontvangen gegevens
• Valideren gegevens
• Afhandelen notificaties
• Terugmelden gerede twijfel over de juistheid van een gegeven
• Loggen ontvangsten en verwerkingen
• Vertalen gegevens

Gegevensbeheerder

Een rol die verantwoordelijk is voor het beheren van gegevens.

Voorkeursterm: gegevensbeheerder

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: custodian

Taken:

• Beheren gegevens
• Borgen beschikbaarheid van gegevens
• Verbeteren gegevenskwaliteit
• Onderzoeken en verwerkingen terugmeldingen

Gegevensinwinner

Een rol die verantwoordelijk is voor het creëren van gegevens.

Voorkeursterm: gegevensinwinner

Alternatieve termen: inwinner

Toelichting: Inwinnen wordt breed geinterpreteerd. Het gaat zowel om het gebruik van meetinstrumenten als om het handmatig invoeren van gegevens. Het achteraf corrigeren van fouten in de ingewonnen gegevens is de verantwoordelijkheid van de rol gegevensbeheerder, tenzij hiervoor opnieuw terug moet worden gegaan naar de originele bron van de gegevens. In dat geval is dat weer een verantwoordelijkheid van de gegevensinwinner.

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: contributor of creator

Taken:

• Inwinnen gegevens
• Controleren ingewonnen gegevens op (basis)kwaliteit
• Beheren meetinstrumenten

Intermediair

Een rol die toegevoegde waarde levert in de keten tussen aanbieders en afnemers.

Voorkeursterm: intermediair

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: processor

Taken:

• Afnemen gegevens
• Vertalen gegevens
• Aanbieden gegevens

Opdrachtgever

Een rol die verantwoordelijk is voor een registratie en het beschikbaar stellen van gegevens uit deze registratie.

Voorkeursterm: opdrachtgever

Toelichting: Een opdrachtgever van een basisregistratie is het verantwoordelijke ministerie.

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: funder

Taken:

• Verstrekken opdracht aan bronhouders en aanbieders

Toetsingscommissie

Een rol die een onafhankelijk oordeel kan vellen over de wenselijkheid van het uitwisselen van gegevens vanuit het perspectief van privacy en ethiek.

Voorkeursterm: toetsingscommissie

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: geen

Taken:

• Toetsen van gegevensuitwisseling aan privacy en ethiek

Toezichthouder

Een rol die verantwoordelijk is voor het toezien of een registratie in overeenstemming met eisen, afspraken en wetgeving opereert.

Voorkeursterm: toezichthouder

Rol in DCAT-AP-NL 3.0: stakeholder

Taken:

• Bewaken eisen, afspraken en wetgeving

Een combinatie van taken die een medewerker tijdelijk op zich neemt en die afwisselend door verschillende personen kan worden vervuld, aangevuld met bevoegdheden en verantwoordelijkheden.

Naar de pagina met de definitie van ‘rol’

Een verzameling van specificerende kenmerken.

Naar de pagina met de definitie van ‘profiel’

Datgene wat je wil bereiken in de context van een missie.

Naar de pagina met de definitie van ‘doel’

Het geheel van bewerkingen die worden uitgevoerd op persoonsgegevens

Naar de pagina met de definitie van ‘verwerking’

Het proces waarmee verbeteringen worden behandeld.

Naar de pagina met de definitie van ‘Verbeteren’

De fundamentele concepten en eigenschappen van een object in zijn omgeving, samen met de leidende principes voor de realisatie en evolutie in de levenscyclus van dat object.

Naar de pagina met de definitie van ‘architectuur’

Samenhangend geheel van dingen in de werkelijkheid.

Naar de pagina met de definitie van ‘domein’

Een entiteit die iets afneemt van een andere entiteit.

Naar de pagina met de definitie van ‘afnemer’

Een systeem waarbinnen organisaties via afspraken, standaarden en/of voorzieningen samenwerken om bepaalde functionaliteit te realiseren.

Naar de pagina met de definitie van ‘stelsel’

Een natuurlijke persoon die iets gebruikt.

Naar de pagina met de definitie van ‘gebruiker’

Een vastgelegde waarneming of bewering over een eigenschap van een object.

Naar de pagina met de definitie van ‘gegeven’

De plicht of verplichting om bepaalde taken uit te voeren en daarover verantwoording af te leggen.

Naar de pagina met de definitie van ‘verantwoordelijkheid’

De betekenis of het belang dat aan iets wordt toegekend.

Naar de pagina met de definitie van ‘waarde’

Een samenwerkingsverband tussen organisaties die, naast hun eigen doelstellingen, een of meer gemeenschappelijke doelstellingen nastreven.

Naar de pagina met de definitie van ‘keten’