Standaarden: verschil tussen versies

Uit NORA Online
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
(Links zoals opgenomen in visualisatie geplaatst)
(Toelichting op toetsingsprocesure toegevoegd)
Regel 1: Regel 1:
==Nieuws over Standaarden==
{{Nieuwsblok categorie|Over Standaarden}}
{{Nieuwsblok categorie|Over Standaarden}}
__TOC__
__TOC__
Regel 116: Regel 115:
** [https://www.forumstandaardisatie.nl/open-standaarden/lijst/archief Lijst met gearchiveerde standaarden]
** [https://www.forumstandaardisatie.nl/open-standaarden/lijst/archief Lijst met gearchiveerde standaarden]


 
De volledige toetsingsprocedure staat ook beschreven in de {{Bestand met info|Toelichting op de toetsingsprocedure.pdf|Toelichting op de toetsingsprocedure}}.
==Overzichten van standaarden==
==Overzichten van standaarden==
* [[Standaarden/overzicht|Alfabetische lijst met alle standaarden in NORA online]]
* [[Standaarden/overzicht|Alfabetische lijst met alle standaarden in NORA online]]

Versie van 25 sep 2018 11:59

Standaarden[bewerken]

Standaard als begrip in het kennismodel

Een standaard is gedefinieerd in NORA als: "Een set van regels die beschrijft hoe mensen materialen, producten, diensten, technologieën, taken, processen en systemen dienen te ontwikkelen en beheren.."


Een standaard:

  • is een (elektronisch) document waarin de specificaties of criteria voor een product, dienst of methode zijn vastgelegd;
  • wordt vastgelegd binnen een bedrijf, consortium of via een erkende standaardisatie-organisatie (zoals ISO of NEN);
  • kent doorgaans een proces waarmee de standaard ontwikkeld, erkend en beheerd wordt.


Beleid en Governance Standaarden[bewerken]

De overheid hecht veel waarde aan het gebruik van standaarden, omdat daarmee de samenwerking en gegevensuitwisseling tussen organisaties wordt vereenvoudigd en bevorderd. Er wordt met name (ook politiek) ingezet op het toepassen van open standaarden. Open standaarden kunnen door alle partijen vrijelijk worden gebruikt, zonder dat door private partijen afgedwongen beperkingen aan het gebruik zijn opgelegd. Dit open standaardenbeleid komt voort uit het inmiddels afgeronde Actieplan Nederland Open in Verbinding (NOiV) en is doorgezet in de uitgangspunten van het kabinet via NUP (Nationaal Uitvoeringsprogramma Dienstverlening en E-overheid) en de Digitale Agenda.nl.

Het Forum Standaardisatie is ingesteld voor de bevordering van standaardisatie in de uitwisseling tussen overheden onderling en met burgers en bedrijven, en hergebruik van standaarden. Daarvoor worden afspraken gemaakt, zoals welke standaarden onder het 'pas toe of leg uit'-beleid vallen voor overheden. Het Overheidsbrede Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO) geeft hier op bestuurlijk niveau opdracht voor. Daarnaast worden in domeinen vaak specifieke afspraken gemaakt, zoals in NORA dochters. Binnen het Rijk bestaat bij voorbeeld een I-standaardisatie Commissie.

Het gebruik van (open) standaarden is daarom binnen de NORA expliciet opgenomen als een strategisch doel, via het Basis Principe BP04 (Afnemers ervaren uniformiteit in de dienstverlening door het gebruik van standaardoplossingen). De toepassing daarvan op operationeel niveau is uitgewerkt in het Afgeleide Principe AP08 (Gebruik open standaarden).

Vanuit de NORA willen we projecten helpen bij het vinden van de juiste standaarden (en herbruikbare bouwstenen) voor diensten. Dat doen we allereerst door te verwijzen naar de diverse plaatsen waar overzichten worden beheerd van standaarden, zodat we inzicht krijgen in alle beschikbare standaarden. Daarnaast proberen we inzicht te geven in welke situaties welke standaarden bij voorkeur worden toegepast. Zo is er een eerste aanzet van een overzicht van de gebruikte standaarden bij bouwstenen, opdat de aansluiting op deze bouwstenen wordt vergemakkelijkt. Ook is een aanzet gemaakt voor hulp bij de aanbesteding van IT, waar de inkoop-functie een belangrijke rol heeft bij het maken van juiste bestek-teksten en inzicht kan krijgen welke standaarden relevant zijn bij aanbesteding van bepaalde veel voorkomende typen producten.

Toetsingsprocedure voor de lijsten met open standaarden[bewerken]

De toetsingsprocedure voor de opname van een standaard op een van de lijsten bestaat uit de volgende stappen:

  1. Aanmelding
  2. Intake
  3. Expertonderzoek
  4. Openbare consultatie
  5. Advisering door het Forum Standaardisatie
  6. Vaststelling door het Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid


Schematische weergave van de toetsingsprocedure
Schematische weergave van het toetsingsprocedure

De procedure geldt voor zowel het aanmelden van nieuwe standaarden als het melden van een nieuwe versie van een standaard, het verplaatsen van een standaard of de verwijdering van een standaard. Hieronder staan relevante links en informatie zoals opgenomen in de visualisatie van de toetsingsprocedure.

Aanmeldfase:

Planning updates lijst najaar 2018

Datum Activiteit
uiterlijk 30 april 2018 Aanmelding van standaard voor opname, wijziging of verwijdering
Binnen 3 wk na aanmelding Intakegesprek met de aanmelder
18 juni Forum Standaardisatie besluit over inbehandeling nemen
Eind juni Bijeenkomst expertgroep
Juli Opstellen expertadvies
6 aug - 10 sept Expertadvies in openbare consultatie
11 sept tot 18 sept Expertadvies en reacties uit de consultatie worden verwerkt tot een advies aan het Forum Standaardisatie
10 oktober Forum Standaardisatie stelt het advies aan het Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO) vast
datum nog onbekend Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO) neemt besluit

Planning updates lijst voorjaar 2019

Datum Activiteit
uiterlijk 22 oktober 2018 Aanmelding van standaard voor opname, wijziging of verwijdering
binnen 3 wk na aanmelding Intakegesprek met de aanmelder
13-dec-18 Forum Standaardisatie besluit over in behandeling nemen
eind januari 2019 Bijeenkomst expertgroep
begin februari 2019 Opstellen expertadvies
23 februari tot 23 maart Expertadvies in openbare consultatie
23 maart tot 30 maart Expertadvies en reacties uit de consultatie worden verwerkt tot een advies aan het Forum Standaardisatie
25-apr Forum Standaardisatie stelt het advies aan het Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO) vast
datum nog onbekend Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO) neemt besluit
  • Forum Standaardisatie hanteert de volgende basiscriteria voor het in procedure nemen van een standaard:
    • Toepasbaar zijn op elektronische gegevensuitwisseling tussen en met (semi-)overheidsorganisaties
    • Bijdragen aan de interoperabiliteit van de (semi-)overheid voor de desbetreffende functionaliteit
    • Niet al wettelijk verplicht zijn
    • Een als zodanig ervaren interoperabiliteitsprobleem oplossen en de leveranciersonafhankelijkheid bevorderen

Meer informatie over deze criteria is te vinden op pagina Toetsen Standaarden bij Forum Standaardisatie onder de kop Basiscriteria voor het in procedure nemen.

Toetsingsfase:

  • Lijst met standaarden in behandeling
  • Een in behandeling genomen standaard wordt afhankelijk van of het een aanbevolen standaard of verplichte standaard is getoetst door een expert of expertgroep op de volgende inhoudelijke criteria:
    • De toegevoegde waarde van de standaard.
    • De openheid van het standaardisatieproces.
    • Het draagvlak voor en de ervaringen met de standaard.
    • Opname van de standaard bevordert de adoptie.

Meer informatie over deze criteria is te vinden op pagina Toetsen Standaarden bij Forum Standaardisatie onder de kop Verloop toetsingsprocedure.

Besluitvormingsfase

De volledige toetsingsprocedure staat ook beschreven in de Toelichting op de toetsingsprocedure (PDF, 574 kB).

Overzichten van standaarden[bewerken]

Informatie NEN en ISO standaarden bij Rijksoverheid via Lees-Rijk[bewerken]

Specificaties en informatie over standaarden zijn verkrijgbaar bij de beherende organisatie. Voor NEN en ISO standaarden geldt in de regel dat zij eerst moeten worden aangeschaft voordat zij gebruikt kunnen worden. Voor medewerkers van de Rijksoverheid is de website Lees-Rijk beschikbaar. Hierop worden, naast vakliteratuur, ook NEN en ISO standaarden aangeboden waarvan het gebruik binnen de Rijksoverheid is afgekocht. Dit geldt voor het overgrote deel van de NEN en ISO standaarden uit de NORA-lijsten.

Als medewerker van de Rijksoverheid volstaat het om een account aan te maken. Hierna kan in de catalogus gezocht worden. Let wel: op alle aangeboden informatie en publicaties kunnen auteursrechten rusten. Om deze reden is het niet toegestaan om informatie of publicaties te verspreiden buiten de kring van functionarissen van uw eigen organisatie.

Zie verder[bewerken]

  • De Gemeenschappelijke Afspraken Berichten (GAB) zijn afspraken voor het harmoniseren van veelgebruikte berichtstandaarden, zoals StUF, SuwiML en de Geo-standaarden.
  • Hulp bij aanschaf en het toepassen van de geschikte standaarden.
  • Tool om te kijken of je internetverbinding, e-mail en website voldoen aan moderne internetstandaarden: internet.nl
  • Meting gebruik standaarden informatieveiligheid door Bureau Forum Standaardisatie: ivmeting