Analyse van procesmodellen

Dit is een pagina waarin wordt toegelicht in hoeverre enkele procesmodellen uit de praktijk voldoen aan de beschrijvingswijze van Procesmodellen, zoals dat vanuit de NORA wordt voorgestaan.

Het generieke procesmodel van de NORAbewerken

Zie Het procesmodel en de werkstromen van de overheidsorganisatie

Het model van het Basisconcept van Dienstverlening beperkt zich geheel tot een uitwerking in termen van handelingen, zonder de toepassing daarvan in de vorm van praktijksituaties erin op te nemen: het verschil tussen processen en practices is dus goed geborgd.

Het procesmodel van CORA/VERAbewerken

Zie Procesmodellering bij de Woningcorporatie Referentiearchitectuur

De inleiding begint met een formulering in termen van handelingen, maar het procesmodel laat direct zien dat hier een uitwerking in termen van practices is gevolgd.
Waar de NORA stelt dat er slechts vijf processen zijn, toont het procesmodel van de CORA/VERA 57 sturende processen, 114 primaire processen en 60 ondersteunende processen. Samen zijn dat 231 dingen die in NORA-termen geen processen maar praktische werkwijzen zijn ('leveren maaltijd', 'vaststellen verbruik', 'verpachten perceel'), die stuk voor stuk kunnen worden gemodelleerd in de acht workflowpatronen van het Basisconcept van Dienstverlening.

Het procesmodel van GEMMAbewerken

Zie Procesmodellering bij de GEMMA

De GEMMA toont in haar processenlandschap net als de CORA/VERA een gedetailleerde verzameling processen: 11 sturende processen, 33 uitvoerende (primaire) processen, en 12 ondersteunende (secundaire) processen. Samen 56 processen die in NORA-termen weer praktische werkwijzen zijn ('exploiteren vastgoed', 'inzamelen afval', 'opleggen sanctie'). Deze 56 processen kunnen vervolgens weer stuk voor stuk worden gemodelleerd in dezelfde acht workflowpatronen van het Basisconcept van Dienstverlening.

Het procesmodel van PETRAbewerken

De PETRA (Provinciale Enterprise Referentiearchitectuur) hanteert een definitie van 'proces' die geheel in lijn is met de definitie in de NORA.
De mensen en hulpmiddelen in dat model maken geen deel uit van het concept 'proces' dat alleen uit handelingen bestaat. Dit wordt ook bevestigd in de proceshiërarchie van de PETRA.
De PETRA heeft echter de concepten 'procedure' en 'werkinstructie' niet onderscheiden, en gebruikt daarom toch weer het begrip 'proces' voor alle werkwijzen - ook voor practices van het type procedure en werkinstructie. Op die manier komt de PETRA tot 3 sturende processen ('inrichten ambtelijke organisatie'), 17 primaire processen ('faciliteren griffietaken') en 8 ondersteunende processen ('leveren personeelsdiensten'), samen 28. Elk van deze 28 is in een NORA-termen een practice, een functie, een team, of een capability - maar geen proces. Elk van deze 28 kan worden gemodelleerd met de vijf processen en de acht werkstroompatronen van het Basisconcept van Dienstverlening, waardoor de referentiearchitectuur van de PETRA geheel kan aansluiten op de architectuur van de NORA.

Het procesmodel van HORAbewerken

De HORA (Hoger Onderwijs Referentiearchitectuur) is analoog gestructureerd. Het metamodel van de HORA vermeldt wel de concepten 'functie' en 'proces', en vele vormen van 'technologische hulpmiddelen', maar het concept 'mens' ontbreekt.
De HORA specificeert dan ook een referentiearchitectuur met een bedrijfsprocesmodel waarin 'proces' als practice is uitgewerkt (capabilities, functies, teams). Dit bedrijfsprocesmodel bestaat uit 3 strategische ('ontwikkelen instellingsplan') en 3 tactische sturingsprocessen ('ontwikkelen beleid'), een groep primaire processen bestaande uit 8 onderwijsprocessen ('voorbereiden onderwijsperiode'), 8 onderzoeksprocessen ('faciliteren promotie') en 2 valorisatieprocessen ('uitbaten onderzoeksresultaten') en 3 ondersteunende processen ('instandhouden middelen'). Samen 27 processen die kunnen worden gemodelleerd met de vijf processen en de acht werkstroompatronen van het Basisconcept van Dienstverlening, waardoor de referentiearchitectuur van de HORA geheel kan aansluiten op de architectuur van de NORA.

Het procesmodel van MORAbewerken

De MORA presenteert een hoofdprocesmodel met 36 bedrijfsprocessen ('bepalen leerroute') en 9 bedrijfsvoeringsprocessen ('human resource management'). Voor deze 45 processen geldt precies hetzelfde als voor de processen van de PETRA en de HORA.

Het procesmodel van VeRAbewerken

De VeRA (Veiligheidsregio Referentiearchitectuur) 3.0 <quote> omarmt het NORA-bcDV en past dit consequent toe. Hiertoe worden de gedragingen van (onderdelen van) een veiligheidsregio steeds uitgedrukt als een dienst. Dit betreft natuurlijk alle diensten die geleverd worden aan de wereld buiten de veiligheidsregio (burgers, bedrijven, gemeenten, partners in de veiligheidsketen). Maar daarnaast worden ook de gedragingen van onderdelen van een veiligheidsregio ten behoeve van andere onderdelen uitgedrukt als dienst. Tenslotte worden ook de gedragingen van informatievoorzieningen (applicaties en ICT-infrastructuur) en van fysieke techniek (zoals blusvoertuigen en ambulances) uitgedrukt als dienst, met gekarakteriseerd gedrag, en gedefinieerde uitkomsten. Hierin gaat VeRA 3.0 verder dan het bcDV van de NORA. </quote>
Dat laatste is echter niet meer in lijn met de NORA, die stelt dat diensten alleen tussen en door entiteiten kunnen worden geleverd. Zodra een technologische koppeling aan de orde is, definieert de NORA dat als een functie van een hulpmiddel (een gevolg van programmeerbare mechanisatie).
- Over een dienst kun je afspraken maken. Een hulpmiddel kan geen afspraken maken.
- Van de kwaliteit van de dienstverlening kun je iets vinden. Je kunt er zelfs een klacht over indienen. Een hulpmiddel heeft geen mening en dient geen klachten in.
- Dienstverlening wordt gerapporteerd aan de afnemer. Een hulpmiddel ontvangt geen rapportage.
- Diensten worden normaliter betaald door de afnemer. Een hulpmiddel betaalt niets aan een ander hulpmiddel.
- enz.

Het procesmodel van ASTRAbewerken

De ASTRA heeft in haar begrippenkader het concept 'proces' niet opgenomen.

Conclusiesbewerken

De meeste 'procesmodellen' zijn geen samenhangende modellen van processen maar van practices: praktische werkwijzen die relevant zijn voor het beschouwde domein. Het inventariseren van praktische werkwijzen in één samenhangend referentiemodel is van groot belang: het helpt het beeld te concretiseren van wat er moet gebeuren in een bepaalde domeinomgeving. Het modelleren van die praktische werkwijzen ondersteunt de structuur, de samenstelling en de communicatie daarover, en helpt daarmee de referentie concreet te maken in de taal van de beoogde gebruiker.

Referentiemodellen zijn in die zin vergelijkbaar met solutions: praktische oplossingen die uit een architectuur worden afgeleid. De architectuur zorgt er dan voor dat deze praktische plossingen consistent en duurzame zijn. Het Basisconcept van Dienstverlening (bcDV) fungeert in die zin als de architectuur voor bovenstaande verzameling referentiemodellen. Elk referentiemodel uit elk domein kan worden ontwikkeld o.b.v. het bcDV. Het bcDV specificeert het gemeenschappelijke besturingssysteem dat elke organisatie moet inrichten om de beoogde praktische werkwijzen uit haar domein in te richten en doelmatig en doeltreffend uit te voeren. Daarmee levert de NORA het deelbare onderliggende architectuurmodel voor de praktische toepassing van de referentiemodellen uit de CORA/VERA, de GEMMA, en de tientallen andere referentiemodellen in de overheid.