Begrippenkaders

Bij alle voor gegevensmanagement relevante standaarden komen 'begrip' of 'begrijpen' voor in de rationale of als een van de belangrijkste concepten. Begrippen zijn daarmee een belangrijk verbindend element tussen de verschillende standaarden. Dat is ook logisch, begrippen zijn gedachten over de dingen zoals mensen die in hun hoofd hebben. Door hierover na te denken ontstaan verbanden. In het overzicht op de pagina Gegevensmanagement/verdieping zie je dit gerepresenteerd door lijnen van objecttype (mim:begrip), eigenschaptype (mim:begrip), gegevenstype (mim:begrip), informatieobject (mdto:BegripGegevens) en dataset (dcat:thema) naar begrip.

De Nederlandse Standaard voor het Beschrijven van Begrippen (Nl-SBB) is een handreiking voor het vastleggen van betekenis en kent een machine-leesbare taalbinding. Door een geformaliseerde standaard voor het beschrijven van begrippen kunnen beschrijvingen van begrippen vanuit verschillende hoeken eenvoudig naast elkaar worden gelegd zodat betekenis kan elkaar gedeeld.

Begrippen krijgen altijd betekenis in een bepaalde context. Alle begrippen in die context samen vormen een begrippenkader. Zo heeft een (basis)registratie een altijd een duidelijk begrippenkader. Maar ook een boek of een podcast of een film kan een verklarende woordenlijst hebben, soms in de vorm van een eenvoudige begrippenlijst. En het plaatje hierboven kun je zien als een overzicht van de topbegrippen in het begrippenkader van het Nationaal Semantisch Vlak. Via definities en andere beschrijvende eigenschappen wordt de betekenis van begrippen vastgelegd. Maar ook de onderlinge relaties tussen begrippen zoals specialisatie en generalisatie geven betekenis.

Een belangrijk onderdeel van de NL-SBB is ook de verwijzing naar de grondslag. Bij de overheid in een rechtstaat is dit altijd een wettelijke grondslag. Als je begrippen niet conform de wettelijke grondslag gebruikt ben je letterlijk onwettig bezig.

Het publiceren van begrippenkaders is volop in beweging, onder andere in de NORA zelf. Alle begrippenkaders bij elkaar, waar mogelijk met elkaar verbonden, vormen daarmee voorlopig de basis voor het nationaal semantisch vlak.

de begrippen in bovenstaand plaatje kunnen worden gezien als de topbegrippen van het domein gegevensmanagement. een van deze topbegrippen is 'thema' als onderdeel van DCAT-AP-NL. De indeling in relevante thema's voor de overheid is op EU niveau gepubliceerd op de website van interoperable Europe. De Nederlandse themalijst is als onderdeel van TOOI gepubliceerd door KOOP. Per thema ofwel per domein kunnen begrippenkaders worden geformuleerd die zijn opgehangen aan de hier genoemde topbegrippen.