Beheer van het NORA Begrippenkader

De begrippen in de NORA worden beheerd door de Expertgroep NORA Begrippenkader.
Toine Schijvenaars van ArchiXL is de algemene contactpersoon voor deze (architectuur)begrippen.

Het beheer omvat onder meer:

Afstemmen van de begrippen met begrippen(kaders) van NORA Familieleden;
Voorstellen doen aan de NORA Gebruikersraad voor het vaststellen van nieuwe of aangepaste begrippen;
Wijzigingen (laten) doorvoeren in de NORA-wiki.

Over het gebruik en beheer van het NORA Begrippenkader wordt jaarlijks gerapporteerd aan de NORA Gebruikersraad.

De begrippen van het NORA Begrippenkader worden sinds februari 2025 beheerd in een begrippenmanager waarin de begrippen zijn beschreven op basis van de NL-SBB standaard en conform aangescherpte kwaliteitseisen.

Door de Expertgroep NORA Begrippenkader worden begrippen ter vaststelling voorgelegd aan de NORA Gebruikersraad, waarna een review plaatsvindt. Indien uit die review geen wijzigingen voortkomen in de naam of definitie van een begrip, dan is dat begrip vastgesteld.
Je kunt alle informatie hierover nalezen via Review NORA-begrippen.

Wil je een nieuw begrip toevoegen?bewerken

Het indienen van een voorstel voor het laten toevoegen van een begrip of een aanvulling op een bestaande beschrijving kan eenvoudig door een mail te sturen naar nora@ictu.nl met de volgende informatie:

Begrip, eventueel synoniem van het begrip
Beschrijving van de betekenis van het begrip
De link naar de bron of het document waarin het begrip is beschreven

NORA Beheer zorgt er dan voor dat de Expertgroep NORA Begrippenkader de beoordeling van het voorstel zal oppakken en:

Checkt hoe het nieuwe begrip of de wijziging raakt aan bestaande begrippen
Terugkoppelt over de bevindingen
Het begrip publiceert in het NORA Begrippenkader, met als status "in bewerking"
Begrippen met de status "voorgesteld" worden in setjes ter vaststelling voorgelegd aan de NORA Gebruikersraad
Na vaststelling wordt de status gewijzigd naar "vastgesteld"

Het beheerprocesbewerken

Dit beheerproces is op 10 september 2024 vastgesteld door de NORA Gebruikersraad, zie Vaststelling beheerproces.

Voor het beheer van het NORA Begrippenkader worden de BOMOS-richtlijnen gevolgd. Deze laten zich vertalen naar:

Activiteiten en rollen
Het actueel houden van het NORA Begrippenkader
Gebruik en toepassing

Activiteiten en rollenbewerken

De in BOMOS onderscheiden activiteiten en rollen, passen we als volgt toe:

Eigenaar – NORA Gebruikersraad
- De bevoegdheid voor het vaststellen van de inhoudelijke aspecten van de NORA ligt bij de NORA Gebruikersraad.
- Het NORA Begrippenkader is onderdeel van de NORA en de leden van de NORA Gebruikersraad zijn daardoor gezamenlijk verantwoordelijk voor het bepalen van de inhoud van het Begrippenkader.
- Daarnaast zijn de leden afzonderlijk verantwoordelijk voor het toepassen van het Begrippenkader bij hun overheidsarchitectuur.
Financier – leden van de NORA Gebruikersraad en BZK
- De NORA wordt in opdracht van het ministerie van BZK beheerd door Stichting ICTU (een onafhankelijke overheidsorganisatie).
- De NORA Gebruikersraad bepaalt de inhoudelijke doorontwikkeling van de NORA en leden van de achterban, ondersteund door het NORA Beheerteam, zorgen -met gesloten beurzen- voor de die inhoudelijke doorontwikkeling (zoals voor het NORA Begrippenkader).
- BZK financiert het beheer en de doorontwikkeling van de NORA voor wat betreft de ondersteunende inzet van het NORA Beheerteam.
Functioneel beheerder – Expertgroep NORA Begrippenkader
- De Expertgroep NORA Begrippenkader bestaat uit architecten en collega’s uit de publieke en private sector, die actief betrokken zijn op dit thema en is bij voorkeur niet groter dan ca. 10 personen.
- De samenstelling per 2026 is als volgt: Kennisnet/ROSA, expertgroep IAM/Identiteit en Toegang, SURVUZ, ArchiXL en NORA Beheer.
Technisch beheerder – NORA Beheer c.q. ArchiXL
- Het beheer van de NORA wordt uitgevoerd door het NORA Beheerteam bij ICTU, dat zorgt voor het borgen van het technisch beheer van de NORA.
- Het technische beheer is door het NORA Beheerteam belegd bij ArchiXL.
Distributeur – NORA Beheer en Expertgroep NORA Begrippenkader
- ‘Distributie’ is in dit geval in eerste instantie het ontsluiten van het NORA Begrippenkader via de NORA-begrippenwiki, door NORA Beheer
- De actieve bevordering van het gebruik en de toepassing van het NORA Begrippenkader in de domeinen en in de NORA expertgroepen is een taak voor de Expertgroep NORA Begrippenkader en de leden van de NORA Gebruikersraad.
Expert – vertegenwoordigers van overheidsarchitecturen en NORA expertgroepen
- Bij voorkeur zou uit elk domein en elke NORA expertgroep een vertegenwoordiger deelnemen in de Expertgroep NORA Begrippenkader, opdat daarmee een optimale afstemming kan worden geborgd met de begrippenkaders van de betreffende overheidsarchitecturen en thema's.
Gebruiker – architecten, ontwerpers, (beleids)medewerkers en bestuurders uit de domeinen en expertgroepen.
- De begrippen uit het NORA Begrippenkader vormen samen een consistent begrippenkader voor (de dienstverlening van) de publieke sector.
- Het NORA Begrippenkader vormt daarmee de gemeenschappelijke grondslag voor de begrippen die van toepassing zijn op beleidsstukken, architecturen, toepassingen, documenten, handleidingen etc.

Actueel houden van het NORA Begrippenkaderbewerken

Voor het beheer van het NORA Begrippenkader geldt de volgende werkwijze:

Elke Gebruiker kan een verzoek doen voor het toevoegen van een nieuw begrip of voor een wijziging op een bestaand begrip.
De Expertgroep NORA Begrippenkader neemt die verzoeken in behandeling:
- Z.s.m. (in principe binnen 1 werkdag) wordt een ontvangstbevestiging gestuurd
- Als een verzoek wordt afgewezen op basis van de afgesproken criteria, dan wordt dat goed beargumenteerd aan de gebruiker teruggekoppeld.
- Als een nieuw begrip in behandeling wordt genomen, krijgt het de status "in bewerking".
- Als een reeds vastgesteld begrip in behandeling wordt genomen, dan krijgt het de status "vastgesteld en in bewerking".
- Als een begrip naar de mening van de Expertgroep en de betreffende gebruiker afdoende is beschreven, dan kan het -bij voorkeur samen met andere begrippen- ter vaststelling worden voorgelegd bij de NORA Gebruikersraad en krijgt het daartoe de status "voorgesteld" indien het voor de eerste keer ter vaststelling wordt voorgelegd en krijgt het de status "herzien en opnieuw voorgesteld" indien het al eerder vastgesteld is geweest.
- Alle begrippen met status "voorgesteld" worden in een aparte lijst gepubliceerd bij het NORA Begrippenkader op de NORA-website.
- Bestaande begrippen waarvoor wordt voorgesteld om die af te voeren of te vervangen, worden in afzonderlijke lijsten gepubliceerd.
De NORA Gebruikersraad beslist over het vaststellen, vervangen of vervallen van begrippen.
- De NORA Gebruikersraad stelt het voorstel voor een begrip vast onder de voorwaarde dat binnen 2 weken geen opmerking is ontvangen voor dat begrip: dan wordt de status gewijzigd naar "vastgesteld", dan wel "vervangen" of "vervallen".
- Indien wel een opmerking wordt ontvangen, dan gaat de Expertgroep NORA Begrippenkader in gesprek met de betreffende gebruiker(s) om na te gaan of de opmerking(en) ook aanleiding is om de naam en/of definitie van dat begrip aan te passen. Indien dat niet zo is, krijgt het begrip alsnog de status "vastgesteld". Indien dat wel zo is, wordt z.s.m. een gezamenlijk gedragen beschrijving opgesteld die wederom aan de NORA Gebruikersraad wordt voorgelegd.
- Een begrip krijgt de status "vervangen" indien het een verouderd begrip is dat vervangen is door een nieuw begrip. Voorbeeld BRIN-code is vervangen door instellingscode. Omdat er niet een technische manier is om automatisch een nieuw begrip te koppelen aan het begrip dat is vervangen, beschrijven we dat in de Historische notitie en eventueel ook in de toelichting.
- Een begrip krijgt de status "vervallen" indien het een verouderd begrip is dat niet vervangen is door een nieuw begrip.
Na besluitvorming door de NORA Gebruikersraad publiceert de Expertgroep NORA Begrippenkader in samenwerking met NORA Beheer de begrippen in (de nieuwe versie van) het NORA Begrippenkader.
Experts of Gebruikers die het niet eens zijn met de beschrijving van een begrip dat is voorgesteld of vastgesteld, kunnen daarover in gesprek gaan met de Expertgroep NORA Begrippenkader. Indien dat niet leidt tot overeenstemming, dan kan worden geëscaleerd naar de NORA Gebruikersraad.

Bevorderen van het gebruik en de toepassingbewerken

Voor het bevorderen van het gebruik en de toepassing van het NORA Begrippenkader stelt NORA Beheer een hulp-team beschikbaar.
Dit hulp-team heeft drie taken:

Het onder de aandacht brengen van het NORA Begrippenkader bij relevante partijen.
Het analyseren van de verschillen tussen het NORA Begrippenkader en de gehanteerde begrippenkaders in (overheidsarchitecturen van) afzonderlijke domeinen en thema’s.
Samenwerken met vertegenwoordigers van de betrokken (overheidsarchitecturen van) domeinen en thema’s teneinde zo veel mogelijk begrippen te harmoniseren en uniformeren.

Indien je gebruik wilt maken van ons hulp-team, stuur dan even een verzoek naar nora@ictu.nl