Beheerregime Referentiearchitectuur

Deze pagina is een concept. Reacties via nora@ictu.nl, SmartComments of tekstvoorstellen in de wiki zijn welkom.

1. Doel en afbakeningbewerken

Dit beheerregime is bedoeld om voor de voorschrijvende onderdelen die samen de referentiearchitectuur NORA uitmaken een beheerregime vast te leggen dat wel open is in het geven van feedback en opperen van nieuwe ideeën, maar tegelijk een strikte procedure oplegt in het wijzigen van bestaande afspraken en andere vastgestelde stukken. Als we willen dat organisaties de referentiearchitectuur toepassen moeten zij ervan op aan kunnen dat die publiek is ontwikkeld en gereviewd, formeel is vastgesteld en vervolgens stabiel blijft.

Het regime geldt in ieder geval voor:

De NORA Verbindende Architectuurafspraken en alle elementtypes die daaronder vallen
Architectuurinhoud waarvan de NORA Gebruikersraad vaststelt dat deze (uiteindelijk) de status 'verplicht' of 'aanbevolen' mee moet krijgen
Inleidingen, overzichten en overige teksten of bestanden die over 1 en 2 gaan en hoewel ze zelf de status 'informatief' houden cruciaal zijn voor het goed begrijpen en gebruiken van deze inhoud.

Content die Expertgroepen of derden als 'aanbevolen' willen markeren mag alleen onder dit beheerregime vallen als de Gebruikersraad gevraagd wordt die vaststelling te bekrachtigen en de inhoudelijk eigenaar zich committeert aan de eisen van dit regime.

Architectuurinhoud die elders vastgesteld is als 'verplicht' of 'wettelijk verplicht', of waarvan niet de NORA Gebruikersraad maar een ander gremium ze als 'aanbevolen' wil publiceren, zoals de standaarden op de lijsten van het Forum Standaardisatie, valt niet onder dit regime. Om deze te publiceren op noraonline moet een ander regime gekozen worden of een nieuw regime afgestemd met de NORA Gebruikersraad.

Het is wel mogelijk om content die binnen een ander beheerregime is ontwikkeld in een latere fase over te brengen naar het Beheerregime Referentiearchitectuur, zolang de ontwikkeling open is geweest, er een publieke review is geweest (of direct wordt georganiseerd) en de NORA Gebruikersraad de status 'verplicht' of 'aanbevolen' formeel vaststelt of overneemt.

De volgende elementtypen vallen ALTIJD binnen dit beheerregime:

De NORA Gebruikersraad kan deze lijst verder aanvullen en/of besluiten dat andere elementtypes in bepaalde gevallen onder dit regime kunnen vallen.

2. Relaties met andere beheerregimesbewerken

Dit regime heeft sterke overeenkomsten met het Basisregime Kennisdeling, vooral in de ontwikkelfase. Content die als kennisdeling is ontstaan kan op een later moment doorstromen naar de referentiearchitectuur en pagina's uit de referentiearchitectuur kunnen als er niet voldoende draagvlak is om ze aan te bevelen of te verplichten alsnog gepubliceerd worden als good practice of tip binnen het Basisregime.

Voor een deel van de architectuurinhoud op noraonline zijn of worden aparte beheerregimes gemaakt omdat ze een andere eigenaar hebben dan de NORA Gebruikersraad. Op dit moment is dat alleen het Beheerregime Standaarden.

3. Eigenaar van het regime en regimebewakerbewerken

De NORA Gebruikersraad is eigenaar van het Beheerregime Referentiearchitectuur (regime-eigenaar). De Gebruikersraad stelt het regime vast en besluit over wijzigingen in de uitgangspunten en eisen van het regime.

NORA Beheer is regimebewaker van het Beheerregime Referentiearchitectuur. NORA Beheer ondersteunt de toepassing van het regime in de praktijk, signaleert wanneer content of het beheer daarvan niet aan de afspraken van het regime voldoet en neemt waar nodig contact op met de inhoudelijk eigenaar of contactpersoon.

Wanneer toepassing van het regime aanleiding geeft om de afspraken van het Beheerregime Referentiearchitectuur zelf te wijzigen of nader uit te werken, kan NORA Beheer hiervoor een voorstel doen aan de NORA Gebruikersraad.

4. Eigenaarschap, rollen en ondersteuningbewerken

AANVULLEN Voor eigenaarschap, rollen en ondersteuning gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling met de volgende aanvullingen:

De inhoudelijk eigenaar van content binnen het Beheerregime Referentiearchitectuur is standaard de NORA Gebruikersraad. Een groep of organisatie binnen de NORA Familie kan alleen eigenaar zijn van pagina's binnen dit regime als de NORA Gebruikersraad dit expliciet toestaat.
NORA Beheer treedt als beheerder op van de pagina's binnen dit regime tenzij een andere beheerder is aangewezen.

5. Algemene eisen aan de inhoudbewerken

De platformregels gelden een-op-een ook voor content binnen dit beheerregime en kunnen door een beheerregime niet buiten werking worden gesteld.

Veel van de pagina's in dit regime maken gebruik van een semantisch invoerformulier binnen het Kennismodel van NORA. Voor deze pagina's geldt dat:

invullen van bepaalde eigenschappen verplicht kan zijn;
wijzigingen aan de gewenste eigenschappen (de invoervelden zelf) alleen gemaakt mogen worden door of in overleg met de beheerder van het Kennismodel binnen NORA Beheer;
de layout die voortkomt uit het opmaaksjabloon van het elementtype in stand moet blijven, waarbij gewenste wijzigingen aan het opmaaksjabloon alleen door NORA Beheer of na overleg met NORA Beheer aangebracht mogen worden;

6. Invloed van bezoekers op de inhoudbewerken

OVERNEMEN: Voor de invloed van bezoekers op de inhoud gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling.

7. Totstandkoming en vaststellingbewerken

AFWIJKEN: In afwijking van de regels voor totstandkoming en vaststelling in het Basisregime Kennisdeling gelden de volgende regels:

Content binnen dit regime moet in de Beheerfase formeel vastgesteld zijn. Voor de Ontwikkelfase en Reviewfase is vaststelling niet vereist, in de Doorontwikkelfase blijft de originele versie vastgesteld totdat de inhoud van de werkversie vastgesteld is.

Vaststelling gebeurt in een vergadering van de NORA Gebruikersraad op grond van een ingediend Request for Change dat verwijst naar de nieuwe teksten in een concept of werkversie op noraonline. Requests for Change kunnen op elk gewenst moment inhoudelijk worden besproken in de Gebruikersraad, maar worden pas ter besluitvorming voorgelegd nadat een publieke review is uitgevoerd, met een verwijzing naar de terugkoppeling op de (al dan niet verwerkte) reviewreacties.

Bij vaststelling wordt ook de mate van verplichting voorgelegd, tenzij dit voor dat elementtype al eerder is vastgelegd. De Gebruikersraad kan dit voorstel laten bekrachtigen in een ander gremium.

Wanneer de inhoudelijk eigenaar de content al eerder binnen een ander beheerregime heeft vastgesteld, bijvoorbeeld wanneer een Expertgroep een good practice voordraagt voor de status Aanbevolen, heeft het Request for Change geen betrekking op de inhoud zelf, maar op de opname in de referentiearchitectuur en de daarbij voorgestelde mate van verplichting. De NORA Gebruikersraad beoordeelt of de content in de referentiearchitectuur wordt opgenomen en met welke mate van verplichting. De inhoudelijk eigenaar blijft verantwoordelijk en leidend voor de inhoud.

8. Besluitvorming en escalatiebewerken

AANVULLEN: Voor besluitvorming en escalatie gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling met de volgende aanvullingen:

Voor content waarvan de NORA Gebruikersraad niet zelf inhoudelijk eigenaar is blijft de inhoudelijk eigenaar leidend voor de inhoud. De NORA Gebruikersraad besluit of deze inhoud in de voorgestelde vorm wordt vastgesteld als onderdeel van de referentiearchitectuur en welke mate van verplichting daarbij geldt. Wanneer inhoudelijk eigenaar en Gebruikersraad hierover geen overeenstemming bereiken wordt de voorgestelde inhoud niet als onderdeel van de referentiearchitectuur vastgesteld.

9. Mate van verplichtingbewerken

AFWIJKEN: In afwijking van de regels voor de mate van verplichting in het Basisregime Kennisdeling gelden de volgende regels:

Binnen dit beheerregime zijn voor de mate van verplichting de waarden 'Informatief', 'Aanbevolen' of 'Verplicht' toegestaan.
Content wordt pas aangemerkt als Aanbevolen of Verplicht nadat deze is vastgesteld. Deze waarden zijn dus toegestaan in de Beheerfase en de Evaluatiefase. In de Doorontwikkelfase behoudt de vigerende vastgestelde versie de bestaande mate van verplichting, terwijl de werkversie de waarde Informatief heeft totdat deze is vastgesteld. In de Ontwikkelfase, Reviewfase en wanneer de pagina is Uitgefaseerd is de waarde verplicht Informatief.
De waarde Verplicht kan alleen ingesteld worden als de content overheidsbreed verplicht gesteld wordt als deel van de referentiearchitectuur NORA. Dit geldt in ieder geval voor de NORA Verbindende Architectuurafspraken.
Content die slechts in een deel van de overheid verplicht gesteld wordt (bijvoorbeeld binnen het Rijk) kan wel de waarde Aanbevolen meekrijgen.
Content die vooral overzicht of inzicht geeft in de referentiearchitectuur, of behulpzaam is bij de toepassing, mag niet als Verplicht of Aanbevolen worden gemarkeerd maar krijgt de waarde Informatief mee.

10. Reactietermijnenbewerken

OVERNEMEN: Voor reactietermijnen gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling.

11. Actualiteit, periodieke controle en opvolgingbewerken

AANVULLEN: Voor actualiteit, periodieke controle en opvolging gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling met de volgende aanvullingen:

De NORA Gebruikersraad houdt een oog op wijzigingen in beleid en wetgeving die impact kunnen hebben op de referentiearchitectuur NORA en analyseert welke pagina's dit betreft. Als dat nodig is zal met de contactpersonen van de betreffende pagina's gekeken worden of actualisatie nodig is en of dit verdere doorontwikkeling vraagt.

12. Toezicht en handhavingbewerken

GEDEELTELIJK AFWIJKEN: Voor toezicht en handhaving gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling met de volgende afwijkingen:

Omdat de regime-eigenaar en de inhoudelijk eigenaar in veel gevallen hetzelfde zullen zijn (NORA Gebruikersraad) is escalatie naar de regime-eigenaar niet altijd zinvol. Waar nodig kan een beroep gedaan worden op de opdrachtgever van de NORA om tezamen met NORA Beheer en de voorzitter van de Gebruikersraad een oplossing te zoeken voor slepende meningsverschillen.

13. Handelingen en bevoegdhedenbewerken

Hieronder staat per handeling wie deze binnen het Beheerregime Referentiearchitectuur mag uitvoeren en welke voorwaarden daarbij gelden.

Of een gebruiker een toegestane handeling technisch zelf kan uitvoeren is daarnaast afhankelijk van de gebruikersrechten van het account. Wanneer een gebruiker een handeling wel mag uitvoeren maar daarvoor niet over de benodigde gebruikersrechten beschikt, kan NORA Beheer deze uitvoeren of waar passend aanvullende gebruikersrechten toekennen.

13.1 Aanmaken en uploadenbewerken

GEDEELTELIJK AFWIJKEN: Voor het aanmaken van pagina's en uploaden van bestanden gelden de regels in het Basisregime Kennisdeling met de volgende afwijkingen:

Alleen NORA Beheer, leden van de Gebruikersraad en andere specifiek door de NORA Gebruikersraad aangewezen gebruikers mogen binnen het Beheerregime Referentiearchitectuur nieuwe pagina's aanmaken en bestanden uploaden.
De gebruiker die een nieuwe pagina of bestand aanmaakt legt daarbij vast dat de inhoudelijk eigenaar de NORA Gebruikersraad is. Ook de contactpersoon moet direct vastgelegd worden.
Wie een bestand uploadt moet zelf bevoegd zijn om het bestand op noraonline te publiceren of daarvoor toestemming hebben van de rechthebbende. Hiervoor gelden de platformregels, ongeacht het beheerregime waarin het bestand wordt geplaatst.

13.2 Wijzigenbewerken

GEDEELTELIJK AFWIJKEN: Voor het wijzigen van content gelden de regels in het Basisregime Kennisdeling, met de volgende afwijkingen:

Gebruikers van noraonline mogen binnen het Beheerregime Referentiearchitectuur wijzigingen aanbrengen in pagina's en bestandsbeschrijvingen, maar niet elke wijziging wordt op elk moment geaccepteerd.

Zonder overleg mogen gebruikers zogenaamde no-regretwijzigingen aanbrengen, die de inhoud verbeteren zonder de inhoudelijke koers van de pagina te veranderen. Het kan bijvoorbeeld gaan om het verbeteren van taal, leesbaarheid of opmaak, het herstellen of actualiseren van links en namen en het toevoegen van relevante bronnen, voorbeelden, toepassingen of vergelijkbare aanvullingen.

Wijzigingen die verder gaan dan een no-regretwijziging mogen alleen worden aangebracht in de Ontwikkelfase. De impact van wijzigingen van aanbevolen en verplichte architectuurinhoud is potentieel zo groot dat wijzigingen in de andere fases direct worden teruggedraaid tenzij die door (of namens) de contactpersoon, beheerder of inhoudelijk eigenaar zijn uitgevoerd.

Wijzigingsvoorstellen mogen wel in elke fase worden ingebracht bij de contactpersoon of via NORA Beheer. Wanneer een voorstel een koerswijziging betekent kan NORA Beheer de gebruiker en contactpersoon helpen om een Request for Change in te dienen en een werkversie van de pagina aan te maken met de gewenste inhoud, waar het voorstel naar verwijst.

13.3 Nieuwe versies van bestandenbewerken

AANVULLEN: Voor het uploaden van nieuwe versies van bestanden gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling met de volgende aanvullingen:

Als een nieuwe versie onderdeel uitmaakt van een Request for Change mag deze niet als nieuwe versie geüpload worden tot het RFC is goedgekeurd. Maak daarom een (tijdelijk) nieuw bestand aan en verwijs in de beschrijving zowel naar het bestand dat je wilt vervangen als naar het Request for Change.

13.4 Koppelen aan landingspagina'sbewerken

OVERNEMEN: Voor het koppelen van content aan landingspagina's gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling.

13.5 Kruimelpadbewerken

OVERNEMEN: Voor het wijzigen van het kruimelpad gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling.

13.6 Wisselen van beheerregimebewerken

AANVULLEN: Voor het wisselen van beheerregime gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling met de volgende aanvullingen:

Voor pagina's in de Ontwikkelfase en Reviewfase zijn geen drempels om het Beheerregime Referentiearchitectuur te verlaten als dat niet meer past.
Pagina's in de Beheerfase, Evaluatiefase en Doorontwikkelfase mogen het Beheerregime Referentiearchitectuur alleen verlaten als de NORA Gebruikersraad die keuze bekrachtigt, ook als de inhoudelijk eigenaar een andere organisatie of groep binnen de NORA Familie is.

13.7 Wijzigen van fase binnen de lifecyclebewerken

OVERNEMEN: Voor het wijzigen van de fase binnen de lifecycle gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling.

13.8 Aanpassen van eigenaar, contactpersoon en beheerderbewerken

OVERNEMEN: Voor het aanpassen van de inhoudelijk eigenaar, contactpersoon en beheerder gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling. Voor de binnen dit regime toegestane inhoudelijk eigenaren gelden daarnaast de afspraken uit 4. Eigenaarschap, rollen en ondersteuning.

13.9 Aanpassen van mate van verplichtingbewerken

AFWIJKEN: In afwijking van de regels voor het aanpassen van de mate van verplichting in het Basisregime Kennisdeling gelden de volgende regels:

De inhoudelijk eigenaar, contactpersoon of beheerder mag de mate van verplichting aanpassen conform de regels in 9. Mate van verplichting.

13.10 Verwijderen en archiveren van pagina's en bestandenbewerken

GEDEELTELIJK AFWIJKEN: Voor het verwijderen en archiveren van pagina's en bestanden gelden de regels in het Basisregime Kennisdeling, met de volgende afwijkingen:

Gebruikers mogen pagina's en bestanden in dit regime niet verwijderen, tenzij op expliciet verzoek van de inhoudelijk eigenaar, contactpersoon of beheerder.
De algemene regels over het verwijderen van bestanden zoals genoemd op Pagina verwijderen zijn geldig, met de aantekening dat verplichte of aanbevolen content die langere tijd in gebruik is geweest altijd vanuit de Historie van NORA gevonden moet kunnen worden en de oorspronkelijke pagina's ten minste een jaar na uitfaseren beschikbaar moeten blijven met de originele URL en door te zoeken in het zoekveld op noraonline. Dit geeft duidelijkheid aan gebruikers en maakt het mogelijk architectuurproducten die voortbouwen op inmiddels verouderde delen van de referentiearchitectuur door te ontwikkelen en te actualiseren.
- Een pagina of bestand dat nooit inhoudelijk in gebruik is geweest, bijvoorbeeld omdat het per ongeluk of onder een verkeerde naam is aangemaakt, kan zonder verdere inhoudelijke beoordeling worden verwijderd.
- Een afgelopen publieke review over de referentiearchitectuur en een door de Gebruikersraad behandeld Request for Change moeten altijd vanuit de Historie van NORA gevonden kunnen worden.
- Concepten die zijn voorgelegd in een review of afgewezen Request for Change, maar niet zijn ingevoerd, worden gearchiveerd in de context van de review en/of het Request for Change, door op die pagina een verwijzing op te nemen naar alle historische pagina's die het betreft in het site-archief van noraonline.

13.11 Hernoemen van pagina'sbewerken

OVERNEMEN: Voor het hernoemen van pagina's gelden de regels van het Basisregime Kennisdeling.

14. Fasen binnen de lifecycle en fase-eisenbewerken

Ontwikkelfasebewerken

OVERNEMEN: Voor de Ontwikkelfase gelden de eisen van de Ontwikkelfase in het Basisregime Kennisdeling.

Reviewfasebewerken

AANVULLEN: Voor de Reviewfase gelden de eisen van de Reviewfase in het Basisregime Kennisdeling met de volgende aanvullingen:

Voor pagina's binnen het Beheerregime Referentiearchitectuur is een review altijd volledig publiek, met een expliciete reviewoproep die niet alleen op noraonline gepubliceerd wordt maar ook actief onder de aandacht wordt gebracht bij de NORA Familie en relevante groepen daarbuiten. Daarvoor wordt een mix van middelen ingezet, waaronder in ieder geval:
- mail aan de leden van de NORA Gebruikersraad met verzoek de reviewoproep in hun netwerk uit te zetten
- vermelding in nieuwsbrief van de NORA
- bericht met verwijzing op social media met verzoek dit verder te delen in het eigen netwerk
alle reviewreacties worden gepubliceerd op noraonline (anoniem als daar behoefte aan is)
de terugkoppeling van de resultaten van de review inclusief de vervolgacties om reviewreacties te verwerken wordt gepubliceerd op noraonline. Iedereen die gereageerd heeft krijgt een seintje als die terugkoppeling er is. Een persoonlijke terugkoppeling voor elke reactie is niet verplicht, maar wel aanbevolen als er aanvullende vragen zijn of de eigenaar zeker wil zijn dat een nieuwe versie een zorgpunt afdoende wegneemt.

Beheerfasebewerken

AANVULLEN: Voor de Beheerfase gelden de eisen van de Beheerfase in het Basisregime Kennisdeling met de volgende aanvulling: Content kan pas in de Beheerfase worden geplaatst nadat deze formeel is vastgesteld, zoals beschreven in 7. Totstandkoming en vaststelling.

Evaluatiefasebewerken

GEDEELTELIJK AFWIJKEN: Voor de Evaluatiefase gelden de eisen van de Evaluatiefase in het Basisregime Kennisdeling, met de volgende afwijkingen:

Als de aanleiding voor de Evaluatiefase is dat een inhoudelijk eigenaar niet langer actief is of wil zijn neemt de NORA Gebruikersraad het eigenaarschap over en bepaalt wat er met de pagina moet gebeuren.
Elk besluit dat in de Evaluatiefase genomen wordt moet direct in lijn liggen met een besluit van de NORA Gebruikersraad: uitfasering of doorontwikkeling van pagina's moet altijd een bewust besluit zijn.

Doorontwikkelfasebewerken

AANVULLEN: Voor de Doorontwikkelfase gelden de eisen van de Doorontwikkelfase in het Basisregime Kennisdeling met de volgende aanvullingen:

Afronding van de Doorontwikkelfase mag in het Beheerregime Referentiearchitectuur alleen na publieke review van de werkversie. Hiervoor gelden dezelfde eisen als in de Reviewfase, waarbij de reviewoproep zowel op de werkversie als op de vigerende versie van de pagina getoond moet worden.

Uitgefaseerdbewerken

AANVULLEN: Voor de fase Uitgefaseerd gelden de eisen van de fase Uitgefaseerd in het Basisregime Kennisdeling aangevuld met de striktere eisen voor archivering zoals die staan beschreven bij 13.10 Verwijderen en archiveren van pagina's en bestanden.

Op deze pagina