Bijeenkomst:Overheidsbrede Werkgroep Metadata 10-02-2026

Informatiebewerken

Op dinsdag 10 februari 2026 , van 14:00 tot 17:00, organiseert Overheidsbrede Werkgroep Metadata een hybride bijeenkomst, zowel op locatie ICTU Den Haag (EL1-09) als online Teams (link in uitnodiging).

Doel
Doelgroep: Alle geïnteresseerden uit de NORA Familie
Contactpersoon: Youetta de Jager
Type: Vergadering.

Agenda RMO bijeenkomst dd 10 februari 2026

1. Mededelingenbewerken

(Marco) Uitnodiging om aan te schuiven bij een BFS expertsessie rondom de metadata standaard DCAT-AP-NL 3.0 Zijn er nog anderen binnen de werkgroep die hier een mening over hebben of iets mee willen geven?
(Hans Overbeek) Namens KOOP zal iemand in de expertgroep voor DCAT-AP-NL op de PTULU-lijst gaan zitten.

Tijdens de mededelingen stonden de ontwikkelingen rondom de standaardisatie van DCAT-AP-NL 3.0 centraal:

Status en Beheer: De standaard DCAT-AP-NL 3.0 is een Nederlands profiel gebaseerd op de Europese DCAT 3-standaard voor het beschrijven van datasets en wordt beheerd door Geonovum. De standaard is aangemeld bij het Forum Standaardisatie om te worden getoetst voor een eventuele verplichting voor de overheid.

Toetsingsprocedure: Het proces omvat een expertsessie (gepland op 23 februari aanstaande in Utrecht) waarbij de inhoud en het toepassingsgebied worden beoordeeld. Na deze sessie volgt een openbare consultatie.

Openbare consultatie

Besluitvorming: De uitkomsten van de expertsessie en de consultatie vormen de basis voor een advies aan het Forum Standaardisatie. Indien dit positief is, gaat het voor definitieve besluitvorming naar het OBDO (Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid).
Planning: Indien de procedure soepel verloopt, is de verwachting dat de verplichting voor overheden op 1 januari 2027 van kracht wordt.

2. Stand van zaken RMObewerken

Marco Aarts heeft de stand van zaken voor wat betreft de RMO toegelicht aan de hand van een presentatie (PDF, 163 kB)

Hieronder een overzicht van de besproken punten met betrekking tot de RMO:

Status en Doorontwikkeling van het RMO

Het RMO is inmiddels gepubliceerd en wordt als tekst opgenomen in de Nora Wiki. Momenteel is het document nog hoofdzakelijk beschikbaar als PDF, maar er is een sterke wens om een machine leesbare versie (zoals Linked Data) te ontwikkelen voor een strakkere specificatie. Zie: Richtlijn Metagegevens Overheidsinformatie
Er is kritiek dat het huidige model nog te veel vanuit een archiefperspectief is geschreven, terwijl de huidige wereld dynamischer is en meer behoefte heeft aan context.
Jan stelt voor om het RMO te herstructureren op basis van het MIM (Metamodel Informatie Modellering) en de gUFO-ontologie om begrippen mathematisch en wiskundig scherper te definiëren.

Het Belang van Waardelijsten

Zonder standaardisatie van deze lijsten vullen organisaties velden op hun eigen manier in, wat de vindbaarheid en het begrip van informatie tussen overheidsorganisaties belemmert.
Er is behoefte aan centraal beheer van deze lijsten om te voorkomen dat elke organisatie (zoals gemeenten of provincies) het wiel opnieuw moet uitvinden.
Specifieke standaarden zoals TOOI en MDTO worden genoemd als voorbeelden waar waardenlijsten al een rol spelen, maar waar nog winst te behalen valt in de onderlinge verbinding en het tijdreizen (historisch beheer) van deze lijsten.

Oprichting van een Subwerkgroep

Er wordt een nieuwe subwerkgroep gevormd die gaat onderzoeken welke waardenlijsten nodig zijn om standaarden praktisch bruikbaar te maken en hoe het beheer hiervan geborgd kan worden.
Deze groep zal tevens kijken naar de bestuurlijke kant: hoe organiseer je commitment en eigenaarschap voor landelijke waardenlijsten?
Wellicht is dit het juiste moment om dit overheidsbreed aan te pakken (ook door politieke druk op informatiehuishouding).

Samenwerking en Afstemming

De werkgroep zoekt nauwe samenwerking met de Expertgroep Gegevensmanagement om versnippering te voorkomen. Belangrijke vraag is: hoe kunnen we samenwerken met de werkgroep Gegevensmanagement? Jan en Jesse fungeren hierbij als 'linking pins' tussen de groepen.

Zie Expertgroep Gegevensmanagement

Er is ook aandacht voor de provincies; er wordt voorgesteld om kennis te delen via de wiki van de interprovinciale vakgroep datamanagement om de voordelen van een gezamenlijke aanpak uit te dragen.

Actiepunten:

Opstellen kerntekst (Youetta/Marco): Ontwikkelen van een korte tekst en link-set over de plannen voor overheidsbrede waardelijsten en de RMO-doorontwikkeling.
Delen MIM-opzet (Jan): Jan deelt zijn initiële opzet voor de MIM-conformiteit van het RMO met de werkgroep ter eerste beoordeling.
Presentatie Expertgroep (Jan & Jesse): Inplannen van een presentatie van het technisch RMO-raamwerk binnen de Expertgroep Gegevensmanagement.

3. Pauzebewerken

4. Vervolg stelsel metadatastandaardenbewerken

Marcel van Vlaanderen licht een voorstel voor het vervolg toe: In de vorige bijeenkomst zijn we geëindigd met de constatering van een inhoudelijke behoefte en een zorg over de beschikbare inzet voor de realisatie daarvan. Er is een ruwe opzet voor een vervolg gemaakt. In deze bijeenkomst wordt de leden gevraagd om te reflecteren op de ideeën hierover van de overige werkgroepleden: Wenselijkheid, haalbaarheid, inzet, etc. en in te stemmen met een te volgen pad als hieronder geschetst.

Daarnaast is vastgesteld dat

er (te) veel verschillende ‘standaarden’ zijn voor en rond het beheer en de uitwisseling van (meta)data bij de Overheid.
het na de ‘minimum viable product’-versie van de RMO uit 2025 zeer wenselijk is enkele inhoudelijke zaken te realiseren.

• Mapping en structuur metadatastandaarden binnen het eigen domein

Een goed (hiërarchisch) overzicht van de (metadata-)standaarden met daarbij duidelijk welke doelgroepen/domeinen elke standaard beoogd te ondersteunen, door
Het in onderling hiërarchisch verband brengen van standaarden op internationaal niveau, nationaal niveau en (deel-)domeinen. Het bij elke standaard beschrijven welke doelgroepen/domeinen elke standaard beoogd te ondersteunen. Het in kaart brengen van de raakvlakken, overlappen, conflicten en lacunes tussen de standaarden uit de diverse hiërarchielagen en domeinen.
Voldoen aan de opdracht van ICBR voor het creëren van een standaard voor de entiteiten (de ‘bouwblokken’) Actor, Bedrijfsactiviteit en Mandaat.

• Leren van andere Communities/Domeinen

Uitwisseling met en hergebruik van (delen van) standaarden uit andere domeinen.
Gezamenlijke werkafspraken met de andere domeinen over doorontwikkeling en beheer;
Zo op het eerste gezicht verwachten we dat de andere domeinen mogelijkheden bieden om op voort te bouwen voor verbreding van het RMO voor andere entiteiten:
Bedrijfsactiviteit >> GEO
Mandaat >> GEO
Actor >> Bibliotheken

• Landelijke kaders en taal

Een gezamenlijk vocabulaire met duidelijke definities en voorbeelden van dagelijks gebruik. Dat deze termen goed toegankelijk zijn, consequent worden gebruikt als zij beschikbaar zijn en opgenomen worden in de handreiking RMO en het NORA-begrippenkader. Door:
bestaande standaarden met elkaar in harmonie te brengen
> lager volgt hoger en
> nevenschikkend zoveel als mogelijk gelijkluidend (oudste heeft voorrang en zeker geen eigen term zonder ‘zie ook’)
> aanvullen (met termen en kolommen) indien een bestaande standaard ontoereikend is i.p.v. nieuwe/eigen standaarden creëren

Zonder structurele inzet geen vervolg

De standaarden lijken van iedereen en daarmee van niemand. Ja, op papier is het metadatastelsel van BZK/DG DO, ondersteund door ICTU. In de praktijk is er weinig structurele inzet vanuit BZK en de andere (rijks)overheden. Als werkgroepleden zijn wij veelal vanuit persoonlijke overtuiging van de noodzaak hierbij betrokken. Daadwerkelijke inzet/aanwezigheid op dit terrein moet daarmee vaak de voorrang aan andere werkzaamheden gunnen. Het lijkt mij wel een onderwerp dat vanuit onze praktijk opgepakt moet worden. Hier worden de praktische problemen geconstateerde en moeten de oplossingen/standaarden worden toegepast. Centrale versterking binnen DG DO lijkt daarmee niet de oplossing.

Voorbereidende acties Werkgroep:

We voorzien een route waarin ICTU, ondersteund door andere organisaties, met/bij DG DO aandacht (geld/tijd) vraagt voor de ‘formele’ inzet van deskundigen in een ‘taakgroep’ vanuit (rijks)overheidsorganisaties [wat hebben de leden nodig om ‘toestemming’ van de eigen organisatie te verkrijgen?]. Mogelijk dat deze middelen binnen BZK & ICBR (of NDS of mogelijk de aangekondigde ‘Nederlandse Digitale Dienst’) gevonden kunnen worden. Moet/kan hiervoor een begroting opgesteld worden?

Voorgestelde inhoud de komende 3 jaar

Mits de bezetting (uitvoerkracht) vorm krijgt zien we de volgende te ondernemen acties door een ‘taakgroep’ vanuit de Werkgroep:

Vaststellen hiërarchische verband tussen de diverse metadatastandaarden binnen het domein ‘Archivering’ en een harmonisatie van de daar gebruikte termen.
Bepalen van de overlap van de resultaten uit actie 1 met de overige metadatastandaarden van/uit de andere domeinen, en daar een harmonisatie mee organiseren.
Bepalen of en hoe standaarden we uit de andere domeinen geschikt zijn, of gemaakt kunnen worden, voor toepassing op de andere aspecten van de (archivering van) overheidsinformatie.

Uitvoeren van deze acties kan niet, zeker niet met minimale middelen, snel gerealiseerd worden. Een meerjarige ontwikkeling, te beginnen bij ons hoofddomein, is realistischer. (Vooraankondiging, extra middelen en/of activeren van parallelle acties binnen de andere domeinen kunnen mogelijk een versnelling betekenen.) We zien daarin het volgende pad:

Ad 1 2026:

Feb – april > Taakgroep doorgrond de beheerders, scope, werking en doel van de (5) genoemde metadatastandaarden binnen het domein van de (archivering van) overheidsinformatie.
Mei-juli > Taakgroep beziet overlap/juiste fit/gap tussen de standaarden
Aug-okt > Taakgroep doet voorstel voor Hiërarchische verband en voorkeursstandaard, veel ‘zie ook’ & Voorkeurstermen in een woordenboek voor geleidelijke veranderingen in metadatabeheer.
Nov-Dec > Bekrachtiging te hanteren hiërarchie en verwerking in communicatie, registers en ‘woordenboeken’ door DG DO

Ad 2 2027:

Taakgroep doorgrond de beheerders, scope, werking en doel van de (12) genoemde metadatastandaarden uit de andere Domeinen
Taakgroep zoekt contact/samenwerking met beheerders voor harmonisatie (uitbreiding taakgroep) voor vinden van overlap/juiste fit/gap tussen de standaarden.
Taakgroep doet voorstellen voor verwerking in communicatie, registers en ‘woordenboeken’ over domeinen heen

Ad 3 2028:

Taakgroep doorgrond, liefst samen met vertegenwoordigers uit de andere domeinen, welke van de overige standaarden (zoals voor uitwisseling en/of modellering) van toepassing kunnen zijn binnen de (archivering van) overheidsinformatie.
Mede op basis daarvan een verdieping van het RMO / Metadata van andere Entiteiten/bouwblokken.

Bespreking In de vergadering is gesproken over de versterking en verankering van metadatamanagement binnen de gehele overheid. Er wordt geconstateerd dat de huidige werkwijze te veel rust op persoonlijk initiatief van medewerkers, die dit vaak lastig kunnen verantwoorden binnen hun eigen organisatie. Om dit te doorbreken, wordt ingezet op een meer formele borging en een betere samenhang tussen standaarden.

Strategische ontwikkelingen

Nota CDO-beraad

Er is een nota in de maak, opgesteld voor de Rijksvertegenwoordiging, die wordt aangeboden aan het CDO-beraad (als voorportaal voor het CIO-beraad). Het doel is om gegevensmanagement steviger aan te haken en de vertegenwoordiging vanuit het Rijk te verankeren met de achterban.

Positionering als Community

De community is waardevol voor het delen van praktijkkennis, maar heeft ook een keerzijde wat betreft vrijblijvendheid en capaciteit. Er wordt gezocht naar manieren om meer eigenaarschap en regie vanuit opdrachtgevers te krijgen.

Inhoudelijke prioriteiten en Standaarden

Samenhang tussen standaarden

Een essentieel punt op de agenda is het duiden van de relaties tussen verschillende standaarden, zoals de koppeling tussen MDTO en de 'D-kant'. Er wordt al gewerkt aan een concepttekst om deze relatie te verduidelijken.

Routekaart en Jaarplan De huidige routekaart van 2025 moet worden bijgewerkt op basis van de besproken thema's en de beschikbare (schaarse) capaciteit. Het doel is om te komen tot een realistisch driejarenplan.

Analyse vanuit de Politie Jan heeft toegezegd een analyse te doen op de lijst van metadata-managementstandaarden (zoals op de NORA) om te bepalen welke relevant en bruikbaar zijn voor de specifieke problemen van de politie.

Knelpunten in de praktijk De beschikbare tijd blijft een issue. In de praktijk worden werkzaamheden voor deze werkgroep vaak 'tussendoor' of zelfs in het weekend uitgevoerd. Bestuurders zien informatiehuishouding vaak nog te beperkt als "archivering", wat het lastig maakt om urgentie en middelen te krijgen. Dit lukt beter wanneer het gekoppeld kan worden aan een primair probleem of een actueel bestuurlijk thema.

Belangrijkste Actiepuntenbewerken

Review Nota: Marcel en Wout reviewen de conceptnota voor het CDO-beraad.
Handreiking RMO: Eric Brouwer wordt benaderd om de draad van de handreiking weer op te pakken met Marcel en de voorzitter.
Update Routekaart: Marcel en de Youetta matchen de nieuwe voorstellen met de bestaande routekaart en sturen dit rond voor schriftelijke reflectie.
Wiki-input: Youetta & Marco leveren teksten (samen met de routekaart) aan Gerard voor de Wiki om de zichtbaarheid van de community en de standaarden binnen de provincies te vergroten.
Vertegenwoordiging Provincies (IPO): Frank van IJzerloo zal formeel worden uitgenodigd als opvolger van Paul.
Check: Ieder lid wordt gevraagd (schriftelijk) te reageren op de haalbaarheid van de doelen en hun eigen actieve bijdrage daarin.
Analyse Metadatastandaarden: Jan (Politie) gaat een analyse uitvoeren op de metadata-managementstandaarden vanuit de behoeften van de politie en zal de resultaten delen met de groep.

Op deze pagina