Expertgroep gegevensmanagement bijeenkomst augustus 2026

Informatiebewerken

Op donderdag 27 augustus 2026 , van 10:00 tot 12:30, organiseert Expertgroep Gegevensmanagement een online bijeenkomst via: Teamslink.

Doel: Verdere uitwerking Thema Gegevensmanagement
Doelgroep: Leden en aspirant-leden van de expertgroep
Contactpersoon: Arjen Santema
Gerelateerd aan: Gegevensmanagement, Onderwerp
Type: Kennissessie, Ontmoetingsmoment, Vergadering.

Agenda

10.00 Welkom en mededelingen, korte voorstelronde
Verslag en actiepunten
10.15 uur Stand van zaken lopende onderwerpen
- Metagegevens (Eric)
- Semantiek (Jesse)
- Gegevensmodellering/MIM (Niels)
- Duurzame Toegankelijkheid (Jasper)
- Raamwerk gegevenskwaliteit (Danny)
- Federatief datastelsel en GDI (André, Danny)
- Feedback vanuit de praktijk (signalen over bruikbaarheid)
11.00 uur Samenwerking data governance (Yvette en Remco sluiten aan vanuit BZK over hoe hun initiatief aansluit bij de Rollen binnen gegevensmanagement zoals de expertgroep die beheert. Zij werken ministerie- en rijksbreed en zoeken de samenwerking: Wie willen er actief meedenken over de invulling en zich aansluiten bij hun initiatief?
11.30 uur Gesprek met de 2 voorzitterskandidaten
12.30 uur Afsluiting

Welkom en mededelingenbewerken

Bertram zit deze bijeenkomst voor.

We beginnen met een korte voorstelronde. Er zijn een aantal nieuwe en minder bekende gezichten aanwezig, waaronder David en Pieter, de twee kandidaten voor het voorzitterschap van de expertgroep die later deze bijeenkomst met de groep in gesprek gaan.

Verslag en actiepunten vorige keerbewerken

Het verslag van de bijeenkomst van juli 2026 wordt zonder opmerkingen vastgesteld.

Vervolgens lopen we de openstaande actiepunten langs:

G42 staat al lang open en er is weinig concrete voortgang. De promotie van NL-SBB blijft belangrijk, maar is inmiddels onderdeel van het reguliere beheer. We ronden het actiepunt af, tenzij vanuit de niet-aanwezige actiehouders nog bezwaar komt.
G46 blijft open.
G51 blijft open en komt terug bij het vaste agendapunt Feedback vanuit de praktijk.
G52 blijft open. Door het vertrek van Wietske moet dit actiepunt opnieuw worden belegd. Dat gebeurt deze bijeenkomst niet.
G53 blijft open; er is geen nieuws.
G58 blijft open en moet net als G52 opnieuw worden belegd.
G59 blijft open.
G65 kan bijna worden afgerond en komt later deze bijeenkomst uitgebreid aan bod in het gesprek met de twee voorzitterskandidaten.
G70 loopt volgens planning door. De praktijkbijeenkomst vindt plaats op 1 oktober.
G71 loopt. Gerald heeft input gekregen van Danny en is bezig deze te verwerken.

Stand van zakenbewerken

Metagegevensbewerken

Geen update.

Semantiekbewerken

Jesse geeft aan dat er een plan van aanpak voor de semantiekpagina's is voorbereid. Sinds de vorige bijeenkomst is daar geen verdere voortgang op geweest. Op 8 september komt de Overheidsbrede Werkgroep Metadata weer bij elkaar, zie 8 september 2026.

Gegevensmodellering/MIMbewerken

Geen update.

Duurzame Toegankelijkheidbewerken

Jasper meldt een verdere samenwerking tussen het Nationaal Archief en DAMA-NL rond duurzame toegankelijkheid van data. Hiervoor start een gezamenlijke groep die eerst de behoeften en doelen in kaart brengt. De samenwerking richt zich onder andere op de vraag hoe eisen vanuit de Archiefwet toegepast kunnen worden op data, bijvoorbeeld bij het toekennen van bewaartermijnen aan dynamische datasets.

Raamwerk gegevenskwaliteitbewerken

Danny meldt dat rond kwaliteitsregeltaal een enquête is uitgezet om de behoeften in kaart te brengen. Begin september komt de groep hierover bij elkaar en worden de resultaten besproken. De enquête is ook gedeeld met de expertgroep en met de bredere MIM-Community.

Voor het Raamwerk gegevenskwaliteit wordt onderzocht of dit Europees onder de aandacht kan worden gebracht via JTC-25. Hiervoor is een voorstel voor een nieuw project opgesteld. Om dit verder te brengen zijn ook deelnemers uit andere landen nodig. Er is inmiddels een Engelse vertaling beschikbaar en er loopt contact met NEN.

Federatief datastelsel en GDIbewerken

De volgende set afspraken voor het Federatief Datastelsel is in consultatie geweest en wordt nu beoordeeld.

Danny is daarnaast bezig met het opstarten van een nieuwe werkgroep rond het verbinden van verschillende afsprakenstelsels. Daarbij wordt niet alleen naar het FDS gekeken, maar ook naar de verbinding met sectorale stelsels en het Netwerk van Datastelsels. De bedoeling is nadrukkelijk om verschillende sectoren met elkaar te verbinden.

Gerald suggereert om hierbij ook contact te zoeken met Edustandaard. Vanuit UWV wordt de Suwiketen genoemd als een ander relevant voorbeeld van een sectoraal stelsel. De Suwiketen is al bij het traject betrokken.

Ook de Handreiking Data bij de bron nadert afronding. Het laatste concept is ter review rondgestuurd en de planning is om dit half september af te ronden. Daarna volgt nog een aparte activiteit om de inhoud naast de losse publicatie ook te verwerken in relevante teksten op noraonline.

Feedback vanuit de praktijkbewerken

Geen nieuwe signalen vanwege de zomerperiode.

Samenwerking data governancebewerken

Yvette en Remco sluiten aan vanuit BZK om een initiatief rond data governance en rollen binnen gegevensmanagement toe te lichten.

Aanleiding is dat veel overheidsorganisaties hun data governance afzonderlijk hebben ingericht en beschreven, of daar nog nauwelijks invulling aan hebben gegeven. Daardoor bestaan grote verschillen in de interpretatie van rollen, taken en verantwoordelijkheden. Tegelijk wordt bij handleidingen voor de implementatie van rollen vaak onvoldoende rekening gehouden met verschillen tussen organisaties, bijvoorbeeld in omvang en datavolwassenheid.

Het initiatief wil bestaande kennis en voorbeelden bij elkaar brengen en komen tot meer gemeenschappelijke taal en praktische richtlijnen. Het doel is niet om één verplichte inrichting voor te schrijven. Organisaties moeten keuzes kunnen maken die passen bij hun eigen omvang, volwassenheid en context, maar wel vanuit een gedeeld beeld van de rollen, verantwoordelijkheden en keuzes die daarbij horen.

Er zijn duidelijke overeenkomsten met de Rollen binnen gegevensmanagement die de expertgroep op noraonline beheert, maar ook verschillen in interpretatie. Het initiatief is nu gestart vanuit BZK en TNO, met de ambitie het rijksbreed en bij voorkeur overheidsbreed verder te ontwikkelen.

Yvette en Remco roepen leden van de expertgroep en hun collega's op om mee te werken. Belangstellenden kunnen zich melden bij Yvette en Tom.

Vragen en discussiebewerken

Vraag van Laurens: de wens om verschillen tussen organisaties te overbruggen en de wens om ruimte te houden voor maatwerk binnen de eigen organisatie kunnen in de praktijk botsen. Hoe combineer je die twee?

Antwoord: het doel is niet om voor iedere organisatie de uitkomst voor te schrijven, maar om duidelijk te maken welke keuzes een organisatie moet maken. Daarvoor moet eerst inzichtelijk worden welke verschillen tussen bestaande uitwerkingen relevant zijn en moeten blijven en welke verschillen vooral zijn ontstaan doordat organisaties ieder afzonderlijk het wiel hebben uitgevonden.

Laurens vult aan dat het vooral nuttig kan zijn om de gevolgen van zulke keuzes zichtbaar te maken. Het maakt bijvoorbeeld verschil of je een verantwoordelijkheid op procesniveau of op C-level belegt. Als die effecten duidelijk zijn, kan een organisatie bewust kiezen, zolang helder blijft waar de verantwoordelijkheden liggen.

Vraag: Bedoelde je in de presentatie te zeggen dat het meten van de resultaten van data governance niet zinvol is?

Antwoord: Nee, dat bedoelde ik niet. Uiteindelijk wil je juist kunnen meten wat data governance oplevert, maar dat ligt verder in de toekomst. De eerste stap is om de inrichting en verantwoordelijkheden goed neer te zetten.

Vraag van Bertram: bij data governance gaat het al snel over taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Sommige daarvan horen bij elkaar en andere combinaties wil je juist vermijden. Is het de bedoeling om die relaties ook uit te werken?

Antwoord: de concrete verdeling binnen een organisatie hoort uiteindelijk bij de eigen organisatie-inrichting, bijvoorbeeld in een RACI-matrix. In een kleine organisatie kunnen meerdere rollen bij één persoon liggen, terwijl een grote organisatie daarvoor afzonderlijke functies heeft. Op een hoger niveau kun je wel de afzonderlijke taken en verantwoordelijkheden beschrijven en groeperen. Daarmee kun je verschillende organisaties vergelijken zonder te verwachten dat zij daarvoor dezelfde rolnamen of organisatiestructuur gebruiken.

Trudy vertelt dat de provincie Zeeland bij de inrichting van data governance gebruikmaakt van rollen uit DAMA-DMBOK en vraagt of die worden meegenomen.

Antwoord: DAMA-DMBOK is een belangrijke bron. Tegelijk blijkt juist dat organisaties dezelfde rollen verschillend interpreteren en vertalen naar hun eigen praktijk.

Dat kan ook een bewuste keuze zijn die aansluit bij de eigen terminologie. Zeeland gebruikt bijvoorbeeld de term data-ambassadeur in plaats van data steward. Om uitwerkingen te kunnen vergelijken moet je daarom zowel vanuit de rolnaam naar de invulling kunnen kijken als andersom.

Ook de bestaande uitwerking van rollen bij J&V wordt genoemd als bruikbare bron. De bedoeling is niet om opnieuw vanaf nul te beginnen, maar bestaande uitwerkingen te verzamelen, vergelijken en waar mogelijk bij elkaar te brengen.

Deelnemen aan het initiatief kan rechtstreeks als lid van de expertgroep, maar leden kunnen ook een collega uit de eigen organisatie aandragen. Vanuit verschillende aanwezige organisaties wordt aangegeven dat zij de oproep intern verder zullen verspreiden.

Jesse wijst erop dat de verbinding met de bestaande NORA-kennis geborgd moet blijven. Als het initiatief tot een nieuwe of aangescherpte uitwerking van rollen komt, moet die kennis uiteindelijk ook terugkomen in de pagina's die de expertgroep beheert. Hij is bereid die actie op zich te nemen.

Actie: Jesse kijkt over een paar maanden welke organisaties en deelnemers bij het initiatief zijn aangesloten en hoe de resultaten teruggebracht kunnen worden in de NORA-pagina's over rollen binnen gegevensmanagement.

Gesprek met de voorzitterskandidatenbewerken

David en Pieter stellen zich uitgebreider voor en vertellen waarom zij zich kandidaat hebben gesteld voor het voorzitterschap van de expertgroep.

David werkt bij J&V en wil vanuit die organisatie een actievere rol binnen de NORA gaan vervullen. Veel opgaven rond gegevensmanagement overschrijden de grenzen van afzonderlijke departementen en organisaties. Door meer overheidsbreed samen te werken kunnen organisaties van elkaar leren en bestaande kennis en initiatieven beter bij elkaar brengen. Vanuit J&V heeft hij ook tijd gekregen om hier daadwerkelijk aan bij te dragen. Als voorzitter zou hij zich vooral willen richten op verbinding en regie en op het tot stand brengen van vraaggedreven kennisproducten die overheidsbreed bruikbaar zijn.

Pieter werkt bij de politie en heeft een lange achtergrond als enterprise-architect. Hij ziet veel mogelijkheden om bestaande kennis slimmer te benutten, de volwassenheid van gegevensmanagement te vergroten en tegelijk ruimte te houden voor vernieuwing. Hij is sterk inhoudelijk gedreven en wil graag bijdragen aan concrete producten die daadwerkelijk af en toepasbaar zijn. Hij geeft aan de rol voor meerdere jaren te kunnen vervullen.

Op de vraag wat zij als voorzitter de komende periode zouden willen doen, noemt Pieter als mogelijkheid om voor 2027 een lichtgewicht jaarplan te maken met de bestaande onderwerpen, een shortlist van nieuwe onderwerpen en aandacht voor samenwerking. David ziet eveneens meerwaarde in een wat strakkere planning. Hij zou daarnaast graag zien dat de expertgroep actiever een overheidsbrede rol pakt bij kennisproducten, zodat organisaties niet afzonderlijk vergelijkbare producten ontwikkelen terwijl die ook gezamenlijk binnen de NORA tot stand kunnen komen. Daarbij moet wel realistisch worden gekeken naar de beschikbare tijd van de leden en naar onderwerpen waarvoor organisaties daadwerkelijk capaciteit kunnen vrijmaken.

Rolverdelingbewerken

Tijdens het gesprek ontstaat het idee dat David en Pieter elkaar goed zouden kunnen aanvullen. De voorzittersrol vraagt enerzijds om regie, verbinding en positionering van de expertgroep en anderzijds om voldoende inhoudelijke sturing om tot bruikbare kennisproducten te komen.

De groep bespreekt of daarvoor twee voorzitters nodig zijn of dat een andere rolverdeling beter past. Jesse merkt op dat het trekken van inhoudelijke onderwerpen niet hetzelfde is als het voorzitterschap: een voorzitter moet boven de afzonderlijke onderwerpen kunnen staan. David herkent dat onderscheid en ziet de voorzittersrol zelf vooral als een regierol. Voor specifieke inhoud kan waar nodig ook expertise vanuit J&V of andere organisaties worden ingebracht.

Vanuit de groep is brede steun voor een combinatie waarin regie en inhoud elkaar aanvullen. Meerdere leden benadrukken dat juist behoefte bestaat aan iemand die verbindingen legt, overzicht houdt en duidelijkheid helpt creëren over welke producten de expertgroep wanneer wil opleveren. Tegelijk blijft inhoudelijke trekkracht nodig om daadwerkelijk voortgang te boeken.

Marieke stelt voor dat beide kandidaten een op een spreken over een rolverdeling en dit, als zij er samen uitkomen, aan de expertgroep voorleggen voor bekrachtiging. Dat is volgens David niet nodig: hij ziet zo al dat ze er samen uit zullen komen en dan is eerst een op een afspreken onnodig uitstel.

Pieter stelt daarom voor David als nieuwe voorzitter aan te wijzen, omdat er vanuit de deelnemers meer behoefte is aan een sterke regiefunctie en omdat roulerend voorzitterschap in andere omgevingen in een aantal gevallen niet goed functioneert.

Hoewel er een aantal leden afwezig is nemen we toch vandaag het besluit:

Geen van de afwezigen heeft van te voren te kennen gegeven een voorkeur te hebben voor de ene of andere kandidaat
Beide kandidaten en alle aanwezigen zijn het eens, het ligt in de lijn van verwachting dat de afwezigen zich hier ook in kunnen vinden

Besluit: David wordt de nieuwe voorzitter van de Expertgroep Gegevensmanagement. Pieter treedt toe als nieuw expertgroep-lid en zal zich dan vooral focussen op de inhoud, op meer samenhang, meer samenwerking, mogelijke stappen naar hogere volwassenheid en mogelijkheden voor vernieuwing en versnelling en dan met name voor gegevensmanagement onderwerpen, waaraan binnen de politie gewerkt wordt.

Actiepunt G65 (nieuwe voorzitter) is hiermee afgerond.

Aandachtspuntenbewerken

Voor de komende periode neemt de groep uit het gesprek een aantal aandachtspunten mee. Er is behoefte aan meer focus en regie op de onderwerpen en kennisproducten waar de expertgroep aan werkt, met meer duidelijkheid over wat de groep wil opleveren en wanneer. Een lichtgewicht jaarplan voor 2027 kan daarbij helpen.

Daarbij moet rekening worden gehouden met de beschikbare tijd van de leden. Die verschilt per persoon en per periode. Door onderwerpen en activiteiten zo te kiezen dat ze aansluiten bij concrete opgaven binnen de organisaties van de leden, kan dezelfde inzet zowel bijdragen aan het dagelijkse werk in de eigen organisatie als aan een gezamenlijk resultaat voor de expertgroep. Zo kunnen organisaties kennis en capaciteit bundelen en met dezelfde uren gezamenlijk meer bereiken.

Ook de positionering ten opzichte van andere initiatieven vraagt aandacht. Rond gegevensmanagement gebeurt veel in andere programma's, gremia en organisaties. De expertgroep wil scherper kunnen bepalen waar zij zelf een rol moet pakken, waar samenwerking voor de hand ligt en welke kennisproducten juist gezamenlijk en overheidsbreed via de NORA ontwikkeld kunnen worden.

Afsluitingbewerken

Bertram bedankt de aanwezigen en sluit de bijeenkomst.

Openstaande actiepunten na afloop van dit overlegbewerken

G46 – Inge Willemsen en Adriaan Hondelink maken, zodra zij een beter beeld hebben van het werk van de expertgroep, concrete afspraken over inhoudelijke afstemming tussen het programma Grip op Informatie (VNG) en de expertgroep.
G51 – Leden van de expertgroep verzamelen praktijkervaringen en feedback uit hun eigen organisaties over de begrijpelijkheid en toepasbaarheid van pagina’s rond gegevensmanagement en koppelen deze terug aan de expertgroep.
G52 – Er wordt een nieuwe actiehouder gezocht die terugkoppelt hoe het Rijksbreed Gegevensdelingsbeleid landt en wat dit betekent voor de pagina Gegevensleveringsovereenkomst.
G53 – De expertgroep brengt in kaart welke bestaande initiatieven, werkgroepen en gremia zich bezighouden met de samenhang en positionering van standaarden en informatiemodellen; leden melden relevante initiatieven bij nora@ictu.nl.
G58 – Er wordt een nieuwe actiehouder gezocht voor het aanpassen van de pagina Gegevensleveringsovereenkomst met een korte aanvullende inleiding waarin de verhouding tussen GDB, FDS, GLO en GLP wordt verduidelijkt.
G59 – Arjen verkent hoe de architectuurschets voor AI-governance breder kan worden gedeeld en koppelt dit terug in de expertgroep.
G70 – Marjo verzamelt ter voorbereiding op de bijeenkomst van 1 oktober praktijkvoorbeelden van knelpunten rond gegevensmodellering en semantiek. Deze vormen de basis voor de geplande praktijkbijeenkomst over MIM, ArchiMate en de toepassing van standaarden.
G71 – Gerald verwerkt de input van Danny in de uitwerking van een patroon voor gegevensdeling met preview consent en onderzoekt verder of hiervoor een werkgroep haalbaar is. De overige leden kijken in de eigen omgeving of er geïnteresseerden zijn om aan te sluiten.
G72 – Jesse kijkt over een paar maanden welke organisaties en deelnemers bij het initiatief rond data governance en rollen zijn aangesloten en hoe de resultaten teruggebracht kunnen worden in de NORA-pagina's over rollen binnen gegevensmanagement.
G73 – NORA Beheer spreekt af met David om hem in zijn nieuwe rol als voorzitter wegwijs te maken in de wiki en afspraken te maken over de ondersteuning van de Expertgroep Gegevensmanagement.

Op deze pagina