Expertgroep gegevensmanagement bijeenkomst juli 2026

Informatiebewerken

Op donderdag 2 juli 2026 , van 10:00 tot 12:30, organiseert Expertgroep Gegevensmanagement een online bijeenkomst via: Teamslink.

Doel: Verdere uitwerking Thema Gegevensmanagement
Doelgroep: Leden en aspirant-leden van de expertgroep
Contactpersoon: Arjen Santema
Gerelateerd aan: Gegevensmanagement, Onderwerp
Type: Kennissessie, Vergadering, Ontmoetingsmoment.

Agenda

Concept agenda:

Welkom en mededelingen
Verslag en actiepunten
Stand van zaken lopende onderwerpen
- CDO Rijk (Wietske)
- Metagegevens (Eric)
- Semantiek (Jesse)
- Gegevensmodellering/MIM (Niels)
- Duurzame Toegankelijkheid (Jasper)
- Raamwerk gegevenskwaliteit (Danny)
- Federatief datastelsel en GDI (André, Danny)
- Feedback vanuit de praktijk (signalen over bruikbaarheid)
Thema Digitale Duurzaamheid (?)
Concept-werkpakket voor een scherpe architectuuruitwerking van uitwisseling met/zonder regie van de burger.(Gerald)
Afsluiting

Welkom en mededelingenbewerken

Jan zit deze bijeenkomst voor.

Verslag en actiepunten vorige keerbewerken

Het verslag van de bijeenkomst van mei 2026 wordt zonder inhoudelijke opmerkingen vastgesteld. Vervolgens lopen we de openstaande actiepunten door:

G42 en G46 blijven openstaan.
G47 afgerond. Bijna alle leden hebben inmiddels een NORA-account en een ingevuld gebruikersprofiel, nieuwe leden zullen we dit individueel vragen.
G51 blijft ongewijzigd. Marjo stelt voor om in augustus of september een bijeenkomst te organiseren waarin praktijkervaringen centraal staan. Daarbij kunnen onder meer ervaringen met datamanagement en MIM worden gedeeld, bijvoorbeeld aan de hand van een casus uit het COA. Joeri benadrukt dat het niet alleen gaat om ervaringen uit de praktijk, maar ook om de begrijpelijkheid van de pagina's voor mensen die minder bekend zijn met de materie. De groep besluit het actiepunt ongewijzigd te laten.
G52 en G58 blijven openstaan totdat het Rijksbreed Gegevensdelingsbeleid is vastgesteld.
G53 blijft openstaan. We spreken af dit onderwerp binnenkort inhoudelijk op de agenda te zetten om te bekijken welke aanvullende initiatieven en werkgroepen nog aan de bestaande overzichtspagina's kunnen worden toegevoegd.
G59 kent geen nieuwe ontwikkelingen.
G64 afgerond.
G65 blijft openstaan.
G66 afgerond.
G67 afgerond.
G68 afgerond.
G69 afgerond. De standaardagenda is aangepast zodat praktijkervaringen een vaste plaats krijgen binnen de bijeenkomsten.

Daarnaast spreken we af om in toekomstige agenda's een aparte ankerlink op te nemen naar de lijst met openstaande actiepunten.

Stand van zakenbewerken

CDO Rijkbewerken

Geen nieuws, besluitvorming loopt nog.

Metagegevensbewerken

Eric geeft een update. Er wordt vooral ingezet op het uitwerken van conceptuele informatiemodellen (CIM's) voor verschillende standaarden, zodat deze onderling beter vergelijkbaar worden. Zo komt er een CIM voor de Richtlijn Metagegevens Overheidsinformatie (RMO). Voor MDTO en TOOI zijn al delen beschikbaar en ook voor DCAT wordt een CIM ontwikkeld, onder meer door reverse engineering van de standaard. Door standaarden op conceptueel niveau uit te werken wordt het eenvoudiger om begrippen, gegevens en onderlinge relaties met elkaar te vergelijken en de verbinding te leggen met de onderliggende wet- en regelgeving.

Marjo vraagt hoe deze aanpak zich verhoudt tot haar eigen werkzaamheden voor het COA, waar zij op basis van de MIRA een conceptueel model opstelt.

Jan licht toe dat hij bij de RMO de tekst van de standaard als uitgangspunt heeft genomen, daaruit de relevante bedrijfsobjecten heeft afgeleid en vervolgens de attributen en relaties heeft uitgewerkt. In principe kan deze aanpak voor iedere standaard worden toegepast.

Marjo vult aan dat ze de opdracht had een conceptueel datamodel te maken, maar eigenlijk zou de toepassing van het bedrijfsobjectmodel strakker zijn. In ArchiMate wringt dat ergens. Er volgt een gesprek over de relatie tussen MIM, ArchiMate en conceptuele informatiemodellen. Eric merkt op dat het vakgebied nog volop in ontwikkeling is en dat voorbeelden kunnen helpen om de samenhang inzichtelijk te maken. Volgens hem is een begrippenmodel daarbij vaak een goed vertrekpunt. Tegelijk bestaat er een duidelijk verschil tussen het modelleren van gegevens en het opnemen daarvan in een architectuur. Dat vraagt om samenwerking tussen modelleurs en architecten.

Jan biedt aan tijdens een volgende bijeenkomst vanuit zijn praktijkervaring verder in te gaan op de combinatie van MIM en ArchiMate. Dit wordt gecombineerd met de eerder afgesproken bijeenkomst over praktijkervaringen.

Semantiekbewerken

Jesse geeft aan dat de rol van de afzonderlijke semantiekpagina's op noraonline kleiner wordt. Steeds meer uitleg over semantiek is inmiddels opgenomen in begrippenmodellen, standaarden en het Nationaal Semantisch Vlak. De NORA kan zich daardoor meer richten op de basisuitleg en het leggen van verbanden tussen bestaande bronnen. Eric demonstreert aansluitend de begrippenviewer op noraonline, waarmee vanuit een begrip direct kan worden doorgeklikt naar de bijbehorende Linked Data-informatie en de relaties met andere begrippen.

Gegevensmodellering/MIMbewerken

Hans merkt op dat, als we inderdaad minder Semantiek vastleggen op noraonline en meer verwijzen naar standaarden als MIM, er iets te gemakkelijk uitgegaan wordt van de gedachte dat iedereen MIM wil en gaat gebruiken. Intern bij KOOP is het voor hem soms al lastig om MIM te verkopen, al is hij zelf enthousiast.

De groep bespreekt vervolgens hoe de balans gevonden kan worden tussen verwijzen naar bestaande standaarden en het toevoegen van praktijkgerichte uitleg. Marjo geeft aan dat organisaties in de praktijk vooral behoefte hebben aan ondersteuning bij de toepassing van standaarden, bijvoorbeeld bij gegevensmodellering en de kwaliteit van managementinformatie. Jan vat samen dat de NORA vooral waarde toevoegt door aan te vullen waar organisaties in de praktijk tegenaan lopen.

Feedback vanuit de praktijk (signalen over bruikbaarheid)bewerken

Actie G70: Ter voorbereiding op de bijeenkomst van 1 oktober verzamelt Marjo praktijkvoorbeelden van knelpunten rond gegevensmodellering en semantiek. Deze vormen de basis voor de geplande praktijkbijeenkomst over MIM, ArchiMate en de toepassing van standaarden.

We kijken daarbij nadrukkelijk ook naar wat hierover al beschreven staat in het Nationaal Semantisch Vlak, om dubbel werk te voorkomen.

Overige onderwerpen stand van zakenbewerken

Door afwezigheid van Jasper, Danny en André zijn er geen updates over:

Duurzame Toegankelijkheid (Jasper)
Raamwerk gegevenskwaliteit (Danny)
Federatief datastelsel en GDI (André, Danny)

Concept-werkpakket voor een scherpe architectuuruitwerking van uitwisseling met/zonder regie van de burgerbewerken

Gerald licht een concept toe voor twee patronen voor gegevensuitwisseling, geïnspireerd door ervaringen met het diplomaregister van DUO. Het eerste patroon is de inmiddels bekende uitwisseling tussen backoffice-systemen via API's. Het tweede patroon voegt daar een webapplicatie aan toe, waarin de burger vooraf kan zien welke gegevens gedeeld worden en expliciet toestemming geeft voor die uitwisseling (preview consent).

Volgens Gerald wordt bij veel gegevensuitwisselingen nog onvoldoende rekening gehouden met dit tweede patroon. Daardoor worden oplossingen soms onnodig technisch complex en duur ingericht, terwijl burgers juist belang kunnen hebben bij het gecontroleerd delen van hun eigen gegevens, bijvoorbeeld bij een sollicitatie waarbij een diploma uit het diplomaregister wordt gedeeld.

Jan herkent de relevantie van de patronen, maar vraagt zich af of DUO hierin uniek is of dat vergelijkbare toepassingen ook elders voorkomen. Gerald verwacht dat het principe veel breder toepasbaar is. Als voorbeeld noemt hij de 21 publieke procedures uit de Single Digital Gateway (SDG), waarin dergelijke vormen van gegevensuitwisseling een rol spelen.

Eric merkt op dat de twee patronen goed aansluiten op de zes interactiepatronen die eerder binnen de NORA zijn uitgewerkt. De NORA beschrijft deze patronen momenteel vooral op conceptueel niveau; een verdere architectuuruitwerking ontbreekt nog. Juist daar ziet hij een kans om de kennis uit verschillende expertgroepen met elkaar te verbinden.

Niels herkent de beschreven patronen vanuit de zorgsector, waar onder meer MedMij en ZiRA al langer ervaring hebben met vergelijkbare vraagstukken rond governance, gegevensuitwisseling en juridische aspecten. Hij stelt voor om te onderzoeken welke kennis vanuit die initiatieven benut kan worden.

Laurens vraagt zich af of dit onderwerp binnen de expertgroep Gegevensmanagement thuishoort of beter elders binnen de NORA kan worden ondergebracht. De groep concludeert dat het onderwerp sterk raakt aan gegevensdeling en daarom goed past binnen de expertgroep, waarbij nog gekeken wordt hoe het het beste gepositioneerd kan worden.

Marjo ziet veel potentie in het beschrijven van dergelijke patronen. Volgens haar kunnen deze helpen bij het ontwerpen en beoordelen van ketenarchitecturen en bijdragen aan een betere toepassing van privacy by design. Door de patronen bovendien te verbinden met semantiek en standaarden ontstaat een krachtiger hulpmiddel voor de praktijk.

Eric wijst erop dat hierbij ook het concept van Self Sovereign Identity (SSI) nadrukkelijk aandacht verdient. Volgens hem krijgt deze benadering nog te weinig aandacht, terwijl SSI gegevensdeling met meer regie voor de burger en betere ondersteuning van privacy by design mogelijk maakt.

De groep bespreekt vervolgens hoe deze ideeën verder kunnen worden uitgewerkt. Gerald geeft aan vooral behoefte te hebben aan een analyse van de bestaande NORA-pagina's vanuit het perspectief van regie op gegevens. Marjo ziet daarnaast kansen om hiervoor aansluiting te zoeken bij innovatie- of subsidietrajecten.

De bijeenkomst besluit dat Gerald verkent of hiervoor een werkgroep kan worden gevormd met deelnemers uit de expertgroep en andere relevante groepen. De overige leden bekijken binnen hun eigen organisaties wie hierbij kan aansluiten. Actie G71: Gerald onderzoekt of een werkgroep voor de uitwerking van een patroon voor gegevensdeling met preview consent haalbaar is. De overige leden kijken in de eigen omgeving of er geïnteresseerden zijn om aan te sluiten.

W.v.t.t.k.bewerken

Serge sluit later tijdens de bijeenkomst aan en stelt zich voor als nieuw lid van de expertgroep. Sinds vorig jaar werkt hij bij de Belastingdienst, waar hij zich bezighoudt met MIM en gegevensmodellering. De hernieuwde aandacht voor gegevensmodellering binnen de Belastingdienst was voor hem aanleiding zich aan te sluiten bij de expertgroep. Juist het delen van praktijkervaringen vanuit verschillende overheidsorganisaties spreekt hem aan.

Wietske geeft aan dat dit voorlopig haar laatste bijeenkomst is. Vanuit het CDO-stelsel/BZK is nog geen vervanging gevonden, waardoor voorlopig ook geen nieuwe vertegenwoordiger zal aansluiten. De lopende werkzaamheden en actiepunten zijn wel overgedragen aan collega's, zodat deze kunnen worden voortgezet.

Tot slot kondigt Wietske aan dat collega's van BZK tijdens de volgende bijeenkomst graag een eerste opzet willen bespreken voor een handreiking over rollen rond gegevensmanagement binnen organisaties. Dit initiatief is gestart binnen BZK, maar wordt bij voorkeur verder ontwikkeld tot een overheidsbrede handreiking. De expertgroep wordt uitgenodigd hierover mee te denken.

Openstaande actiepunten na afloop van dit overlegbewerken

G42 – Jesse en Toine Schijvenaar onderzoeken of NL-SBB kan worden ingebracht bij EU-initiatieven.
G46 – Inge Willemsen en Adriaan Hondelink maken, zodra zij een beter beeld hebben van het werk van de expertgroep, concrete afspraken over inhoudelijke afstemming tussen het programma Grip op Informatie (VNG) en de expertgroep.
G51 – Leden van de expertgroep verzamelen praktijkervaringen en feedback uit hun eigen organisaties over de begrijpelijkheid en toepasbaarheid van pagina’s rond gegevensmanagement en koppelen deze terug aan de expertgroep.
G52 – Wietske koppelt terug hoe het Rijksbreed Gegevensdelingsbeleid landt en wat dit betekent voor de pagina Gegevensleveringsovereenkomst.
G53 – De expertgroep brengt in kaart welke bestaande initiatieven, werkgroepen en gremia zich bezighouden met de samenhang en positionering van standaarden en informatiemodellen; leden melden relevante initiatieven bij nora@ictu.nl.
G58 – Wietske past de pagina Gegevensleveringsovereenkomst aan met een korte aanvullende inleiding waarin de verhouding tussen GDB, FDS, GLO en GLP wordt verduidelijkt.
G59 – Arjen verkent hoe de architectuurschets voor AI-governance breder kan worden gedeeld en koppelt dit terug in de expertgroep.
G65 – De leden zoeken actief naar een persoon die de voorzittersrol kan invullen, of hiervan een deel wil invullen in samenwerking met een andere kandidaat.
G70 – Marjo verzamelt ter voorbereiding op de bijeenkomst van 1 oktober praktijkvoorbeelden van knelpunten rond gegevensmodellering en semantiek. Deze vormen de basis voor de geplande praktijkbijeenkomst over MIM, ArchiMate en de toepassing van standaarden.
G71 – Gerald onderzoekt of een werkgroep voor de uitwerking van een patroon voor gegevensdeling met preview consent haalbaar is. De overige leden kijken in de eigen omgeving of er geïnteresseerden zijn om aan te sluiten.

Op deze pagina