Expertgroep gegevensmanagement bijeenkomst oktober 2026
Informatie
Op donderdag 1 oktober 2026 , van 10:00 tot 12:30, organiseert Expertgroep Gegevensmanagement een online bijeenkomst via: Teamslink.
- Doel
- Verdere uitwerking Thema Gegevensmanagement
- Doelgroep
- Leden en aspirant-leden van de expertgroep
- Contactpersoon
- David van der Horst
- Gerelateerd aan
- Gegevensmanagement, Onderwerp
- Type
- Kennissessie, Ontmoetingsmoment, Vergadering.
Agenda
Concept agenda:
- Welkom en mededelingen
- Verslag en actiepunten
- Stand van zaken lopende onderwerpen
- CDO Rijk (Wietske)
- Metagegevens (Eric)
- Semantiek (Jesse)
- Gegevensmodellering/MIM (Niels)
- Duurzame Toegankelijkheid (Jasper)
- Raamwerk gegevenskwaliteit (Danny)
- Federatief datastelsel en GDI (André, Danny)
- Feedback vanuit de praktijk (signalen over bruikbaarheid)
- Praktijkervaringen over MIM, ArchiMate en de toepassing van standaarden (Marjo, Jan)
- Afsluiting
Verslag
Welkom en mededelingen
Dit is de eerste bijeenkomst met David als voorzitter van de expertgroep. Hij zal nog afzonderlijk kennismaken met de leden die hij niet eerder heeft gesproken.
Er zijn enkele mededelingen:
- Het Rijksbrede Gegevensdelingsbeleid is naar verwachting in oktober vastgesteld. Bij CIO Rijk is momenteel weinig capaciteit beschikbaar. De inzet is om zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande initiatieven, waaronder de expertgroep. Hopelijk kan CIO Rijk op termijn ook weer rechtstreeks in de expertgroep vertegenwoordigd zijn.
- Gerald wijst op de Roadshow Logius op 21 oktober, waar hij met Logius en het Federatief Datastelsel in gesprek gaat over 20 jaar basisregistraties. Aanmelden is nog mogelijk.
- Niels meldt dat gesprekken lopen om de G5-gemeenten te betrekken bij het initiatief rond rollen binnen gegevensmanagement.
- Jasper meldt dat de standaard MDTO onlangs overheidsbreed is vastgesteld in het OBDO. Meer informatie volgt bij de stand van zaken rond Duurzame Toegankelijkheid.
Bijeenkomst over koers en samenwerking binnen de expertgroep
David wil met de leden bespreken of de huidige koers, werkwijze en invulling van het lidmaatschap nog aansluiten bij wat de groep wil bereiken. Hij stelt voor hiervoor dit najaar een fysieke bijeenkomst te organiseren, voortbouwend op het gesprek met David en Pieter tijdens de vorige vergadering.
De aanwezigen reageren positief op het voorstel. Laten we die sessie beginnen met benoemen wat er al is opgebouwd en wat behouden moet blijven, zoals bijvoorbeeld het Raamwerk gegevenskwaliteit als voorbeeld van een waardevol kennisproduct dat op veel plaatsen wordt gebruikt.
Actie G74: David organiseert een fysieke bijeenkomst om als groep de koers, werkwijze en inhoudelijke agenda te bekrachtigen of bij te stellen.
Verslag en actiepunten vorige keer
Het verslag van de bijeenkomst van augustus 2026 wordt zonder opmerkingen vastgesteld.
Vervolgens lopen we de openstaande actiepunten langs:
- G46 blijft open; er is geen nieuws.
- G51 blijft open. De leden wordt gevraagd na te denken over welke kennisproducten en standaarden uit de expertgroep in hun eigen organisatie worden gebruikt en waar behoefte aan is. Jasper vertelt dat het Nationaal Archief meer gaat doen met gegevenskwaliteit van collectiedata en daarbij ook het Raamwerk gegevenskwaliteit betrekt. Marjo geeft aan dat standaarden en gegevenskwaliteit bij het COA momenteel nog weinig aandacht krijgen. De ervaringen en behoeften vanuit de organisaties kunnen ook worden meegenomen in de geplande fysieke bijeenkomst.
- G52 is afgerond. Het Rijksbrede Gegevensdelingsbeleid wordt in oktober vastgesteld en door de vacaturestop bij CIO Rijk is er voorlopig weinig capaciteit om vanuit die organisatie actief aan te sluiten bij de expertgroep.
- G53 wordt voorlopig geparkeerd. Bij de bespreking van de koers van de expertgroep bekijken we of dit actiepunt nog relevant is.
- G58 blijft open. Er is nog geen nieuwe actiehouder voor het verduidelijken van de verhouding tussen het Rijksbrede Gegevensdelingsbeleid, het Federatief Datastelsel en de afspraken rond gegevenslevering op de pagina Gegevensleveringsovereenkomst. Danny wijst op het project Federatieve Toegangsverlening, dat werkt aan een Nederlands profiel van de ODRL-standaard. Hij heeft het project gevraagd ook de aansluiting op het gegevensleveringsprotocol en het onderliggende informatiemodel te onderzoeken. David neemt het actiepunt voorlopig op zich en wil bekijken hoe collega's uit verschillende organisaties hierbij betrokken kunnen worden. Hij komt hier een volgende bijeenkomst op terug.
- G59 blijft open.
- G70 staat vandaag op de agenda en komt terug bij de praktijkervaringen met MIM, ArchiMate en de toepassing van standaarden.
- G71 loopt nog. Gerald werkt verder aan de uitwerking.
- G72 blijft open. Jesse kan zelf niet aanwezig zijn bij de startbijeenkomst van het initiatief rond rollen binnen gegevensmanagement, maar probeert een collega te laten aansluiten. Er zijn ook verbindingen met het initiatief vanuit het Kadaster en J&V.
- G73 is afgerond. David en NORA Beheer hebben kennisgemaakt en afspraken gemaakt over de ondersteuning van de expertgroep. Het verder in kaart brengen van verwachtingen en behoeften loopt de komende maanden door en krijgt ook een plek in de fysieke bijeenkomst.
Stand van zaken lopende onderwerpen
CDO Rijk
Geen nieuws.
Metagegevens
Er wordt gewerkt aan het samenbrengen van standaarden en het uitwerken van gegevensmodellen vanuit verschillende expertgroepen, conform MIM. Door eerste concepten naast elkaar te leggen, wordt duidelijk waar de modellen en standaarden op elkaar moeten aansluiten. Samenwerking tussen deze expertgroep, de Overheidsbrede Werkgroep Metadata en de Expertgroep NORA Begrippenkader moet bijdragen aan convergentie, uniformering en harmonisering, zodat de verschillende ontwikkelingen elkaar in de praktijk versterken.
Semantiek
De status van de NORA-pagina's over semantiek is ongewijzigd.
Binnen de werkgroep rond NL-SBB is een nieuwe werkgroep gestart die zich richt op het duiden van de context van begrippen. In het niet-normatieve deel van NL-SBB, met best practices, wordt onder andere gewerkt aan de levenscyclus en status van begrippen. Er bestaan verschillende implementaties; het doel is daarin meer samenhang aan te brengen. Mogelijk kan deze aanpak later ook voor andere soorten objecten worden gebruikt.
Lennart waarschuwt dat begrippen soms lang de status 'in progress' houden omdat ze nog niet perfect zijn. Dat kan kennisdeling in de weg staan. Het moet daarom niet te gemakkelijk worden om begrippen langdurig in een voorlopige status te laten staan.
Gegevensmodellering/MIM
Geen update vanuit Niels. Jan geeft aan dat de kern van de nieuwe versie staat en dat de vervolgstappen bestaan uit de uitwerking van vier onderdelen. Lennart spreekt de hoop uit dat daarbij ook de samenhang tussen standaarden wordt meegenomen.
Duurzame Toegankelijkheid
Jasper meldt dat de standaard MDTO onlangs is vastgesteld in het OBDO. Daarnaast is een mapping tussen DCAT en MDTO gemaakt, die beschikbaar is via de website van Geonovum. Hiermee wordt de relatie tussen beide standaarden inzichtelijk gemaakt.
Raamwerk gegevenskwaliteit en Federatief Datastelsel
Danny vertelt dat er vandaag een webinar plaatsvindt over de verbetering van de jaarlijkse gegevensrapportage met behulp van het Raamwerk gegevenskwaliteit en de Data Quality Vocabulary. Met circa 150 aanmeldingen is hiervoor veel belangstelling.
Er wordt ook gewerkt aan een kwaliteitsregeltaal waarmee onder andere MIM-modellen, begrippenkaders volgens NL-SBB en informatie volgens MDTO kunnen worden gevalideerd. Op termijn zou dit mogelijk tot een standaard kunnen leiden, maar eerst moet blijken hoe de aanpak in de praktijk wordt ontvangen.
Vanuit de expertgroep wordt gevraagd om een keer een toelichting te geven op het achterliggende gedachtegoed en de technische stand van zaken. Danny staat hiervoor open.
Feedback vanuit de praktijk
Er zijn geen nieuwe signalen te melden.
Praktijkervaringen over MIM, ArchiMate en de toepassing van standaarden
De samenhang tussen MIM en ArchiMate (Jan)
Jan presenteert een vergelijking tussen MIM en ArchiMate, met als doel het inzicht te vergroten in de samenhang en verschillen tussen beide modelleertalen. Zo is het beschouwingsdomein binnen MIM enigszins te vergelijken met de businesslaag van ArchiMate en het verwerkingsdomein met de applicatielaag. Daarbij is de vergelijking bewust beperkt tot het statische deel van het beschouwingsgebied. ArchiMate biedt daarnaast mogelijkheden om bijvoorbeeld actoren, rollen en dynamische processen te modelleren.
Aan de hand van een voorbeeld over het modelleren van een verwarmingssysteem laat Jan zien hoe belangrijk het doel en de doelgroep van een model zijn. Een model waarmee je aan een oppas uitlegt hoe de verwarming werkt, is niet vanzelfsprekend geschikt om een monteur een lekkage te laten opsporen of om iemand uit te leggen hoe verwarmingssystemen in het algemeen functioneren.
Jan schetst ook hoe de behoefte aan gedeelde taal en standaarden zich sinds de start van het stelsel van basisregistraties heeft ontwikkeld. Veel inzichten die nu in standaarden zijn vastgelegd, bestaan al langer, maar de mogelijkheden om ze breder toe te passen zijn gegroeid. Om goed te communiceren met verschillende belanghebbenden zijn gedeelde begrippen essentieel. Afhankelijk van de doelgroep en de te nemen besluiten moet je kunnen schakelen tussen abstractieniveaus en verschillende modellen met elkaar in verband kunnen brengen.
Toepassing van standaarden in de praktijk (Marjo)
Marjo signaleert dat het gebruik van standaarden in de praktijk vaak vrijblijvend blijft. Er wordt bijvoorbeeld nauwelijks via audits gecontroleerd of standaarden worden toegepast en bij de aanschaf van systemen zijn ze niet altijd onderdeel van de besluitvorming. Daardoor blijven bestaande standaarden en modellen onderbenut, terwijl de gevolgen van onvoldoende gegevenskwaliteit groot kunnen zijn.
Zij pleit voor een sterkere verbinding tussen de NORA, bestaande modellen en wetenschappelijke inzichten, en voor meer sturing op het daadwerkelijk toepassen van standaarden. Daarmee zou de afstemming tussen organisaties kunnen worden versneld en de kwaliteit van gegevens kunnen verbeteren.
Danny wijst erop dat binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie wordt gewerkt aan maatregelen om de toepassing van standaarden minder vrijblijvend te maken.
Discussie
In de discussie komt naar voren dat het afdwingen van standaarden niet eenvoudig is. Eerst moet duidelijk zijn welke standaarden beschikbaar zijn, hoe ze zich tot elkaar verhouden en wanneer welke standaard passend is. Bovendien vraagt samenwerking tussen organisaties niet alleen om technische afspraken, maar ook om overeenstemming over de gezamenlijke doelen.
Marjo benadrukt dat deze aanpak al lange tijd wordt gevolgd, terwijl de verbetering van gegevenskwaliteit onvoldoende snel gaat. Daar staat tegenover dat organisaties met beperkte verandercapaciteit veel verschillende opgaven moeten uitvoeren. Veranderingen worden daarom vaak eerder gedreven door concrete behoeften in de dienstverlening dan door de wens om een standaard toe te passen.
Lennart benadrukt het belang van het publiceren en zichtbaar maken van gegevensmodellen. Door modellen toegankelijk en onderling verbonden beschikbaar te stellen, wordt hun waarde duidelijker voor zowel management als medewerkers. Dat kan het draagvlak voor het gebruik ervan vergroten.
David stelt voor om de vraag hoe de expertgroep het gebruik en de impact van haar kennisproducten kan vergroten mee te nemen naar de geplande fysieke bijeenkomst. Afhankelijk van de uitkomsten kan de expertgroep ook een signaal meegeven aan de NORA Gebruikersraad.
Afsluiting & vooruitblik volgend jaar
Er zijn dit jaar nog 2 vergaderingen gepland, die van 5 november en 10 december. We checken deze beide vergaderverzoeken nog om zeker te zijn dat alle leden netjes uitgenodigd zijn.
Voordat we de reeks voor volgend jaar vastleggen horen we graag van jullie of:
- doorgaan op donderdagochtend problemen structureel oplevert in jullie agenda
- de frequentie van 1x per vijf weken omhoog of omlaag zou moeten
- format (online, vergadering met presentaties en discussie) of duur (2 uur met uitloop van nog een half uur) aangepast moeten worden
Dit hangt natuurlijk ook samen met het gesprek tijdens de fysieke bijeenkomst over de koers, ambitie en werkwijze voor 2027. Voor die bijeenkomst wordt een datumprikker of vergelijkbaar uitgestuurd, de vraag of de donderdagochtend jou nog schikt kun je wel nu beantwoorden in de vergaderchat of via de mail.
Actie G76: Alle leden geven aan of de donderdagochtend hen nog schikt als vast vergadermoment in 2027 (in de vergaderchat of per mail na de vergadering).
Openstaande actiepunten na afloop van dit overleg
- G46 – Inge Willemsen en Adriaan Hondelink maken, zodra zij een beter beeld hebben van het werk van de expertgroep, concrete afspraken over inhoudelijke afstemming tussen het programma Grip op Informatie (VNG) en de expertgroep.
- G51 – Leden van de expertgroep verzamelen praktijkervaringen en feedback uit hun eigen organisaties over de begrijpelijkheid en toepasbaarheid van pagina’s rond gegevensmanagement en koppelen deze terug aan de expertgroep. Daarbij kijken zij ook welke kennisproducten en standaarden in hun organisatie worden gebruikt en waar behoefte aan is.
- G53 – De expertgroep brengt in kaart welke bestaande initiatieven, werkgroepen en gremia zich bezighouden met de samenhang en positionering van standaarden en informatiemodellen; leden melden relevante initiatieven bij nora@ictu.nl. Dit actiepunt is voorlopig geparkeerd, in afwachting van de bespreking van de koers van de expertgroep.
- G58 – David verkent met betrokken collega's hoe de pagina Gegevensleveringsovereenkomst kan worden aangevuld met een verduidelijking van de samenhang tussen het Rijksbrede Gegevensdelingsbeleid, het Federatief Datastelsel en afspraken rond gegevenslevering. Hij betrekt daarbij de ontwikkelingen rond Federatieve Toegangsverlening en koppelt hierover terug in een volgende bijeenkomst.
- G59 – Arjen verkent hoe de architectuurschets voor AI-governance breder kan worden gedeeld en koppelt dit terug in de expertgroep.
- G71 – Gerald verwerkt de input van Danny in de uitwerking van een patroon voor gegevensdeling met preview consent en onderzoekt verder of hiervoor een werkgroep haalbaar is. De overige leden kijken in de eigen omgeving of er geïnteresseerden zijn om aan te sluiten.
- G72 – Jesse kijkt over een paar maanden welke organisaties en deelnemers bij het initiatief rond data governance en rollen zijn aangesloten en hoe de resultaten teruggebracht kunnen worden in de NORA-pagina's over rollen binnen gegevensmanagement.
- G74 – David organiseert een fysieke bijeenkomst om als groep de koers, werkwijze en inhoudelijke agenda te bekrachtigen of bij te stellen.
- G75 – Danny verzorgt in een volgende bijeenkomst een toelichting op het gedachtegoed achter de kwaliteitsregeltaal en de technische stand van zaken.
- G76 – Alle leden geven aan of de donderdagochtend hen nog schikt als vast vergadermoment in 2027 (in de vergaderchat of per mail na de vergadering).
15 oktober 2026 13:14:30
13 oktober 2025 14:48:15
15 oktober 2026 13:14:30
9
Informatief