ODF


Beschrijving

ODF is een format voor het bewaren en/of uitwisselen van bewerkbare tekstbestanden, rekenbladen en presentaties. ODF is een open standaard die door vrijwel alle tekstverwerkers geopend kan worden. Met ODF dwingen we gebruikers niet om een applicatie van een specifieke leverancier te gebruiken. Bovendien is ODF duurzaam toegankelijk (doorlopend ondersteund).

Status

Lijst status Verplicht ('Pas toe of leg uit')
Functioneel toepassingsgebied ODF moet worden toegepast op de uitwisseling en publicatie van reviseerbare documenten.
Organisatorisch werkingsgebied Nederlandse overheden (Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen) en instellingen uit de (semi-) publieke sector.
Aanvullende verplichtingen
Europese status (MSP)Nee

Nut en werking

Typering
Nut ODF maakt het mogelijk om reviseerbare documenten uit te wisselen die voor bewerking niet afhankelijk zijn van een bepaalde leverancier of applicatie.

ODF is een duurzaam toegankelijk documentformat. Ook in de toekomst blijven ODF bestanden leesbaar en bewerkbaar, ongeacht de kantoorapplicaties die op dat moment al dan niet worden ondersteund.

ODF bestanden hebben een structuur die het makkelijk maakt om digitaal toegankelijke documenten te maken, ook na export naar PDF.
Werking ODF beschrijft een verzameling op XML gebaseerde open formaten voor teksten, spreadsheets, presentaties en plaatjes. ODF scheidt inhoud van opmaak door het gebruik van style sheets, en lijkt in dit opzicht op HTML en CSS. Een ODF bestand is een gecomprimeerd ZIP archief dat verschillende XML bestanden bevat, waaronder gebruikelijk content.xml (de inhoud) en styles.xml (de opmaak). Alle gangbare kantoorapplicaties kunnen ODF bestanden lezen en schrijven. Het gebruik van het standaardformaat ODF staat los van het al dan niet gebruiken van vrije of open source kantoorapplicaties.
Relatie met andere FS-Standaarden
    Domein

    Openbaar en toegankelijk

    Trefwoorden
    Gangbaar

    Detailinformatie

    Volledige naamOpen Document Formaat
    Versie1.2
    Specificatiedocument//https://docs.oasis-open.org/office/v1.2/
    BeheerorganisatieOASIS

    Toepassing

    Community
    Implementatiehulpmiddelen* LibreOffice: open source applicatie voor de bewerking van ODF bestanden
    Conformiteitstest ODF Validator
    Praktijkvoorbeelden

    Toetsingsinformatie

    Toelichting bij opname lijst Forum StandaardisatieIn 2011 heeft Forum Standaardisatie de OASIS standaard ODF versie 1.2 getoetst voor opname op de 'pas toe of leg uit' lijst. In 2015 heeft NEN/ISO versie 1.2 van ODF erkend als NEN/ISO standaard ISO/IEC 26300 (2015).

    In april 2021 publiceerde OASIS de nieuwe versie 1.3 van ODF. Deze versie is nog niet door NEN/ISO erkend en Forum Standaardisatie heeft deze versie nog niet getoetst.

    Hoewel de 'pas toe of leg uit' verplichting van ODF formeel nog van toepassing is op versie 1.2, adviseren wij om versie 1.3 te gebruiken. De redenen hiervoor:

    • De versiewijziging van ODF 1.2 naar ODF 1.3 is een minor update en ODF 1.3 is backward compatible met ODF 1.2.
    • ODF 1.3 introduceert een aantal belangrijke verbeteringen ten opzichte van ODF 1.2.
    • Zowel Microsoft Office als LibreOffice ondersteunen reeds ODF 1.3.
    Wij verwachten dan ook dat NEN/ISO versie 1.3 van ODF binnenkort zal erkennen en dat Forum Standaardisatie deze versie formeel zal toetsen voor opname op de 'pas toe of leg uit' lijst.
    AdoptieadviezenBij de opname op de 'pas toe of leg uit'-lijst deed het College Standaardisatie de volgende oproepen ten aanzien van de adoptie van de standaard:
    1. Het opnieuw onderschrijven dat burgers en bedrijven mogen eisen dat een overheidsorganisatie een officebestand in ODF aanlevert en dat zij het recht hebben documenten in ODF aan te leveren.
    2. Het door Bureau Forum Standaardisatie laten uitwerken van een plan  voor het voortzetten van de ondersteunende activiteiten rondom de adoptie van ODF (o.a. het actualiseren van de  ‘Handreiking Open Documentformaten voor de Overheid’) van het programmabureau ‘Nederland Open in Verbinding’. Dit gebeurd samen met partijen in de community (zoals de OpenDoc Society en de ODF gebruikersgroep voor overheden)  Het uitgangspunt hierbij moet zijn dat het Forum Standaardisatie een faciliterende rol heeft en dat de activiteiten zoveel mogelijk een plaats krijgen bij de diverse community-partijen.
    3. Het oproepen van verantwoordelijke ministeries om in regelgeving te verwijzen naar standaarden op de lijst voor ‘pas toe of leg uit’ (en niet naar producten van specifieke leveranciers) en waar nodig bestaande regelgeving hier op aan te passen.
    4. Het oproepen van standaardisatie-organisatie OASIS om het versiebeheer van ODF zodanig in te richten dat onduidelijkheid over verschillende versies kan worden weggenomen.
     
    Uitstekend beheerNee
    Aanmelder
    Documentatie voor opname lijst Forum Standaardisatie
      Datum van aanmelding2010-11-15
      Datum van besluit OBDO2012-06-15

      Overig

      Waarvoor geldt de verplichting Bij de aanschaf of ontwikkeling van (kantoor)software voor de bewerking van documenten die worden uitgewisseld met burgers, bedrijven of andere overheidsorganisaties.

      Deze (kantoor)software moet ODF volledig ondersteunen en mag daarnaast andere (zoals leveranciersafhankelijke) documentformaten ondersteunen.

      De verplichting geldt niet voor (kantoor)software waarmee alleen documenten worden bewerkt die binnen een organisatie worden uitgewisseld.
      Toelichting relatie met andere FS-standaardenHet Forum Standaardisatie adviseert twee open standaardformaten voor afbeeldingen in ODF bestanden:
      • PNG is een open standardformaat voor afbeeldingen dat gebruik maakt van exact omkeerbare datacompressie (lossless compression).
      • JPEG is een open standaardformaat voor afbeeldingen dat gebruik maakt van niet-omkeerbare datacompressie (lossy compression).

      Deze standaarden staan niet afzonderlijk in de 'pas-toe-of-leg-uit' lijst.

       
      Aandachtspunten
      Advies aan beheerder
      Sjabloon-bestektekstVoor Inkoop zal ODF met name voorkomen onder de volgende categorieën en CPV codes:* 48300000-1 Software voor het maken van documenten, tekeningen, afbeeldingen, dienstregelingen en productiviteit* 72212300-2 Diensten voor ontwikkeling van software voor het maken van documenten, tekeningen, afbeeldingen, dienstregelingen en productiviteit* 72512000-7 Documentbeheerdiensten* 72330000-2 Diensten voor inhouds- of datastandaardisatie en –classificatie* 30232100-5 Printers en plotters* 48773000-7 Printersoftware-faciliteiten* 48824000-0 Printerservers* 30216110-0 Scanners voor computergebruik* 48318000-0 Scannersoftware* 79999100-4 Scanningsdiensten
      CPV-code(s)
      • 48300000-1 Software voor het maken van documenten, tekeningen, afbeeldingen, dienstregelingen en productiviteit​
      • 72212300-2 Diensten voor ontwikkeling van software voor het maken van documenten, tekeningen, afbeeldingen, dienstregelingen en productiviteit​
      • 72512000-7 Documentbeheerdiensten​
      • 72330000-2 Diensten voor inhouds- of datastandaardisatie en –classificatie
      • 30232100-5 Printers en plotters​
      • 48773000-7 Printersoftware-faciliteiten​
      • 48824000-0 Printerservers​
      • 30216110-0 Scanners voor computergebruik​
      • 48318000-0 Scannersoftware​
      • 79999100-4 Scanningsdiensten
      Leveranciers

      Documentatie

      DocumentFunctieLink
      Aanmelding ODF 1.2Aanmelding
      Brief aanmelder over de stabiliteit van ODF 1.2Reacties
      Brief aanmelder over versiebeheer ODF op de lijst open standaardenReacties
      Expertadvies ODF 1.2Expertadvies
      Forumadvies ODF 1.2Forumadvies
      Forumadvies in behandeling nemen 'uitstekend beheer' OASIS voor ODFForumadvies
      Forumadvies in behandeling nemen ODF versie 1.2Forumadvies
      Forumadvies niet in behandeling nemen ODF 1.2Forumadvies
      Reacties uit de openbare consultatie ODF 1.2Consultatie
      Copyright
      Door Forum Standaardisatie vrijgegeven onder Creative Commons zero