6.1 Functies

In deze domeinarchitectuur hebben we functies benoemd die in het algemeen relevant zijn voor gegevensuitwisseling (zie Figuur 18). De functies beschrijven vooral activiteiten op organisatieniveau (bedrijfsfuncties), maar ze zijn ook te zien als functies van informatiesystemen (applicatiefuncties). Het onderscheid is op dit niveau lastig te maken, mede doordat het afhankelijk is van de mate waarin activiteiten zijn geautomatiseerd. Organisaties zullen zelf moeten bepalen in hoeverre deze functies worden uitgevoerd door mensen en/of informatiesystemen. Daarbij kunnen ze ervoor kiezen om ze door andere organisaties te laten uitvoeren zoals aanbieders of andere soorten intermediairs of dienstverleners. Op landelijk niveau zijn er ook generieke voorzieningen beschikbaar die invulling geven aan een aantal van deze functies. De lijst van functies kan gebruikt worden om inzicht te geven in de huidige en gewenste inrichting van organisatie, processen en informatiesystemen. In de domeinarchitectuur zijn ze gekoppeld aan de architectuurprincipes, bedrijfsobjecten, rollen, voorzieningen en standaarden.

Functiemodel[bewerken]

Selecteer een kleurenweergave :

Naam	Omschrijving
Aanbieden gegevens	Het beschikbaar stellen van gegevens.
Aansluiten partij	Het toelaten van een aanbieder, intermediair of afnemer tot de samenwerking en het toetsen of deze kan voldoen aan de bijbehorende samenwerkingsafspraken.
Abonneren en notificeren	Het bieden van de mogelijkheid voor afnemers om een abonnement te nemen op notificaties van gebeurtenissen en het creëren van een bericht over dat er een belangrijke gebeurtenis is opgetreden.
Afnemen gegevens	Het ervoor zorgen dat er gegevens afgenomen worden en daardoor beschikbaar zijn voor gebruik.
Anonimiseren en pseudonimiseren gegevens	Het verwijderen van persoonsgegevens of het vervangen van persoonsgegevens door een betekenisloos pseudoniem.
Beheren begrippen en bedrijfsregels	Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van begrippen en de bedrijfsregels die daar betrekking op hebben.
Beheren gebeurtenissen	Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van gegevens over gebeurtenissen.
Beheren informatie- en gegevensmodellen	Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van informatiemodellen en logische en fysieke gegevensmodellen.
Beheren metagegevens	Het creëren en beschikbaar stellen van gegevens over gegevens.
Beheren metagegevens over datasets	Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van metadata over datasets.
Beheren metagegevens over gegevensdiensten	Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van gegevens over gegevensdiensten.
Beheren metagegevens over multimediale objecten	Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van gegevens over multimediale bestanden zoals beelden en video's.
Beheren metagegevens voor digitale duurzaamheid	Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van gegevens over informatieobjecten ten behoeve van digitale duurzaamheid.
Beschikbaar stellen actuele gegevens	Het toegankelijk maken van gegevens die de actuele stand weergeven.
Beschikbaar stellen historische gegevens	Het toegankelijk maken van gegevens die een historische stand weergeven.
Beschikbaar stellen metagegevens	Het breed toegankelijk maken van allerlei vormen van metagegevens voor afnemers.
Beschikbaar stellen verifieerbare verklaring	Het toegankelijk maken van een bewering over iets of iemand op een manier die gecontroleerd kan worden of het intrekken van deze verklaring omdat deze niet meer geldig is.
Combineren gegevens	Het samenvoegen van gegevens uit verschillende datasets.
Evalueren en bijstellen afspraken met partij	Het bepalen in welke mate partijen hebben voldaan aan de gemaakte afspraken en het aanpassen van afspraken aan nieuwe inzichten.
Evalueren en bijstellen samenwerking	Het bepalen in welke mate de samenwerking werkt en voldoende waarde oplevert voor de betrokken partijen en het aanpassen van samenwerkingsafspraken aan nieuwe inzichten.
Financieel verrekenen	Het bepalen welke bedragen partijen aan elkaar verschuldigd zijn gegeven de gegevensuitwisselingen die hebben plaatsgevonden.
Gegarandeerd afleveren	Het borgen dat bepaalde gegevens met zekerheid worden afgeleverd bij een afnemer.
Loggen ontvangst	Het vastleggen van metagegevens over de gegevens die zijn ontvangen van aanbieders.
Loggen verzending	Het vastleggen van metagegevens over de gegevens die zijn verzonden van aanbieders naar afnemers.
Lokaliseren gegevens	Het vastleggen bij welke gegevensdienst gegevens over een bepaald object of subject beschikbaar zijn en het ondersteunen van zoekvragen hierover.
Ondertekenen gegevens	Het creëren, verifiëren en valideren van een bewijs dat bepaalde gegevens afkomstig zijn van een specifieke partij en ongewijzigd zijn middels cryptografische technieken.
Ontvangen gegevens	Het ervoor zorgen dat gegevens die zijn aangeboden, beschikbaar zijn voor gebruik.
Ontwikkelen en beheren gegevensdiensten	Het creëren en wijzigen van processen en systemen die gegevensdiensten implementeren.
Opstellen gebruiksvoorwaarden	Het creëren en wijzigen van de gebruiksvoorwaarden die de beperkingen, rechten en plichten beschrijven die van toepassing zijn op datasets en gegevensdiensten.
Organiseren gegevensuitwisseling	Het organisatorisch inregelen van afspraken over hoe gegevens worden uitgewisseld.
Organiseren samenwerking	Het leggen van relaties en het creëren van samenwerkingsafspraken met partijen die een betrokkenheid hebben in de samenwerking waarbinnen gegevens worden uitgewisseld, inclusief afspraken over hoe kosten en baten worden verdeeld.
Routeren	Het sturen van berichten met daarin gegevens naar een afnemer, op basis van voorgedefinieerde criteria.
Schonen gegevens	Het verwijderen van gegevens die niet voldoen aan bepaalde kwaliteitseisen of -regels.
Selecteren gegevens	Het op basis van criteria selecteren van gegevens uit een dataset, zoals voor het ondersteunen van een zoekvraag.
Terugmelden	Het indienen, routeren, beoordelen, verwerken en terugkoppelen van een terugmelding over een gegeven.
Toestemmen	Het expliciet goedkeuren door iemand dat zijn of haar persoonsgegevens mogen worden verwerkt, of het intrekken van deze goedkeuring en het registreren en verstrekken van deze goedkeuring of intrekking.
Toetsen van gegevensuitwisseling aan gebruiksvoorwaarden	Het controleren of een gewenste gegevensuitwisseling voldoet aan de gebruiksvoorwaarden die de beperkingen, rechten en plichten beschrijven die van toepassing zijn op datasets en gegevensdiensten..
Toetsen van gegevensuitwisseling aan privacy en ethiek	Het controleren of een gewenste gegevensuitwisseling voldoet aan ethische en privacy waarden, normen en afspraken.
Toezicht houden op samenwerking	Het vanuit een onafhankelijke rol controleren of de samenwerking werkt en voldoende waarde oplevert.
Transformeren gegevens	Het omvormen van gegevens van een bepaald gegevensmodel naar een ander gegevensmodel, inclusief het verrijken van de gegevens om te voldoen aan het gegevensmodel van het doel.
Valideren en verifiëren verklaring	Het controleren van de authenticiteit, integriteit en geldigheid van een verifieerbare verklaring.
Valideren gegevens	Het controleren of gegevens voldoen aan het gegevensmodel en alle van toepassing zijnde beperkingsregels.
Verlenen toegang	Het authenticeren en autoriseren van afnemers voor toegang tot gegevensdiensten.
Versleutelen gegevens	Het inhoudelijk encrypten van gegevens zodat zij niet meer voor onbevoegden leesbaar zijn.
Vertalen formaat	Het beschikbaar stellen van gegevens in een formaat, anders dan het originele formaat.
Vertalen gegevens	Het uitvoeren van bewerkingen op gegevens.
Vertalen protocol	Het beschikbaar stellen van gegevens conform een protocol, anders dan het originele protocol.

Volgende pagina: 6.2 Bedrijfsobjecten