Naar de inhoud Naar de navigatie

Aanbieden gegevens

ArchiMate-modellen > Gegevensuitwisseling > BusinessFunctions > Aanbieden gegevens
ArchiMate-element Aanbieden gegevens
ArchiMate_Function.png
Elementtype  : BusinessFunction
Element-id  : Id-233ac357-166d-41e1-e667-324ed92e4030
ArchiMate-model  : Gegevensuitwisseling
Label  : Aanbieden gegevens
Documentatie  : Het beschikbaar stellen van gegevens.
ArchiMate-views  : 
Relaties  : 
Contextdiagram
Het beschikbaar stellen van gegevens. (BusinessFunction) Aanbieden gegevens Digikoppeling Koppelvlakstandaard WUS standaardiseert hoe gegevens worden uitgewisseld op basis van de SOAP standaard. (Constraint) Digikoppeling Koppelvlaksta- ndaard WUS Een vastgelegde waarneming of bewering over een eigenschap van een object. (BusinessObject) Gegeven Resource Description Framework (RDF) is een standaard voor het uitdrukken van gegevens als linked data, gebruik makend van een drie-eenheid (triple) die bestaat uit een subject, een predicaat en een object. (Constraint) RDF Het borgen dat bepaalde gegevens met zekerheid worden afgeleverd bij een afnemer. (BusinessFunction) Gegarandeerd afleveren Het bieden van de mogelijkheid voor afnemers om een abonnement te nemen op notificaties van gebeurtenissen en het creëren van een bericht over dat er een belangrijke gebeurtenis is opgetreden. (BusinessFunction) Abonneren en notificeren Digikoppeling Koppelvlakstandaard Grote Berichten standaardiseert hoe grote bestanden worden uitgewisseld. (Constraint) Digikoppeling Koppelvlaksta- ndaard Grote Berichten Een PDF/UA document is een PDF document dat voldoet aan aanvullende eisen van digitale toegankelijkheid. (Constraint) PDF/UA Het toegankelijk maken van een bewering over iets of iemand op een manier die gecontroleerd kan worden of het intrekken van deze verklaring omdat deze niet meer geldig is. (BusinessFunction) Beschikbaar stellen verifieerbare verklaring Registraties zijn de formele bron voor de gegevens die ze beheren. Formele registraties zoals sector- en basisregistraties zijn een belangrijke basis voor de Nederlandse overheid en er zal op allerlei manieren naar ze worden gerefereerd. Het is belangrijk dat er geen discussie kan ontstaan over welke gegevens er op een bepaald moment onderdeel waren van een registratie, ook in juridische zin. (Principle) 4.2. Registraties bieden historische gegevens aan Logging van gegevensuitwisselingen (verzendingen en ontvangsten) maakt het mogelijk om op een later moment aan te tonen dat gegevensuitwisselingen hebben plaatsgevonden (onweerlegbaarheid). Dat is met name relevant bij de uitwisseling van persoonsgegevens, maar bijvoorbeeld ook bij het aanleveren van gegevens aan een landelijke registratie. Het faciliteert verder foutanalyse, procesanalyse, misbruikdetectie, forensisch onderzoek en onderlinge verrekening van diensten. Auditlogging is in het algemeen een plicht vanuit het perspectief van informatiebeveiliging. (Principle) 1.8. Uitwisseling van gegevens wordt gelogd als deze later aantoonbaar moet zijn Comma-separated values (CSV) bestanden bestaan uit regels met gegevens waarbij tussen gegeven een komma (of ander scheidingsteken) wordt geplaatst. (Constraint) CSV Open Document Format (ODF) maakt het mogelijk om reviseerbare documenten uit te wisselen die voor bewerking niet afhankelijk zijn van een bepaalde leverancier of applicatie. ODF is een duurzaam toegankelijk documentformat. (Constraint) ODF De Federated Service Connectivity (FSC) standaard beschrijft hoe organisaties kunnen interacteren op een uniforme en geautomatiseerde wijze. (Constraint) FSC De Europese datastrategie stelt dat mensen meer invloed moeten krijgen over hun gegevens en dat zij daarom middelen en bevoegdheden nodig hebben om te beslissen wat er met hun gegevens gebeurt, als er geen wettelijke grondslag is voor hun verwerking. Voor burgers zijn rechten bij de verwerking van persoonsgegevens voor een deel al geborgd in de AVG. In de herziene eIDAS-verordening krijgen burgers en organisaties de mogelijkheid om hun gegevens via eigen wallets te verstrekken aan partijen. Datasoevereiniteit is een belangrijk uitgangspunt bij gegevensruimtes en betekent dat organisaties zelf willen kunnen bepalen aan wie ze hun gegevens verstrekken. (Principle) 1.6. Burgers en organisaties hebben regie over hun eigen gegevens Een afgebakende hoeveelheid gegevens die een verzender naar een ontvanger stuurt. (BusinessObject) Bericht De Simple Object Access Protocol (SOAP) specificatie beschrijft een berichtformaat gebaseerd op XML. (Constraint) SOAP Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van informatiemodellen en logische en fysieke gegevensmodellen. (BusinessFunction) Beheren informatie- en gegevensmod- ellen Het is belangrijk dat gebruikers beschikken over gegevens die optimaal aansluiten bij hun eigen behoeften en gebruik. Daarbij is de kunst om een balans te vinden tussen kwaliteit en kosten. Een hele hoge kwaliteit leidt al snel tot onacceptabele kosten. De vraag is dus wat nodig is in een specifieke context. Dit vraagt vooral bewuste afwegingen. Als slechts een klein deel van de gebruikersgroep hoge eisen stelt, dan is de vraag of dat hogere kosten voor alle gebruikers rechtvaardigt. Daarnaast zijn er ook eisen waar bronhouders gewoonweg niet aan kunnen voldoen. Het terugmelden van mogelijke fouten is een belangrijke maatregel voor het verhogen van de gegevenskwaliteit. In meer algemene zin is afstemming tussen bronhouders en afnemers essentieel. (Principle) 1.3 De kwaliteit van gegevens is afgestemd op het gebruik Een op zichzelf staand geheel van gegevens met een eigen identiteit. (bron: MDTO) (BusinessObject) Informatieobje- ct Het vastleggen bij welke gegevensdienst gegevens over een bepaald object of subject beschikbaar zijn en het ondersteunen van zoekvragen hierover. (BusinessFunction) Lokaliseren gegevens Het Advanced Message Queuing Protocol (AMQP) is gericht op het betrouwbaar uitwisselen van berichten. (Constraint) AMQP Het vastleggen van metagegevens over de gegevens die zijn verzonden van aanbieders naar afnemers. (BusinessFunction) Loggen verzending GeoJSON is een op JSON gebaseerd formaat voor geografische gegevens. (Constraint) GeoJSON De OGC API features standaard is bedoeld voor het creëren, wijzigen en bevragen van geografische gegevens op het web. (Constraint) API Features Digikoppeling maakt veilige gegevensuitwisseling tussen overheden mogelijk. De standaard beschrijft afspraken om gegevens juist te adresseren, leesbaar en uitwisselbaar te maken en veilig en betrouwbaar te verzenden. De standaard bestaat uit een viertal koppelvlakspecificaties voor gestructureerd gegevensuitwisseling met en tussen overheidsorganisaties. (Constraint) Digikoppeling Afnemers willen worden ondersteund in hun specifieke informatie- of gegevensbehoefte. Ze willen deze bij voorkeur met een zo klein mogelijke inspanning ontvangen en gegevens liever ook niet zelf combineren en vertalen, als andere partijen dat voor ze kunnen doen tegen dezelfde of lagere kosten. Ze ontvangen gegevens bij voorkeur ook in hun eigen taal en in een formaat dat ze zelf direct kunnen gebruiken. Ze willen ook niet geconfronteerd worden met gegevens die ze niet nodig hebben. Dat sluit ook niet aan bij het principe van dataminimalisatie zoals beschreven in de AVG en levert alleen maar extra complexiteit en afhankelijkheden. Tegelijkertijd is ook de herbruikbaarheid van gegevensdiensten belangrijk en zal er dus een balans moeten worden gevonden tussen generiek en specifiek. Als slechts een klein deel van de afnemers specifieke eisen stelt dan is het de vraag of dat hogere kosten voor alle afnemers rechtvaardigt. (Principle) 1.4. Gegevensdien- sten zijn afgestemd op de behoeften van afnemers Portable Document Format (PDF) is een standaard die de opmaak van documenten beschrijft, waardoor ze er op alle apparaten en in alle omgevingen hetzelfde uitzien. (Constraint) PDF Het toegankelijk maken van gegevens die een historische stand weergeven. (BusinessFunction) Beschikbaar stellen historische gegevens Het is belangrijk dat duidelijk is waar gegevens vandaan komen. Gegevens worden onderhouden in een bron. De bron is de plaats waar de kwaliteit van gegevens wordt bewaakt. Specifieke eisen m.b.t. performance of beschikbaarheid kunnen het lastig maken om gegevens technisch ook direct uit de bron op te halen. In een bepaalde gebruikscontext kan een gegevensdienst op een gecontroleerde kopie als verstrekkingspunt worden aangewezen (ervan uitgaande dat deze voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen). De bron is wel de plaats waarnaar gerefereerd moet worden, omdat het de plaats is waar gegeven hun legitimiteit aan ontlenen. Als een intermediair gegevens inhoudelijk bewerkt (op basis van afleidingsregels) dan ontstaan er feitelijk andere gegevens en dus een nieuwe (afgeleide) bron. (Principle) 1.5. De bron van de gegevens is leidend Het Centraal Aansluitpunt (CA) is het knoopppunt voor berichtenverkeer tussen systemen voor overheidsorganisaties. (ApplicationComponent) Centraal Aansluitpunt ISO/IEC 18013-5 is een internationale standaard die betrekking heeft op identiteitsdocumenten voor mobiliteitsdoeleinden, met de nadruk op smartphone-toepassingen. (Constraint) NEN-ISO/IEC 18013-5 Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van begrippen en de bedrijfsregels die daar betrekking op hebben. (BusinessFunction) Beheren begrippen en bedrijfsregels De Geo-standaarden maken het mogelijk om op een eenduidige manier gegevens met een geografische component uit te wisselen. Ze bestaan uit: NL ISO 19115, NL ISO 19119, ISO 19136:2007, NEN 3610:2011 en GeoPackage 1.2. Sinds 19 september 204 zijn de NL WMS en NL WFS standaarden vervangen door de drie OGC standaarden OGC-API - Features - Part 1: Core, OGC-API – Features – Part 2: Coordinate Reference Systems by Reference en OGC-API – Tiles - Part 1: Core. (Constraint) Geo- standaarden REST-API design rules is een lijst afspraken die ontwikkelaars volgen tijdens het bouwen van een REST-API voor de publieke sector. Door de regels te hanteren wordt de API voorspelbaar. (Constraint) REST-API Design Rules Geordende verzameling van gegevens in elektronische vorm, die door een elektronisch apparaat onder één naam kan worden behandeld en aangesproken. (bron: MDTO) (BusinessObject) Bestand Een rol die toegevoegde waarde levert in de keten tussen aanbieders en afnemers. (BusinessRole) Intermediair Het creëren en wijzigen van processen en systemen die gegevensdiensten implementeren. (BusinessFunction) Ontwikkelen en beheren gegevensdien- sten De Europese datastrategie stelt dat het belang van de burger altijd op de eerste plaats moet komen, in overeenstemming met de Europese waarden, grondrechten en regels. Het is belangrijk om te voldoen aan eisen rondom privacy en informatiebeveiliging bij het uitwisselen van gegevens. Daarbij vragen met name persoonsgegevens aandacht omdat deze inherent privacygevoelig zijn en de uitwisseling alleen onder specifieke condities mogelijk is. Anderzijds wordt privacy vaak onterecht als blokkade gezien voor de uitwisseling van gegevens. Eisen aan de bescherming van persoonsgegevens (en daarmee privacy) zijn gesteld in de Algemene Verordening Gegevensbescherming. (Principle) 1.7. Persoonsgege- vens zijn beschermd bij het uitwisselen van gegevens Deze specificatie biedt een mechanisme om beweringen over iets of iemand uit te drukken op een manier die cryptografisch veilig is, de privacy respecteert en machinaal verifieerbaar is. (Constraint) Verifiable Credentials Digikoppeling Koppelvlakstandaard REST-API standaardiseert hoe gegevens synchroon worden uitgewisseld met resources op basis van RESTful API's. (Constraint) Digikoppeling Koppelvlaksta- ndaard REST- API Nederlands WFS profiel 1.1 op ISO 19142 voor Web Feature Services 2.0. Een WFS ondersteunt minimaal het opvragen van geo-informatie. Aanvullend biedt een WFS mogelijkheden om geo-informatie in de database direct te bewerken. (Constraint) NL WFS Digilevering levert berichten over belangrijke gebeurtenissen. (Product) Digilevering Het authenticeren en autoriseren van afnemers voor toegang tot gegevensdiensten. (BusinessFunction) Verlenen toegang Met Digimelding kunnen mogelijke onjuistheden in de gegevens van een (basis)registratie uniform, betrouwbaar en efficiënt worden teruggemeld aan de bronhouder van deze registratie. (Product) Digimelding Het tot stand brengen van uitwisseling van gegevens kost vaak veel inspanning, doordat gegevens ontworpen zijn in een eigen context en er allerlei vertalingen nodig zijn om ze bruikbaar te maken in een andere context. Door gebruik te maken van uitwisselstandaarden wordt de variatie beperkt en zijn er minder vertalingen nodig. Open standaarden zorgen er ook voor dat leveranciersafhankelijkheden zoveel mogelijk worden voorkomen. In Nederland is het sturen op standaarden geformaliseerd in Forum Standaardisatie, die veel energie stopt in het bepalen en aanwijzen van standaarden die breed zouden moeten worden ingezet. In de Wet digitale overheid is beschreven dat in algemene maatregelen van bestuur bepaalde standaarden ook wettelijk verplicht kunnen worden gesteld. (Principle) 1.2. Gegevensuitw- isseling is gebaseerd op open standaarden Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van gegevens over gegevensdiensten. (BusinessFunction) Beheren metagegevens over gegevensdien- sten Het toegankelijk maken van gegevens die de actuele stand weergeven. (BusinessFunction) Beschikbaar stellen actuele gegevens Door vanuit hergebruik naar de clustering van functionaliteit en gegevens te kijken wordt voorkomen dat specifieke afnemers eigen specifieke gegevens en gegevensdiensten vragen. Hergebruik van gegevensdiensten is efficiënter en meer beheersbaar dan het gebruik van point-to-point koppelingen omdat het tot minder koppelingen leidt. Tegelijkertijd vraagt dataminimalisatie aandacht, waardoor hergebruik lastiger kan zijn. (Principle) 4.1. Gegevens worden geleverd vanuit herbruikbare gegevensdien- sten De OGC API Tiles standaard ondersteunt het bevragen van geografische gegevens als tiles. (Constraint) API Tiles JavaScript Object Notation (JSON) is een deelverzameling van de programmeertaal JavaScript. Het is een formaat om net zoals XML gegevens op te slaan en te versturen. (Constraint) JSON Publieke Dienstverlening op de Kaart is een voorziening voor het beschikbaar stellen van geografische gegevens. (ApplicationComponent) PDOK Het File Transfer Protocol (FTP) is een protocol dat uitwisseling van bestanden over het internet tussen computers vergemakkelijkt. Het standaardiseert een aantal handelingen die tussen besturingssystemen vaak verschillen. (Constraint) FTP Het indienen, routeren, beoordelen, verwerken en terugkoppelen van een terugmelding over een gegeven. (BusinessFunction) Terugmelden Extensible Markup Language (XML) is een standaard voor vastleggen en uitwisselen van gestructureerde gegevens, specifiek gericht op verwerking door machines. (Constraint) XML RINIS levert diensten voor de uitwisseling van gegevens tussen overheidsorganisaties (ApplicationComponent) RINIS voorzieningen Product Digikoppeling Het expliciet goedkeuren door iemand dat zijn of haar persoonsgegevens mogen worden verwerkt, of het intrekken van deze goedkeuring en het registreren en verstrekken van deze goedkeuring of intrekking. (BusinessFunction) Toestemmen JSON Web Token (JWT) is een compacte, URL-veilige manier om verklaringen uit te wisselen tussen twee partijen. (Constraint) JWT SD-JWT-based Verifiable Credentials (SD-JWT VC) is een specificatie die het mogelijk maakt om verifieerbare verklaringen op basis van de SD-JWT standaard te beschrijven en deze ook in JWS JSON te serializeren. (Constraint) SD-JWT VC Het Open Data-protocol (OData) is een best practice voor het structureren en bevragen van REST APIs. OData maakt het makkelijker om interoperabele REST-implementaties te bouwen, waardoor data die via API’s wordt uitgewisseld op een uniforme wijze weergegeven kan worden. (Constraint) OData Standaard Uitwisseling Formaat (StUF) is een set basisafspraken over het uitwisselen van gegevens tussen applicaties in het gemeentelijke veld. StUF beschrijft de generieke toepassing van die berichten, niet de specifieke gegevens erin. Als overheidsorganisaties basisregistraties (informatie over personen, adressen of bijvoorbeeld gebouwen) uitwisselen, doen ze dat via standaarden die gebaseerd zijn op StUF. (Constraint) StUF Digipoort is de ICT-centrale waar berichtenverkeer voor de overheid afgehandeld wordt. (Product) Digipoort Digikoppeling Koppelvlakstandaard ebMS2 standaardiseert hoe gegevens asynchroon en betrouwbaar worden uitgewisseld op basis van de ebMS standaard. (Constraint) Digikoppeling Koppelvlaksta- ndaard ebMS2 Nederlands profiel WMS op ISO 19128 versie 1.1. WMS maakt het mogelijk om een rasterbeelden op te vragen. (Constraint) NL WMS GeoPackage is een bestandsformaat voor het vastleggen van geografische gegevens. (Constraint) GeoPackage Het sturen van berichten met daarin gegevens naar een afnemer, op basis van voorgedefinieerde criteria. (BusinessFunction) Routeren Selective Disclosure JWT (SD-JWT) is een standaard die het mogelijk maakt om een subset van verklaringen in een getekende JWT te delen. (Constraint) SD-JWT Overheidsorganisaties willen worden geïnformeerd over gebeurtenissen waarop zij moeten acteren. De werkagenda waardegedreven digitaliseren stelt dat overheidsdienstverlening proactief zou moeten zijn en georganiseerd vanuit het perspectief van burgers en ondernemers o.a. aan de hand van levensgebeurtenissen. Dit betekent dat het belangrijk is om informatie over levensgebeurtenissen te delen. (Principle) 4.3. Aanbieders kunnen notificeren over belangrijke gebeurtenisse- n NL GOV profile for CloudEvents is een set Nederlandse afspraken over het gebruik van de internationale standaard CloudEvents. Het beschrijft hoe een plaatsgevonden gebeurtenis gerapporteerd en uitgewisseld kan worden. (Constraint) NL GOV profile for CloudEvents Het beschikbaar stellen van gegevens voor hergebruik leidt tot meer transparantie, efficiëntie en innovatie. De wet open overheid onderstreept het belang van openbaarheid van publieke informatie voor de democratische samenleving. Voor het kunnen hergebruiken van gegevens zijn hun vindbaarheid, toegankelijkheid, interoperabiliteit en herbruikbaarheid zoals bedoeld met de FAIR-principes essentieel. Zij zorgen ervoor dat anderen in staat zijn om te begrijpen wat eigenschappen van de gegevens zijn, wat ze betekenen en of ze bruikbaar zijn voor hun eigen doeleinden. Ze zorgen er ook voor dat de gegevens eenvoudig verkregen kunnen worden. (Principle) 1.1. Gegevens die kunnen worden gedeeld zijn vindbaar, toegankelijk, interoperabel en herbruikbaar Een rol die verantwoordelijk is voor het aanbieden van gegevens van bronhouders op een manier die aansluit bij de behoeften en het gebruik van afnemers. (BusinessRole) Aanbieder De Geography Markup Language (GML) is een XML-gebaseerde vorm voor het uitdrukken van schema's voor geografische gegevens. (Constraint) GML Deze standaard maakt het mogelijk om verifieerbare verklaringen te gebruiken in de context van OpenID Connect. (Constraint) OpenID for Verifiable Credentials Het creëren, vastleggen, wijzigen en (logisch) verwijderen van metadata over datasets. (BusinessFunction) Beheren metagegevens over datasets AssociationRelationship AccessRelationship W AssociationRelationship CompositionRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AccessRelationship W AssociationRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship AccessRelationship W CompositionRelationship AssociationRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship ServingRelationship AssociationRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AccessRelationship W AssignmentRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship ServingRelationship CompositionRelationship ServingRelationship AssociationRelationship CompositionRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship ServingRelationship AssociationRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship ServingRelationship ServingRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship ServingRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship CompositionRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssignmentRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship CompositionRelationship Deze svg is op 15-11-2025 09:15:04 CET gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2025 ArchiXL. ArchiMedes 15-11-2025 09:15:04 CET

Overgenomen van "https://www.noraonline.nl/index.php?title=Id-233ac357-166d-41e1-e667-324ed92e4030&oldid=83797"