Jaarplan NORA 2026

Statusbewerken

Dit Jaarplan NORA 2026 is vastgesteld door de NORA Gebruikersraad in de bijeenkomst van 11 november 2025.

Inleidingbewerken

Het Jaarplan 2026 wordt uitgevoerd onder aansturing van het Beheerteam van ICTU, e.e.a. in afstemming en overleg met de NORA Gebruikersraad en binnen het door het ministerie van BZK beschikbaar gestelde budget. Het NORA Beheerteam zorgt voor het dagelijks beheer & community management en de community zelf, d.w.z. vele 100'en ervaren medewerkers van overheidsorganisaties, zorgen voor de inhoudelijk actualisatie en doorontwikkeling. Hierbij wordt het wijzigingsproces gehanteerd.
Beheer en doorontwikkeling van de NORA is vraaggestuurd. Die vraag komt bij het Beheerteam binnen vanuit de NORA Gebruikersraad, vanuit de NORA Familie (nieuwe kennis uit de praktijk) en vanuit gebruikersonderzoek en monitoring (feedback over de manier waarop de NORA ontsloten wordt). NORA Beheer onderhoudt hiertoe actief contacten met vertegenwoordigers uit al deze gebruikersgroepen en brengt verbetermogelijkheden in bij de NORA Gebruikersraad.

Het beheer van de NORA is in principe voor onbepaalde tijd (Kabinetsbeleid 2 juli 2008). Voor het beheer en de doorontwikkeling van de NORA is, overeenkomstig de meerjarige overeenkomst tussen het ministerie van BZK en ICTU, voor het jaar 2026 een budget beschikbaar van € 925.000.
De extra bestedingen die worden gedaan in 2025 ad ca. € 150.000, zullen ten laste worden gebracht van de budgetten voor de jaren 2026 en 2027 voor resp. € 50.000 en € 100.000, zodat voor 2026 een budget beschikbaar blijft van € 875.000 en voor 2027 € 885.000.

Jaarlijks wordt een telkens groter budget aangewend voor het beheer van de NORA en relatief dus minder voor doorontwikkeling. Dat is logisch, want met de doorontwikkeling van nieuwe onderwerpen is telkens meer kennis te onderhouden en groeit het aantal personen in de community om contact mee te houden. Sinds 2012, met een dip tijdens de "coronajaren 2020/2022" groeide ook het aantal bezoekers van NORAonline.nl met ca. 20 a 25% per jaar. En inmiddels is ook te zien dat het percentage terugkerende bezoekers groeit en het aantal toevallige passanten op de website afneemt. Het is die kern van actieve gebruikers, online maar ook in expertgroepen en de NORA Gebruikersraad, die bepaalt op welke inhoudelijke thema’s de NORA het beste kan worden doorontwikkeld.
Jaarlijks is ca. € 10.000 nodig voor het ondersteunen van een expertgroep die een thema actueel houdt. Door groei van zowel het aantal thema’s als het benodigde budget voor de ondersteuning van de expertgroepen en de benodigde (technische) voorzieningen, vraagt dit dus telkens meer budget en inzet van het Beheerteam.

Bij de aanwending van het budget is prioritering en aanscherping van doelen essentieel om optimale resultaten te halen binnen het relatief beperkte financiële kader. Om die reden benoemen we expliciet de aandachtsgebieden waarin wordt geïnvesteerd.
Voor additionele activiteiten zal in voorkomende gevallen extra financiering gezocht moeten worden. Denk daarbij vooral aan het ondersteunen van de aansluiting van architecturen voor grote overheidsprogramma's als Federatief Data Stelsel (FDS), Open op Orde (OoO), Regie op Gegevens (RoG), Publiek Regelbeheer en de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI).

Begroting 2026bewerken

De begroting voor 2026 is als volgt opgebouwd:

Regulier beheer van de NORA	€ 400.000,-
Gerichte activiteiten voor de NORA Familie	€ 350.000,-
Doorontwikkeling bestaande thema’s	€ 75.000,-
Doorontwikkeling nieuwe thema’s	€ 25.000,-
NORA reviews	€ 25.000,-
Totaal budget	€ 875.000,-

Elk van deze posten is nader toegelicht.

Regulier beheerbewerken

Hieronder vallen alle dagelijkse activiteiten van het Beheerteam, gericht op het promoten en beschikbaar houden van www.NORAonline.nl als een actuele en éénduidige bron voor hergebruik. Het Beheerteam borgt daartoe dat een zichtbare verbinding bestaat tussen vigerend beleid, daarin benoemde kwaliteitsdoelen van overheidsdienstverlening en ontwerpprincipes. Op basis daarvan kan de dienstverlening van de overheid met behulp van architectuur goed worden "gericht" en "ingericht".

Denk hierbij aan zaken als:

Controleren van recente wijzigingen en zo nodig daarop redactie voeren;
Doorvoeren van inhoudelijke wijzigingen die worden aangedragen via nora@ictu.nl;
Actueel houden van interne en externe verwijzingen (linkjes);
Begeleiden van materiedeskundigen en communities bij het bewerken van content in de NORA;
Begeleiding van contactpersonen bij het opzetten en (door)ontwikkelen van thema’s;
Monitoring van het gebruik van de wiki;
Gebruikerstevredenheidsonderzoek (monitoring en analyse doorlopend onderzoek, rapportage);
Informatie over de NORA actueel houden op www.digitaleoverheid.nl/overzicht-van-alle-onderwerpen/NORA;
De toegankelijkheid van NORAonline en de NORA Pleio-site verhogen via het Verbeterplan, met een jaarlijks budget van tenminste € 10.000;
Contractmanagement voor het technisch beheer van de wiki, dat is uitbesteed aan ArchiXL;
Beheer van het kennismodel en de bredere (navigatie-)structuur van de wiki;
Opdrachtgeverschap bij technische wijzigingen en onderhoud, inclusief testen en acceptatie;
Alle werkzaamheden verdelen over de leden van het Beheerteam en de voortgang daarvan volgen via het plansysteem op de project-site NORA Beheer en Doorontwikkeling van ICTU;
Programmamanagement en het voeren van een deugdelijke administratie, inclusief het opleveren van verantwoordingsrapportages en afstemming met BZK;

De hiertoe benodigde structurele inzet is:

Rol	FTE	Budget
Programmamanager	0,25	€ 50.000
Projectsecretaris	0,10	€ 20.000
Community expertise	0,90	€ 180.000
Toegankelijkheidsexpertise	0,05	€ 10.000
Technisch beheer (extern)	0,45	€ 90.000
Totaal bemensing	1,75	€ 350.000
Materiële kosten		€ 50.000
Totaal		€ 400.000

De materiële kosten zijn voorzien voor zaken als:

De overeenkomst met ArchiXL voor het technisch beheer van het platform waarop www.NORAonline.nl draait, inclusief de kosten voor het ontsluiten van informatie in de NORA via Linked Data;
Kosten gebruik van Pleio (voor besloten groepen en inschrijving evenementen) of alternatief voor Pleio

Gerichte activiteiten voor de NORA Familiebewerken

Dit betreft activiteiten om de NORA Familie te ondersteunen en te versterken en het representeren van de NORA Familie naar buiten toe (Programmeringsraad GDI c.q. Architectuurraad GDI / Digitale Overheid, OBDO, Europa, DANW enz.).

De NORAonline.nl, waar alle kennis wordt ontsloten en waar alle bijeenkomsten in de agenda komen te staan, is het virtuele centrum van de NORA Familie. Dagelijks vinden ruim 600 bezoekers deze website, die daarmee haar rol als informatiebron waar maakt. Persoonlijke ontmoetingen, gesprekken, discussies en inspiratie zijn echter de kern van kennisopbouw en doorontwikkeling. Vandaar dat structureel elk jaar wordt ingezet op meer verbinding tussen off- en online activiteiten. Alles met het doel van het versterken en uitbouwen van de community van architecten die zich "thuis voelen" bij de NORA.

Sinds de Corona-crisis van 2019 horen daar dus ook online bijeenkomsten en sessies in samenwerkingstools zoals MS teams en Miro bij. Het is een uitdaging om de verschillende on- en offline kanalen goed op elkaar aan te laten sluiten zodat we elkaar kunnen blijven spreken.

Een bijzondere rol binnen de NORA Familie vormt de NORA Gebruikersraad. Als formeel besluit- en adviesorgaan van de community verenigen de leden en hun netwerk een schat aan kennis en ervaring op het gebied van informatievraagstukken. Zij delen goede voorbeelden en kennis vanuit de verschillende domeinen (sectoren), samenwerkingsverbanden en bestuurslagen, diepen deze uit en maken nieuwe afspraken over de architectuur van de overheidsdienstverlening. En zo ontstaat de facto standaardisatie en zetten we overheidsbreed in op het hergebruiken van slimme oplossingen. Bovendien kunnen we elkaars kennis en ervaring gebruiken om slimme en samenhangende keuzes te maken op weg naar betere en efficiënte digitale overheidsdienstverlening.

Concrete activiteiten in dit kader zijn:

Binnenkomende vragen beantwoorden en uitzetten in de bredere community;
Mensen en thema's / projecten / organisaties die elkaar kunnen versterken met elkaar in contact brengen;
Bijhouden van een Nieuws & Agenda met een overzicht van evenementen en bijeenkomsten;
Familienieuwsbrieven uitsturen naar alle communities (ca. 3 per jaar);
Verspreiden van actueel nieuws in de community (Mastodon, X, nieuwsberichten, mails, presentaties, bijeenkomsten), waaronder met name promotie van de NORA Verbindende Architectuurafspraken en een update geven bij collega's die nog verouderde (papieren) beelden voor ogen hebben bij de NORA;
Organiseren van tenminste 1 bijeenkomst per jaar voor de analyse van (nieuwe) Beleidskaders en de impact daarvan op NORA Architectuurprincipes, waarbij betrokkenen bij BZK / DO deze analyse reviewen: met een toegewezen budget van EUR 10.000 per jaar;
Organiseren van inhoudelijke kennissessies, meet-ups en andere activiteiten voor de bredere community, zoals met name NORA Open Huis van de Architectuur. Vorm, frequentie en invulling daarvan wordt aangepast aan de behoeften van de gebruikers;
Adviseren, aanmoedigen en waar nodig ondersteunen van deel-communities van architecten binnen de NORA Familie die elkaar vaker willen ontmoeten, zoals die van beginnend architecten (i.s.m. de GEMMA);
Introductie van nieuwe architecturen in de NORA Familie met een geboortekaartje, kraamvisite, presentatie et cetera;
Regulier overleg (in beginsel elke 2 maanden) van de beheerders van de architecturen van de bestuurslagen GEMMA, WILMA, PETRA en RORA en NORA;
Een of meer informatiebijeenkomsten met trekkers van de NORA thema's over de actualiteit en samenhang van hun thema’s;
Een intervisie- en/of kennisdelingssessie, gericht op de beheerders en ontwikkelaars van architecturen;
Een informatiebijeenkomst met beheerders van de architectuur-wiki’s over hergebruik van thema’s en andere inhoud;
Gerichte besprekingen met 2 of 3 NORA Familie-leden over hoe de NORA hun eigen (referentie)architectuur beter kan ondersteunen;
Organiseren van 5 of 6 bijeenkomsten van de NORA Gebruikersraad;
Afstemming van de NORA op de Europese ontwikkelingen t.a.v. de EIF / EIRA, e.e.a. conform Kabinetsbeleid;
Ondersteuning van familieleden bij het implementeren van de NORA Verbindende Architectuurafspraken;
Ondersteuning van familieleden met het delen van ArchiMate-modellen via de NORA, zie ArchiMate & NORA
Verbeteren van het beheer van de meest gebruikte wiki-pagina's (en daar tevens expliciet contactpersonen bij noemen);
Verbeteren van het beheer van het DNA van de NORA Familie (en daar tevens expliciet organisaties en/of contactpersonen bij noemen);
Ontsluiten van de standaarden zoals vastgesteld door het Forum Standaardisatie, publicatie van de Monitor Open Standaarden en het verbeteren van de inzichten in de toepassing van standaarden, e.e.a. volgens de samenwerking tussen BFS en NORA Beheer die sinds 2019 is geformaliseerd via een opdracht en financiering aan ICTU (zie ICTU-project C1256), met een budget van € 10.000. voor het Jaarplan Standaarden in NORA 2026;
Beheer van het Stelsel van Metadatastandaarden, e.e.a. zoals sinds 2024 is geformaliseerd via een opdracht van BZK/DO aan ICTU, en sinds 2025 wordt gefinancierd als onderdeel van het beheer van de NORA, met een budget van € 125.000 voor de Werkzaamheden voor het beheer van het Stelsel van metadatastandaarden in 2026.

De hiertoe benodigde (structurele) inzet is:

Rol	FTE	Budget
Community expertise	0,55	€ 110.000
Expertise Beleidskaders	0,05	€ 10.000
Verbeteren beheer DNA	0,15	€ 30.000
Ondersteuning ArchiMate-modellen	0,15	€ 25.000
Expertise Metadatastandaarden	0,60	€ 125.000
NORA Gebruikersraad	0,15	€ 30.000
Totaal bemensing	1,65	€ 330.000
Materiële kosten		€ 20.000
Totaal		€ 350.000

De materiële kosten zijn voorzien voor zaken als:

Vergaderingen van de NORA Gebruikersraad en overige bijeenkomsten met NORA expertgroepen en communities;
Huur van ruimte e.d. voor bijeenkomsten;
Technische ondersteuning en/of materiaal voor de diverse vormen van online / hybride bijeenkomsten;
Feestelijke introductie nieuwe architecturen.

Doorontwikkelingbewerken

Vanaf haar ontstaan in 2005 is de NORA voortdurend ontwikkeld vanuit de behoefte van de gebruikers. Dit is een organisch proces. Door de NORA Gebruikersraad worden focusgebieden c.q. onderwerpen gestart en afgerond. Het schema op de pagina van de Jaarplanning geeft een indicatie van de thema's die zijn en worden ontwikkeld door de diverse expertgroepen en communities.
Jaarlijks, bij het opstellen van het komende jaarplan, kunnen onderwerpen worden aangedragen vanuit de leden en achterban van de NORA Gebruikersraad. We bespreken die dan samen en prioriteren ze in de tijd. Daarna wordt de NORA Gebruikersraad gevraagd de voor het komende jaar geprioriteerde onderwerpen van budget te voorzien.
In ons MIRO-bord staan de actuele onderwerpen voor door-ontwikkelingen.

NORA zit nog duidelijk in de groeifase. Het werken met architectuur in projecten en programma's van de overheid neemt toe en uit steeds meer domeinen (sectoren) en thema's weten architecten en andere gebruikers de weg naar de NORA te vinden. De doorontwikkeling van de NORA is gericht op enerzijds vernieuwingen die inspelen op veranderingen in de maatschappij en zoals opgenomen in nieuw beleid zoals van de Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren en de recente Nederlandse Digitaliseringsstrategie, en anderzijds op het tot afdoende niveau uitwerken, dan wel actualiseren van de thema’s die in voorgaande jaren actueel waren.

Voor ieder focusgebied bestaan de activiteiten uit het organiseren van een community, inhoudelijke sessies en het publiceren van de resultaten via NORAonline.nl. De thema’s die doorlopen, omvatten een veelheid aan onderwerpen waar we een beperkt budget voor beschikbaar stellen en in de loop van het jaar in overleg met de betreffende expertgroep bepalen wat we daarvoor allemaal kunnen doen qua ondersteuning vanuit het NORA Beheerteam.

Doorontwikkeling bestaande thema’s
Dit betreft toezeggingen op onderwerpen waar we reeds aandacht aan hadden geven en die gecontinueerd moeten worden, mede n.a.v. de her-prioritering van het Jaarplan NORA 2025.

Verder uitwerken van de relatie tussen architectuur en de Kwaliteit van dienstverlening zoals die wordt ervaren door burgers en bedrijven;
Verdere afstemming met de Architectuur Digitale Overheid (ADO) en met name het opnemen van de GDI-domeinarchitecturen voor Interactie, Toegang en Infrastructuur;
Aansluiting op Europa voor CPSV-AP en eGovERA;
Aansluiting op architectuur voor Publiek Regelbeheer;
Aansluiting op Woo- c.q. OPP-architectuur;
Aansluiting op Overheidsbreed Gegevensdelingsbeleid.

De hiertoe benodigde inzet is:

Rol	FTE	Budget
Uitwerken relatie Architectuur en Kwaliteit van dienstverlening	0,10	€ 15.000
Afstemming ADO2030 en NORA	0,10	€ 20.000
Aansluiting op Europa voor CPSV-AP en eGovERA	0,05	€ 10.000
Aansluiting op architectuur voor Publiek Regelbeheer	0,05	€ 10.000
Aansluiting op Woo- c.q. OPP-architectuur	0,05	€ 10.000
Aansluiting op Overheidsbreed Gegevensdelingsbeleid	0,05	€ 10.000
Totaal bemensing	0,40	€ 75.000

Doorontwikkeling nieuwe thema’s
Door de vele reeds lopende doorontwikkelingen van bestaande thema's, is voor 2026 eigenlijk geen ruimte over voor het uitwerken van nieuwe thema's.
Het voorstel is daarom een kleine, minimale reserve aan te houden voor een eventueel opkomend belangrijk nieuw thema.

Rol	FTE	Budget
Reserve voor een nieuwe thema	0,15	€ 25.000
Totaal bemensing	0,15	€ 25.000

Vanuit voorgaande jaren bestaat ook nog een NORA door-ontwikkeling back-log.
Onderdelen daaruit zullen pas worden opgepakt indien daar afdoende prioriteit voor wordt gegeven, met bijpassende financiering en inzet vanuit (de achterban van) de NORA Gebruikersraad.

NORA reviewsbewerken

Het uitvoeren van NORA-reviews op landelijke ontwikkelingen is van belang om de juiste toepassing van de NORA te stimuleren en te borgen.
Denk hierbij met name aan een review van een PSA voor een overheidsdienst (of onderdelen daarvan) die door overheidsorganisaties in een keten- of netwerkverband is opgesteld. Deze reviews worden met betrokkenen afgestemd en zo nodig besproken met de NORA Gebruikersraad.
De review wordt uitgevoerd door NORA Beheer en is gratis voor de betrokken organisaties. Zie ook NORA review.