Meerjarenplan NORA

Statusbewerken

Al sinds de ontwikkeling in 2005 wordt de NORA beschouwd als een strategisch instrument voor het verbeteren van de dienstverlening van de Nederlandse overheid. Vanaf 2012 zijn jaarlijks plannen opgesteld en uitgevoerd om de NORA daar optimaal voor in te zetten.
Tijdens de NORA Gebruikersraad van 25 augustus 2026 is besloten om een Meerjarenplan NORA op te zetten vanuit een visie en die als basis te gaan gebruiken bij het opstellen van de Jaarplannen NORA. Daarmee kan beter worden ingespeeld op diverse ontwikkelingen die over de jaargrenzen heen lopen. En tegelijkertijd kan daardoor beter worden aangesloten op de meerjarenvisie en -roadmap van de Digitale Overheid en de transities van de overheidsorganisaties daarbij.

Een eerste versie van dit Meerjarenplan is opgesteld op basis van de bespreking in de NORA Gebruikersraad en de overwegingen van de werkgroep voor het Meerjarenplan t.b.v. Bureau MIDO. Dat is nog geen uitgewerkte toekomstvisie met prioritering en een meerjarenplanning, maar de NORA Gebruikersraad kan deze eerste versie wel al bespreken op 6 oktober 2026. Daarna kunnen gewenste aanvullingen en verbeteringen worden verwerkt. En mogelijk zou de NORA Gebruikersraad dan al op 24 november 2026 het Meerjarenplan kunnen vaststellen.

Visiebewerken

Het belang van een visie is door de NORA Gebruikersraad onderkend. Daarbij zouden met name de strategische doelen goed zichtbaar moeten zijn. Zaken die structureel geborgd moeten zijn om het werken met architectuur binnen de overheid tot een hoog, volwassen niveau te brengen en te houden. Die doelen geven richting aan de langere termijn, de strategische ontwikkeling van de NORA in een periode van ca. 5 jaar, waarbij een goede balans wordt gevonden tussen de Positionering NORA en de Toepassing NORA.

Hiertoe zal ook zal de relatie tussen visie, strategie en uitvoering duidelijk moeten zijn. Mede in relatie tot de collectieve ontwikkelopgaven, waardencreatie en financiering.

Redenerend vanuit wat ons allen bindt als NORA Familie, wordt daarom gedacht aan de volgende prioriteiten:

Goed samenwerkende architectuur-communitybewerken

Overheidsdienstverlening is er voor de burgers en bedrijven in onze samenleving. Die diensten ontstaan niet zo maar: ze moeten worden bepaald, ontworpen, gebouwd, geïmplementeerd, toegepast, aangepast (her-ontworpen) en uiteindelijk beëindigd. Architecten hebben hier een belangrijke rol bij, als onderdeel van de gezamenlijke veranderopgave.
Hiertoe is belangrijk dat de architecten vanuit de NORA community zo goed als mogelijk met elkaar samenwerken om de behoefte van burgers en bedrijven om te zetten in een structureel goed ontwerp van de interactie en overheidsdienstverlening. En daarbij zal zo goed als mogelijk rekening moeten worden gehouden met levensgebeurtenissen en bedrijfsgebeurtenissen. Zie Overheidsdienstverlening.
De architecten die bij en voor de overheid werken zullen hun kennis met elkaar moeten delen en tegelijkertijd de kennis van het vakgebied actueel houden. Ook zal de architecten-community zich moeten verbindt aan communities van andere vakgebieden, zoals met name die van Gebruiker Centraal en Project- en Programmamanagement.

Consistente Nationale (referentie)architectuurbewerken

Het hebben van een gezamenlijke (referentie)architectuur van de overheid, die zowel vanuit Beleid als vanuit de Uitvoering wordt gehanteerd voor de overheidsdienstverlening en het beheer van (gemeenschappelijke) voorzieningen en de ontwikkelopgaven daarbij, is een goede basis om overheidsbreed samen te werken.
Hiertoe is niet alleen zicht nodig op alle beschikbare overheidsarchitecturen, maar ook op hun onderlinge relaties. We beschikken al over een overzicht van overheidsarchitecturen, maar dat is zeker niet compleet. Op basis van eerdere analyses schatten we in dat er ca. 250 overheidsarchitecturen zijn voor domeinen, ketens en overheidsorganisaties, zie Typen architecturen in NORA-familie. Anno 2026 zijn 75 beheerders van overheidsarchitecturen al betrokken bij de NORA Familie. In potentie kan het aantal betrokken familieleden dus nog groeien met tenminste 175.
Deze Familieleden kunnen de onderlinge relaties tussen hun overheidsarchitecturen in kaart brengen op basis van gezamenlijke prioritering en gezamenlijke inzet en ondersteuning.

Maximaal hergebruik van architectuur-contentbewerken

De NORA is inmiddels ontwikkeld tot een modern kennisdelingsplatform, waar architecten op een zeer laagdrempelige manier hun kennis kunnen delen en actueel houden. Pagina's worden beheerd: er is altijd een contactpersoon benoemd. En sinds 2024 kunnen gebruikers eenvoudig SmartComments in de webteksten toevoegen waar de beheerder van de betreffende teksten eenvoudig op kan reageren. Technisch gezien is het eenvoudig om informatie uit de NORA te kopiëren. Maar kopiëren is uiteindelijk niet goed voor de beheerlast: verwijzen naar de bron of her-gebruik zonder kopiëren, is beter.
Deze nieuwe vorm van hergebruik is nog lang niet overal bekend, laat staan doorgevoerd, bij de overheidsarchitecturen. Het is daarom belangrijk dat we de mogelijkheden voor het kopiëren en/of refereren naar content en de ondersteuning daarbij verder met elkaar uitwerken.
Het delen van ArchiMate modellen (de gestructureerde taal van architecten), zal een versnelling kunnen opleveren voor het hergebruik van architectuur-content.

Duidelijke kaderstellingbewerken

Het is belangrijk dat de Uitvoering duidelijkheid heeft en houdt over de toe te passen kaders. Dat gaat niet alleen om Wet- en regelgeving, maar ook om aanvullende eisen en wensen vanuit Beleid en Toezicht e.d. Bij het opstellen van een nieuw kader, zal de steller daarom moeten aantonen hoe dat nieuwe kader zal aansluiten op reeds bestaande kaders.
De NORA willen we aantoonbaar afgestemd hebben en houden met de Beleidskaders en met andere (architectuur)kaders die worden toegepast bij de overheid, zoals met name de kaders van de Autoriteit AC ICT en de Algemene Rekenkamer.

Toepassing van de NORA Verbindende Architectuurafsprakenbewerken

Het is belangrijk dat wanneer je afspraken maakt, je ook nagaat in hoeverre die afspraken worden nageleefd. In 2022 heeft de NORA Familie haar “verbindende architectuurafspraken” door het OBDO laten bekrachtigen. Uit onderzoek in 2024 bleek dat veel van die afspraken zijn overgenomen door de Familieleden, zie NORA Gebruikersraad 2024-11-12. Inmiddels zijn we weer 2 jaar verder en gaan we na welke criteria (kwaliteitsdoelen) de overheidsorganisaties hanteren om de kwaliteit van hun dienstverlening te meten.
We zullen systematisch (kort) aanvullend onderzoek moeten blijven doen naar de toepassing van onze “verbindende architectuurafspraken”. De kracht van deze onderzoeken is dat het de afspraken verbindt met actuele ontwikkelingen, kennisdeling en het vergroten van het draagvlak voor gezamenlijke normen en kaders. Zie als voorbeeld de opzet van het recente Onderzoek naar de kwaliteit van dienstverlening i.r.t. Architectuur 2026, waarbij zowel het Waardenmodel publieke dienstverleners als het Overheidsbreed Meethuis voor dienstverlening worden gepromoot.

NORA als bron voor AI-ondersteunde architectuur- en ontwerppraktijkenbewerken

Computers en AI zijn niet meer weg te denken uit onze "digitale" samenleving. Maar welke toepassing van AI voorzien we bij het werken met architectuur?
We verwachten dat we met behulp van AI diverse onderwerpen van de NORA kunnen laten actualiseren: de betrokken expertgroepen worden daarbij ontlast en hun inzet kan zich dan meer richten op review en verificatie. Dat sluit aan op de inzet van AI voor geautomatiseerde beleids- en uitvoeringsondersteuning bij de overheid. Deze inzet van AI versterkt ook onze Verbindende Architectuurafspraken en de recente ontwikkelingen rond het NORA Begrippenkader, Linked Data en Digitale Autonomie.

Op deze pagina