Pilot beleidskaders workshop 3

Uit NORA Online
Ga naar: navigatie, zoeken

Bijeenkomst op vrijdag 6 maart 2020, 13-16 uur, locatie: ICTU, Wilhelmina van Pruisenweg 104 Den Haag.
Doel: Analyse van enkele recente beleidskaders op impact voor NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur
Doelgroep: Deelnemers pilotgroep
Contactpersoon: Eric Brouwer, nora@ictu.nl .


Derde workshop in het kader van de in Gebruikersraad van 14 november afgesproken pilot om recente beleidskaders te analyseren op hun impact voor de inhoud en omgeving van NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur.



Deelnemers

  • Ralph Barten (SVB)
  • Robert-Jan Kemp (EZK)
  • Carel Bodegraven (Waterschap Hollandse Delta)
  • Aty de Groot (ICTU)
  • Robert van Wessel (ICTU)
  • Eric Brouwer (ICTU)
  • Sandra van Dalen (ICTU)

Afwezig:

  • Peter Lehr (Belastingdienst)
  • Marijn de Bruijne (Belastingdienst)
  • Martin van den Berg (DNB)
  • Geer Haas (SVB)
  • Eric Nijenhuis (UWV)
  • Jeffrey Gortmaker (VNG)
  • Andre Plat (VNG)
  • Peter Bergman (ICTU)

Agenda en doel van de bijeenkomst

  1. Inleiding
  2. Basiswaarden
  3. Bespreken actiepunten
  4. Vervolgafspraken

Deze derde workshop (PDF, 689 kB) bouwt voort op de onderwerpen van de workshop van 7 februari 2020. Naast de bespreking van de actiepunten, waaronder de analyse van het derde beleidsdocument “Data agenda overheid” wordt er een voorstel ingebracht door Aty en Robert om te komen tot zogenaamde “Basiswaarden”. Dit betreft een nieuwe kijk op de relatie tussen beleidsonderwerpen en architectuurprincipes.

Basiswaarden

Op basis van resultaten uit dit onderzoekstraject over de relatie tussen actuele beleidsstukken en NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur principes en een parallel traject over het praktischer bruikbaar maken van de afgeleide principes komen Aty en Robert met het voorstel om te komen tot zogenaamde Basiswaarden van dienstverlening. Achtergrond van het voorstel is dat de huidige NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur basisprincipes en afgeleide principes (BPs en APs) zijn geschreven vanuit het perspectief van (digitaal ondersteunde) overheidsdienstverlening aan “burger en bedrijf”, waarbij de “afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn.” centraal staat. Daarentegen kunnen de NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur principes ook worden toegepast op de inrichting en dienstverlening binnen de overheid zelf. De Basiswaarden zijn gebaseerd op de volgende uitgangspunten:

  1. Het contact tussen samenwerkende overheidsorganisaties en samenleving staat centraal.
  2. De digitale ondersteuning van dat contact en de opvolging ervan is begrijpelijk voor de burger en werkbaar voor de ambtenaar.
  3. Architectuurprincipes zijn expliciet te relateren met één of meer lagen uit het NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur Vijflaagsmodel.

Als startpunt worden vijf elementaire termen geïntroduceerd met betrekking tot overheidsdienstverlening: 1) Vertrouwen, 2) Veilig, 3) Toekomstbestendig, 4) Doeltreffend (Effectief), 5) Doelmatig (Efficiënt). Deze termen zijn in lijn met de terminologie die wordt gebruikt in beleidskaders.

Vervolgens is bepaald of de huidige NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur BPs kunnen worden ondergebracht bij een van deze vijf termen. Dit blijkt het geval te zijn, met dien verstande dat voor Toekomstbestendig de NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur nog geen BPs kent. De BPs zijn op basis van de omschrijving van de rationale bij de desbetreffende termen ondergebracht (de rij met lichtblauwe opvulling, zie Figuur 1). Tenslotte zijn ‘gemiste’ begrippen die wel in de drie geanalyseerde beleidsstukken zijn gevonden gekoppeld aan deze vijf Basiswaarden.

Basiswaarden.jpg

Figuur 1. Vijf Basiswaarden van dienstverlening in relatie tot NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur basisprincipes en andere aanvullende begrippen.

Op basis hiervan zijn een aantal keuzes te maken:

  1. BPs worden een integraaleen benadering waarbij bijvoorbeeld organisatie, beleid, architectuur, processen gegevensbeheer, en producten onderling verbonden en afgestemd zijn. onderdeel van de Basiswaarden. De bestaande begrippen zoals Gebundeld en Toegankelijk blijven gehandhaafd en worden beschreven in de belevingswereld die dichter staat bij beleidsvormers en wetgevingsjuristen. Hiermee komt de formele architectuuromschrijving bestaande uit stelling, rationale en impact te vervallen.
  2. Aanvullende begrippen zoals Wendbaar en Passend worden toegevoegd als onderdeel van de Basiswaarden en worden op eenzelfde manier beschreven.
  3. AP’s worden verbonden met de BPs/aanvullende begrippen waarmee de link wordt gelegd tussen APs en beleidskaders. De huidige relatie tussen APs en BPs blijft hiermee gehandhaafd.
  4. AP’s worden verbonden met het Vijflaagsmodel door implicaties van een AP te koppelen aan één of meerdere lagen.
  5. AP’s worden hernoemd in (NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur) architectuurprincipes.

Als voordelen van het gebruik van Basiswaarden worden genoemd:

  • Terminologie en belevingswereld staan dichter bij beleid;
  • Niet politiek-vluchtig en direct aansluiten op maatschappelijke waarden;
  • Semantische discussies worden beperkt;
  • Onderhoudbaarheid wordt eenvoudiger;
  • Ook voor de interne organisatie van de overheid direct bruikbaar.

Door een van de deelnemers wordt gevraagd waar “samenwerken” in dit overzicht thuishoort? Eén van de uitgangspunten bij het formuleren van de Basiswaarden is dat de dienstverlening van en door de overheid slechts goed vorm kan krijgen als wordt samengewerkt tussen de overheidsorganisaties onderling. In die zin is “samenwerken” onlosmakelijke verbonden aan alle vijf de Basiswaarden. Deze voorstellen zullen, in combinatie met andere verbetervoorstellen vanuit het parallelle traject met betrekking tot de APs, in de eerstvolgende NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur Gebruikersraad nader worden toegelicht om vervolgens tot besluiten hierover te kunnen komen. Ter voorbereiding zal een voorbeeld worden uitgewerkt hoe het werken met deze Basiswaarden ondersteuning kan bieden voor zowel beleid als uitvoering {actie WS3.1} . Samenvattend: het geheel van architectuurprincipes wordt completer en actueler en sluit beter aan bij beleidsstukken en de belevingswereld van niet-architecten. Hiermee wordt de verbinding gelegd tussen beleid en uitvoering, ondersteund door architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen..

Bespreking actiepunten

ID Onderwerp Omschrijving Wie Status
WS2.1 Metamodel Vraag staat open bij Joris Dirks hoe de relatie tussen AP-implicaties en Vijflaagsmodel past. Gezocht wordt naar deze relatie van het voorstel van Joris in GR over kennismodel. Verwachting is dat dit geen issues oplevert. Robert Open – afronden 3/4
WS2.2 Gezichtspunt ondernemers In het EZK visiestuk ‘Landbouw, natuur en voedsel: waardevol en verbonden’ staat op pagina 8 “Klimaatvriendelijk werken is de nieuwe norm” met rationale en implicatie. Dit soort regelgeving is sterk gericht op ketensamenwerking, waarbij pro-actief en duurzaamheid in de stukken zijn terug te vinden en direct geplot kunnen worden op het visiestuk. Voor RVO kan Robert-Jan een vertaalslag maken gebruikmakend van een zijn eerste versie van BPs met rationale en implicaties met specifieke scope op ondernemingen. Robert-Jan Afgerond 6/3
WS2.3 Naamgeving en stellingen van BPs De semantische discussie over de begrippen Begrijpelijk vs. Toegankelijk kan met het Basiswaarden-model nu beslecht worden door Begrijpelijk bij ‘Doeltreffend’ onder te brengen en Toegankelijk bij ‘Doelmatig’. Dit is een goed voorbeeld dat er van de oude BPs er niets essentieels kwijt raakt en van nieuwe begrippen bij de juiste vijf Basiswaarden kunnen worden onderbracht. Echter, Ralph is bang dat er nu een deel van de beschrijving en wellicht ook herkenbaarheid zoek raakt. Hij stelt voor om een voorbeeld uit te werken hoe het in de nieuwe situatie met Basiswaarden eruit zou kunnen zien. Zie actiepunt WS3.1. allen Afgerond 6/3
> Idem over de bijbehorende stellingen – item 3.2
WS2.4 Wendbaarheid Aan het begrip Wendbaarheid kan nu invulling worden gegevenWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat door deze onder te brengen bij de Basiswaarde ‘Toekomstbestendig’. allen Afgerond 6/3
WS2.5 Begrijpelijk vs. Toegankelijk Begrijpelijk én Toegankelijk kunnen beide worden opgenomen in de set van Basiswaarden (zie verder bij WS2.3) – item 3.4 allen Afgerond 6/3
WS2.6 Uniform en Bundelen BP04 StandaardEen document dat een set van regels bevat die beschrijven hoe mensen materialen, producten, diensten, technologieën, taken, processen en systemen dienen te ontwikkelen en beheren (gerelateerd aan Uniform) is ondergebracht bij ‘Doelmatig’ en BP05 Gebundeld bij ‘Doeltreffend’. Koppelen met bestaande AP’s blijft gehandhaafd. Tekst van BPs en APs wordt wel nog bekeken in het vervolgtraject. Zie ook bij WS2.3 en WS2.5. allen Afgerond 6/3
WS2.7 Innovatie Er zullen waarschijnlijk één of meerdere AP’s moeten worden toegevoegd die aan Innovatie concrete richting geeft vanuit een architectuurperspectief. De link met wendbaarheid zal bekeken gaan worden en in het vervolgtraject worden opgepakt. Er is bij de waterschappen wellicht een uitgewerkte tekst beschikbaar over Innovatie, omdat dit hen een actueel thema betreft. Zie actiepunt WS3.2 allen Afgerond 6/3
WS2.8 Duurzaamheid De begrippen Duurzame informatie-inrichting en duurzaamheid kunnen beide worden ondergebracht bij de basiswaarde ‘Toekomstbestendig’. Exacte invulling, al dan niet als onderdeel van het begrip Duurzaam, volgt in het vervolgtraject. Naast EZK (zie actiepunt WS2.2) is er ook vanuit de waterschappen input geleverd over duurzaamheid. In hun documentatie worden de termen gebruikt klimaatadaptatie, klimaatmitigatie en circulaire economie. allen Afgerond 6/3
WS2.9 Data agenda overheid Ralph en Robert hebben de Data agenda overheid beoordeeld. Zowat alle thematiek uit dit beleidsdocument kan ook worden gekoppeld aan BPs (met uitzondering van BP10 Ontvankelijk) dan wel aan de additionele begrippen zoals duurzaam, innovatief en privacy. Opmerking: de keuze voor deze drie beleidsdocumenten is gebaseerd op de verschillende aandachtsgebieden die erin worden beschouwd in relatie tot het Vijfslaagmodel: NLdigibeter-2019=bovenste architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. lagen; Data Agenda Overheid=informatie/gegevenslaag. Beleidskader Digitale Basisinfrastructuur=onderste architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. lagen. Verder is de analyse nog aangescherpt met beleidsstukken uit EZK en de Waterschappen Ralph, Robert Afgerond 6/3

Vervolgafspraken

De vierde workshop op vrijdag 3 april 2020 vindt plaats na behandeling van de verbetervoorstellen in de NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur GR van 26 maart. Het is dan ook duidelijk hoe het vervolgtraject eruit gaat zien wat betreft Basiswaarden/BPs en verbetering APs.

Nieuwe acties:

ID Onderwerp Omschrijving Wie Status
WS3.1 Gebruik van basiswaarden Uitwerken van een voorbeeld van het gebruik van de basiswaarde ‘doelmatig’: zowel top-> down als bottom-up Robert/ Aty/ Ralph Nieuw – afronden 2/4
WS3.2 AP Innovatie URL aanleveren zoals beschreven bij waterschappen (indien beschikbaar). Robert-Jan Nieuw-afronden 2/4