Samenhang van de overheidsarchitecturen

De zoektocht naar de samenhang van de architecturen van de overheid kennen we al sinds het ontstaan van de NORA in 2005 en blijft actueel. Sinds 2022 komt die behoefte niet alleen vanuit de besturing van de GDI, maar ook vanuit grote programma's als Open op Orde, de I-strategie Rijk en de Vernieuwing van de EAR via de RORA.
Gezocht wordt naar “aanvullend zijn op” en “her-gebruik” in plaats van het “zelf verzamelen” of het “kopiëren”. Zo heeft de WILMA het uitgangspunt NORA/GEMMA, tenzij...
Binnen de NORA Familie heeft elk familielid een architectuur met een eigen specifieke scope. Maar relaties tussen de familieleden bestaan volop: overheidsdienstverlening gaat immers over de grenzen heen van organisaties, domeinen of ketens. Denk aan het Persoonsgebonden budget (PGB) dat zowel het Zorgdomein als het Sociale domein raakt. Of de Loonaangifteketen (LAK) die het Sociale domein en het Financiele domein raakt. Of denk aan thema's als Privacy en Informatiebeveiliging of voorbeelden (referenties) van constructies, oplossingen of ontwerpen waar veel familieleden mee te maken hebben. Overlappingen en raakvlakken tussen de familieleden zijn er dus veel !

De architecturen van de NORA Familie kan je vanuit verschillende perspectieven indelen of ordenen, afhankelijk van de boodschap die moet worden overgebracht. Bijvoorbeeld op basis van de Nederlandse bestuurslagen, de domeinen of het type architectuur. Zulke indelingen zijn geen waardeoordeel of de enige juiste indeling. Het zijn allemaal eigen waarheden, die het gemakkelijker maken te begrijpen waar architecturen overeenkomen en waar ze verschillen.
Zo hanteert de NORA voor het ontwerp van diensten altijd het perspectief van de indeling van onze samenleving in Domeinen.
En op Architecturen NORA Familie is te zien welke architecturen de NORA Familie momenteel omvat.
Dat is een dynamisch overzicht, dat op diverse wijzen kan worden geordend, aangevuld en geselecteerd.
Vanuit de NORA Gebruikersraad wordt het overzicht actueel gehouden en aangevuld om zo limitatief mogelijk te zijn, opdat zicht bestaat op alle architecturen en architectuur-communities waar kennis mee kan worden gedeeld.
Daarnaast is er het perspectief dat de bestuurders van de overheid hanteren bij de huidige digitale transformatie, zie onderstaande visualisatie uit de Kamerbrief Hoofdlijnen beleid voor digitalisering van staatssecretaris Van Huffelen aan de Tweede Kamer, d.d. 8 maart 2022. Onze samenleving -en de rol van de overheid daarin- wordt daarbij vanuit 4 perspectieven beschouwd. Vanuit architectuur c.q. de NORA Familie ligt de focus ook op de overheidsdienstverlening en wij sluiten daarom graag aan op de perspectieven van de bestuurders. De wegen waarlangs en de bijdragen waarmee de diverse overheidsorganisaties het doel van de digitale transformatie bereiken mag op onderdelen best anders zijn en met architectuur willen we dat ondersteunen.
De architecturen binnen de NORA Familie hebben we daartoe geordend naar de 4 onderdelen van deze Nederlandse boom:

Dit is dan zogezegd onze “Nederlandse boom”.
En dat roept dan meteen vragen op als:

Hoe positioneren we deze Nederlandse boom in het “Europese bos”?
En in het wereldwijde eco-systeem?

Onze NORA Familie heeft natuurlijk relaties met Europese Families, waaronder met name de EIF en EIRA. Maar voor domeinen c.q. sectoren bestaan inmiddels ook architectuur-afspraken en standaarden op EU-niveau. En er zijn ook relaties met wereldwijde Families, waaronder de W3C, de ISO en het concept van Self Sovereign Identity (SSI). Zie ook Architectuur internationaal.

Maar de samenhang van de architecturen zit dieper verscholen dan deze indelingen. Willen we in Nederland meer sturen op de samenhang van al deze architecturen, dan zullen we moeten sturen op elementen die niet aan de oppervlakte van deze architecturen te zien zijn. Het gaat dan om de gedeelde waarden, het DNA van de NORA Familie, te weten:

Beleidskaders (algemene Wet- en regelgeving en algemeen beleid voor dienstverlening)
Kernwaarden van Dienstverlening
Kwaliteitsdoelen
Architectuurprincipes
Implicaties van Architectuurprincipes
Standaarden
Bouwstenen (Voorzieningen)
Generieke functies
Volledig overzicht van alle onderwerpen in de wiki
NORA Begrippenkader (Architectuurbegrippen en Informatieobjecten)

Dit zijn niet op zichzelf staande waarden. Het is juist de samenhang ertussen die het geheel stabiel maakt en daardoor dient als stabiele basis voor onze kennisdeling en samenhangende architectuur.
Deze waarden en hun samenhang is nader toegelicht in het Kennismodel NORA.
Daarnaast brengen we de relaties tussen overheidsarchitecturen in kaart, waaronder op basis van het hergebruik van het DNA, zie het MIRO-bord met het DNA van de NORA Familie.

Op verzoek van de Architectuurraad GDI (AR GDI) heeft de Overkoepelende Werkgroep GDI Architectuur een overzicht gemaakt van de samenhang van overheidsarchitecturen. Zie bijgevoegde notitie (PDF, 862 kB) die op 22 september 2022 bij de AR GDI is ingebracht en een bijlage is van het Jaarplan 2023 van de Architectuurraad GDI. Dit overzicht wordt als een "levend document" beschouwd.

We zien het DNA van de NORA Familie en dit overzicht van overheidsarchitecturen als instrumenten om -daar waar het kan- zowel overzicht te bieden, als ook samenhang te brengen.