6.5 Standaarden

In de domeinarchitectuur is een lijst van standaarden opgenomen die relevant zijn in het kader van gegevensuitwisseling. De basis voor deze lijst zijn de lijsten van Forum Standaardisatie. We hebben ervoor gekozen om alleen de generieke standaarden op te nemen en niet de toepassingsspecifieke standaarden. Deze standaarden zijn aangevuld met andere standaarden die we aanbevelen. We bevelen daarmee vooral aan om deze standaarden te bestuderen en hun inzet te overwegen bij het inrichten of aanpassen van gegevensuitwisseling. Het belangrijkste criterium voor het opnemen van deze standaarden is dat ze een belangrijke meerwaarde bieden t.o.v. andere standaarden.

De standaarden zijn voorzien van een aantal standaard eigenschappen zoals de beheerorganisatie en een URL naar meer informatie. Ze zijn ook gekoppeld aan functies en bedrijfsobjecten zodat hun toepassingsgebied duidelijk is. Bij de standaarden van Forum Standaardisatie zijn ook de status en het functioneel toepassingsgebied overgenomen.

Naam	Omschrijving
AMQP	Het Advanced Message Queuing Protocol (AMQP) is gericht op het betrouwbaar uitwisselen van berichten.
API Features	De OGC API features standaard is bedoeld voor het creëren, wijzigen en bevragen van geografische gegevens op het web.
API Records	API Records is een specificatie voor het kunnen creëren, wijzigen en bevragen van metadata over geografische gegevens.
API Tiles	De OGC API Tiles standaard ondersteunt het bevragen van geografische gegevens als tiles.
ArchiMate	ArchiMate is een taal voor het modelleren van enterprise-architectuur.
AsyncAPI	AsyncAPI is een taal voor het specificeren van asynchrone API's.
CSV	Comma-separated values (CSV) bestanden bestaan uit regels met gegevens waarbij tussen gegeven een komma (of ander scheidingsteken) wordt geplaatst.
DCAT	Data Catalog Vocabulary (DCAT) is een metadatastandaard en is ontworpen om interoperabiliteit tussen gegevenscatalogi, gepubliceerd op het internet, te vergemakkelijken.
DQV	De Data Quality Vocabulary (DQV) standaard is bedoeld om informatie over de kwaliteit van gegevens te publiceren.
Digikoppeling Koppelvlakstandaard Grote Berichten	Digikoppeling Koppelvlakstandaard Grote Berichten standaardiseert hoe grote bestanden worden uitgewisseld.
Digikoppeling Koppelvlakstandaard REST-API	Digikoppeling Koppelvlakstandaard REST-API standaardiseert hoe gegevens synchroon worden uitgewisseld met resources op basis van RESTful API's.
Digikoppeling Koppelvlakstandaard WUS	Digikoppeling Koppelvlakstandaard WUS standaardiseert hoe gegevens worden uitgewisseld op basis van de SOAP standaard.
Digikoppeling Koppelvlakstandaard ebMS2	Digikoppeling Koppelvlakstandaard ebMS2 standaardiseert hoe gegevens asynchroon en betrouwbaar worden uitgewisseld op basis van de ebMS standaard.
FSC	De Federated Service Connectivity (FSC) standaard beschrijft hoe organisaties kunnen interacteren op een uniforme en geautomatiseerde wijze.
FTP	Het File Transfer Protocol (FTP) is een protocol dat uitwisseling van bestanden over het internet tussen computers vergemakkelijkt. Het standaardiseert een aantal handelingen die tussen besturingssystemen vaak verschillen.
GML	De Geography Markup Language (GML) is een XML-gebaseerde vorm voor het uitdrukken van schema's voor geografische gegevens.
GeoJSON	GeoJSON is een op JSON gebaseerd formaat voor geografische gegevens.
GeoPackage	GeoPackage is een bestandsformaat voor het vastleggen van geografische gegevens.
GraphQL	GraphQL is een protocol en vraagtaal voor het bevragen van gegevens.
IIIF	Het International Image Interoperability (IIIF) framework beschrijft standaarden voor het ontsluiten van beeldmateriaal.
IMX Model Mapping	IMX Model Mapping beschrijft een vertaling van één of meer bronnen naar een doel en is bedoeld om gebruikt te worden voor een IMX orchestratie.
ISO 15836	ISO 15836-1:2017 beschrijft de Dublin Core metadata-elementen, die de basis vormen voor metadata over informatie-objecten.
ISO 704	ISO 704:2022 beschrijft de basisprincipes en methoden voor het voorbereiden en samenstellen van begrippenkaders.
JAdES	JAdES is een standaard voor het zetten van elektronische handtekeningen voor elektronische berichten in het JSON formaat.
JSON	JavaScript Object Notation (JSON) is een deelverzameling van de programmeertaal JavaScript. Het is een formaat om net zoals XML gegevens op te slaan en te versturen.
JSON Schema	JSON Schema wordt gebruikt voor het beschrijven van op JSON gebaseerde koppelvlakken voor gegevensuitwisseling
JWT	JSON Web Token (JWT) is een compacte, URL-veilige manier om verklaringen uit te wisselen tussen twee partijen.
MDTO	Metagegevens voor duurzaam toegankelijke overheidsinformatie (MDTO) is een norm voor het vastleggen en uitwisselen van eenduidige metagegevens om de duurzame toegankelijkheid van overheidsinformatie mogelijk te maken.
MIM	Het Metamodel voor Informatiemodellering (MIM) dient als gemeenschappelijk vertrekpunt voor het opstellen van informatiemodellen, zodat informatiemodellen en de daarop gebaseerde standaarden voor gegevensuitwisseling meer compatibel worden.
NEN 3610	Het Basismodel geo-informatie (NEN3610) bevat de termen, definities, relaties en algemene regels voor de uitwisseling van informatie over ruimtelijke objecten.
NEN-ISO 23081	NEN-ISO 23081-1 behandelt de principes die metagegevens voor informatie- en archiefbeheer onderbouwen en regelen.
NEN-ISO/IEC 18013-5	ISO/IEC 18013-5 is een internationale standaard die betrekking heeft op identiteitsdocumenten voor mobiliteitsdoeleinden, met de nadruk op smartphone-toepassingen.
NL GOV profile for CloudEvents	NL GOV profile for CloudEvents is een set Nederlandse afspraken over het gebruik van de internationale standaard CloudEvents. Het beschrijft hoe een plaatsgevonden gebeurtenis gerapporteerd en uitgewisseld kan worden.
NL ISO 19115	Nederlands metadataprofiel op ISO 19115 geografie. Het Nederlandse metadataprofiel voor geografie beschrijft hoe je de metadata van geo-datasets opstelt.
NL ISO 19119	Nederlands metadataprofiel op ISO 19119 services. Dit metadataprofiel beschrijft de verplichte metadata elementen van een service op een dataset of dataset serie.
NL WFS	Nederlands WFS profiel 1.1 op ISO 19142 voor Web Feature Services 2.0. Een WFS ondersteunt minimaal het opvragen van geo-informatie. Aanvullend biedt een WFS mogelijkheden om geo-informatie in de database direct te bewerken.
NL WMS	Nederlands profiel WMS op ISO 19128 versie 1.1. WMS maakt het mogelijk om een rasterbeelden op te vragen.
NL-SBB	De Nederlandse Standaard voor het Beschrijven van Begrippen (NL-SBB) geeft aan hoe begrippen in een begrippenlijst, taxonomie of thesaurus eenduidig worden beschreven.
OCL	De Object Constraint Language (OCL) is een taal voor het specificeren van beperkingsregels, ontwikkeld in de context van UML.
ODF	Open Document Format (ODF) maakt het mogelijk om reviseerbare documenten uit te wisselen die voor bewerking niet afhankelijk zijn van een bepaalde leverancier of applicatie. ODF is een duurzaam toegankelijk documentformat.
ODRL	De Open Digital Rights Language (ODRL) is een taal voor het vastleggen van afspraken over gebruik van gegevens en diensten.
OData	Het Open Data-protocol (OData) is een best practice voor het structureren en bevragen van REST APIs. OData maakt het makkelijker om interoperabele REST-implementaties te bouwen, waardoor data die via API’s wordt uitgewisseld op een uniforme wijze weergegeven kan worden.
OWL	Web Ontology Language (OWL) kan worden gebruikt voor het vastleggen van kennis voor ontsluiting door computers, om de samenhang van die kennis te controleren of impliciete kennis expliciet te maken.
OpenAPI specification	De OpenAPI Specification standaardiseert de beschrijving van API's, inclusief de gegevens die in deze API's worden gebruikt als invoer en uitvoer.
OpenID for Verifiable Credentials	Deze standaard maakt het mogelijk om verifieerbare verklaringen te gebruiken in de context van OpenID Connect.
PDF	Portable Document Format (PDF) is een standaard die de opmaak van documenten beschrijft, waardoor ze er op alle apparaten en in alle omgevingen hetzelfde uitzien.
PDF/UA	Een PDF/UA document is een PDF document dat voldoet aan aanvullende eisen van digitale toegankelijkheid.
PROV	PROV is een verzameling standaarden voor het beschrijven van de provenance van gegevens.
RDF	Resource Description Framework (RDF) is een standaard voor het uitdrukken van gegevens als linked data, gebruik makend van een drie-eenheid (triple) die bestaat uit een subject, een predicaat en een object.
RDFS	Resource Description Framework Schema (RDFS) biedt een standaard taal waarmee de structuur van gegevens in termen van klassen, eigenschappen en datatypen kan worden beschreven.
REST-API Design Rules	REST-API design rules is een lijst afspraken die ontwikkelaars volgen tijdens het bouwen van een REST-API voor de publieke sector. Door de regels te hanteren wordt de API voorspelbaar.
RIF	Rule Interchange Format (RIF) is een standaard voor het uitwisselen van regels over gegevens.
RegelSpraak	RegelSpraak is een taal voor het beschrijven van bedrijfsregels op een manier die dicht tegen natuurlijke taal aanligt.
SBVR	Semantics Of Business Vocabulary And Business Rules (SBVR) is een taal voor het beschrijven van bedrijfsregels.
SD-JWT	Selective Disclosure JWT (SD-JWT) is een standaard die het mogelijk maakt om een subset van verklaringen in een getekende JWT te delen.
SD-JWT VC	SD-JWT-based Verifiable Credentials (SD-JWT VC) is een specificatie die het mogelijk maakt om verifieerbare verklaringen op basis van de SD-JWT standaard te beschrijven en deze ook in JWS JSON te serializeren.
SHACL	Shapes Constraint Language (SHACL) is een standaard om gegevensstructuren die in de vorm van Linked Data zijn vastgelegd te beschrijven en te valideren.
SKOS	Simple Knowledge Organization System (SKOS) is een gegevensmodel om duidelijke lijsten met termen en begrippen op te stellen. Met deze termenlijsten kan informatie uit verschillende databases aan elkaar worden gekoppeld. SKOS maakt de relaties tussen begrippen inzichtelijk voor het vergelijken en interpreteren van data uit verschillende systemen. Zo krijgt informatie meer waarde.
SOAP	De Simple Object Access Protocol (SOAP) specificatie beschrijft een berichtformaat gebaseerd op XML.
SPARQL	SPARQL Protocol And RDF Query Language (SPARQL) is een protocol en vraagtaal voor het bevragen van Linked Data databases.
SQL	Structured Query Language (SQL) is een taal voor het opslaan, bewerken en ophalen vam gegevens in relationele databases.
Schematron	Schematron is een taal voor het specificeren van beperkingsregels op XML documenten.
StUF	Standaard Uitwisseling Formaat (StUF) is een set basisafspraken over het uitwisselen van gegevens tussen applicaties in het gemeentelijke veld. StUF beschrijft de generieke toepassing van die berichten, niet de specifieke gegevens erin. Als overheidsorganisaties basisregistraties (informatie over personen, adressen of bijvoorbeeld gebouwen) uitwisselen, doen ze dat via standaarden die gebaseerd zijn op StUF.
TOOI	Thesauri en Ontologieën voor Overheidsinformatie (TOOI) is een kennismodel dat is gericht op het definiëren van een gemeenschappelijke taal voor het beschrijven van gegevens en metagegevens zodat overheidsinformatie beter vindbaar, toegankelijk, interoperabel en herbruikbaar wordt.
Verifiable Credentials	Deze specificatie biedt een mechanisme om beweringen over iets of iemand uit te drukken op een manier die cryptografisch veilig is, de privacy respecteert en machinaal verifieerbaar is.
WS-Security	Web Services Security (WS-Security) is een uitbreiding op de SOAP standaard, specifiek gerichty op beveiliging van Web Services.
WSDL	Web Service Description Language (WSDL) is een XML taal voor het beschrijven van web services en hoe ze te benaderen.
XACML	eXtensible Access Control Markup Language (XACML) is een op XML gebaseerde taal voor het uitdrukken van autorisatieregels.
XMI	XML Metadata Interchange (XMI) is er om de uitwisseling van metadata tussen UML-tools (Unified Modeling Language) en MOF-gebaseerde (Meta-Object Facility) metadata repositories mogelijk te maken.
XML	Extensible Markup Language (XML) is een standaard voor vastleggen en uitwisselen van gestructureerde gegevens, specifiek gericht op verwerking door machines.
XML Encryption	XML Encryption specificeert hoe de inhoud van een XML document versleuteld kan worden.
XML Schema	XML Schema (XSD) wordt gebruikt voor het beschrijven van op XML gebaseerde koppelvlakken voor gegevensuitwisseling
XML Signature	XML Signature definieert een standaard XML syntax voor digitale handtekeningen.
XSLT	eXtensible Stylesheet Language (XSLT) is een taal voor het opmaken en omzetten van gegevens in XML formaat.

Volgende pagina: 6.6 Begrippen