Voorstel Bijstelling budget en prioriteiten Jaarplan NORA 2025

Dit voorstel is bedoeld voor besluitvorming door de NORA Gebruikersraad op 9 september 2025.

Aanleiding

Afgelopen halfjaar is een extra beroep gedaan op de inzet van NORA Beheer voor zowel inhoudelijke door-ontwikkeling als voor het gebruik van de NORA-wiki als publicatieplatform. Dit betreft onder meer architecturen voor Gegevensuitwisseling, Interactie, de Woo c.q. een Overheidspublicatieplatform (OPP), voor Publiek Regelbeheer en voor Europese standaarden als CPSV-AP en eGovERA. We zijn daarbij tegen de grenzen van onze mogelijkheden aangelopen. We kunnen niet alles tegelijkertijd ondersteunen, niet alleen qua bemensing, maar ook technisch is het niet mogelijk om alle wijzigingen in de NORA-wiki tegelijkertijd door te voeren. Daarnaast zien we dat vanuit overheidsorganisaties en programma's minder inzet wordt gepleegd qua “teksten schrijven” in de NORA en dat verwacht wordt dat dat door NORA Beheer wordt opgepakt.
Een deel van de geplande werkzaamheden voor 2025 is hierdoor al getemporiseerd, denk aan Levensgebeurtenissen, Multiproblematiek en Persoonlijke Regelingen Assistent. Ook zijn sommige deel-budgetten overschreden en behoeven aanvulling, zoals voor de Interactie-architectuur, Analyse Beleidskaders en het Stelsel van Metadatastandaarden c.q. de Richtlijn Metagegevens Overheidsinformatie (RMO)).

De NORA Gebruikersraad zal keuzes moeten gaan maken:

• Gaan we werk meer verspreiden in de tijd?
• Gaan we bepaalde zaken niet of minder ondersteunen?
• Zijn er mogelijkheden om extra budget te verkrijgen?
• Of wordt het een combinatie hiervan?

Ter voorbereiding op deze te maken keuzes, hebben we vanuit NORA Beheer een inschatting gemaakt van resultaten en werkzaamheden die nodig zijn om enkele ontwikkelingen in goede banen te leiden. We hebben tevens een inschatting gemaakt van het daartoe benodigde minimale budget voor NORA Beheer. Denk bijvoorbeeld aan € 50.000 die nodig is voor het begeleiden van een openbare review (ca. 40 dagen voor o.a. publiciteit regelen binnen de NORA community en daarbuiten, verwerken van de reacties (procesmatig), gesprekken met en opdracht aan de technisch beheerder van de NORA-wiki om het Kennismodel aan te passen, begeleiden van inhoudelijke verwerking van de reacties tot nieuwe teksten in de NORA, organiseren van bijeenkomsten om de reacties te bespreken met direct betrokkenen en andere geïnteresseerden en publiciteit regelen voor de nieuwe versie).

Ook hebben we een voorstel gedaan voor een aanvulling en her-prioritering van de werkzaamheden voor het Jaarplan NORA 2025.

En een voorstel voor de bijstelling van het budget 2025.

De NORA Gebruikersraad wordt verzocht:

1. Kennis te nemen van de lopende ontwikkelingen en de stand van zaken.
2. Akkoord te gaan met de aangegeven her-prioritering van werkzaamheden.
3. In te stemmen met de aangegeven budgettaire verschuivingen.

Lopende ontwikkelingen en stand van zaken

Opnemen van de GDI-architecturen in de NORA-wiki

1. De ontwikkeling van deze architecturen wordt gestuurd vanuit MIDO c.q. de Architectuurraad GDI/DO.
2. Het inhoudelijk beheer vindt plaats door de werkgroepen die worden ondersteund door Bureau MIDO.
3. Afstemming met de NORA vindt plaats via overleg met NORA Beheer, via reviews en in de NORA Gebruikersraad.
4. Voorziene door-ontwikkeling: Afstemming van de ADO en NORA conform het voorstel Afstemming ADO 2030 en NORA.
5. Deze architecturen worden opgeleverd in een .pdf en deels ook in de Github van BZK. Deze vormen worden dan omgezet naar wiki-teksten op een “landingspagina” in de NORA, die via het menuonderdeel Referentiearchitectuur wordt ontsloten. Die teksten mogen niet strijdig zijn met reeds bestaande content van de NORA. Hiertoe is afstemming nodig: harmonisatie en uniformering van architectuur-elementen als begrippen, standaarden, voorzieningen en (generieke)functies / capabilities en uitwerkingen in een ArchiMate-model.
6. Aanpassing en/of uitbreiding van het NORA Kennismodel is nodig (door de technisch beheerder van de NORA).
7. Aangezien dit grote en belangrijke wijzigingen betreffen, is ook een openbare review van zo’n nieuwe referentie-architectuur nodig.
8. Voor de GDI-architectuur Gegevensuitwisseling is de opname in de NORA-wiki sinds Q2 2025 onder handen werk. Voor de GDI-architectuur Interactie is de verwachting dat dat vanaf eind Q3 2025 actueel is. Voor de architecturen van Toegang en Infrastructuur wordt dit werk pas voorzien in 2026.
9. Benodigd extra budget: € 250.000 (€ 50.000 per GDI-architectuur en € 50.000 voor aanpassing van het Kennismodel).

Opnemen van de Woo- c.q. OPP-architectuur in de NORA-wiki

1. De ontwikkeling van deze architectuur wordt gestuurd vanuit een overheidsbrede Stuurgroep.
2. Het inhoudelijk beheer vindt plaats door Logius / KOOP c.q. een ad hoc architectuur-werkgroep met vertegenwoordigers van enkele stakeholders.
3. Afstemming met de NORA vindt plaats via overleg met NORA Beheer.
4. Voorziene door-ontwikkeling: Afstemming van deze Woo-architectuur met de NORA én met de GDI-architecturen, e.e.a. zoals al is geadviseerd n.a.v. een bespreking in de Overkoepelende Werkgroep Architectuur van de GDI/DO op 5 maart j.l.
5. Deze architectuur is opgeleverd in een .pdf met daarnaast een .docx met aanbevelingen ter verbetering van die architectuur. Deze vormen worden dan omgezet naar wiki-teksten op een “landingspagina” in de NORA, die via het menuonderdeel Referentiearchitectuur wordt ontsloten. Die teksten mogen niet strijdig zijn met reeds bestaande content van de NORA. Hiertoe is afstemming nodig: harmonisatie en uniformering van architectuur-elementen als begrippen, standaarden, voorzieningen en (generieke)functies / capabilities en uitwerkingen in een ArchiMate-model.
6. Aanpassing en/of uitbreiding van het NORA Kennismodel is nodig (door de technisch beheerder van de NORA).
7. Aangezien dit een grote en belangrijke wijziging betreft, is ook een openbare review van deze (referentie)architectuur nodig.
8. Dit is voorzien werk vanaf Q1 2026.
9. Benodigd extra budget: € 100.000 (€ 50.000 voor het opnemen in de NORA en € 50.000 voor aanpassing van het Kennismodel).

Ondersteuning van het in beheer nemen van de RMO

1. De ontwikkeling van dit kader voor metadatastandaarden is toegezegd aan de ICBR (Rijksoverheid), maar wordt feitelijk gestuurd en uitgevoerd door de overheidsbrede Werkgroep Metadata.
2. Het inhoudelijk beheer vindt plaats door de overheidsbrede Werkgroep Metadata.
3. Afstemming met de NORA vindt plaats via overleg met NORA Beheer en via reviews.
4. Voorziene door-ontwikkeling: De RMO is onderdeel van het Stelsel van Metadatastandaarden en wordt momenteel geactualiseerd opdat overdracht aan de beheerder kan plaatsvinden, te weten het Nationaal Archief.
5. De RMO wordt binnenkort opgeleverd in een .pdf. Deze vorm wordt dan in overleg met het Nationaal Archief omgezet naar wiki-teksten op de pagina Richtlijn Metagegevens Overheidsinformatie in de NORA. Die teksten mogen niet strijdig zijn met reeds bestaande content van de NORA. Hiertoe is afstemming nodig: harmonisatie en uniformering van architectuur-elementen als begrippen, standaarden, voorzieningen en (generieke)functies / capabilities en uitwerkingen in een ArchiMate-model.
6. Aanpassing en/of uitbreiding van het NORA Kennismodel is nodig (door de technisch beheerder van de NORA).
   
7. De openbare review vindt momenteel plaats (in de zomer van 2025) en zal in Q3 2025 worden afgerond.
8. Dit is een lopende ontwikkeling sinds Q3 2024.
9. Benodigd extra budget: € 50.000 (waarvan € 20.000 voor afronding en € 30.000 voor de reeds gemaakte kosten).

Beheer van het Gegevensdelingsbeleid door de NORA community

1. De ontwikkeling van dit beleid wordt gestuurd vanuit de CDO-raad JenV/Rijksoverheid.
2. Het inhoudelijke beheer vindt momenteel plaats door een werkgroep van de CDO-raad.
3. Afstemming met de NORA vindt plaats via overleg met NORA Beheer en via reviews.
4. Voorziene door-ontwikkeling: Verbreding van het Gegevensdelingsbeleid van de Rijksoverheid naar de gehele overheid (omdat evidente raakvlakken bestaan met RoG, FDS, de NORA en de GDI-architectuur Gegevensuitwisseling), onder besturing brengen van het OBDO c.q. het Interbestuurlijk Data Overleg (IDO), het beheer overdragen aan de NORA community en opnemen in de NORA-wiki. Hier is nog geen besluit voor voorbereid dan wel genomen.
5. In dat geval wordt de bestaande .docx omgezet naar wiki-teksten en gerelateerd aan het thema Gegevensmanagement. Die teksten mogen niet strijdig zijn met reeds bestaande content van de NORA. Hiertoe is afstem-overleg nodig met de NORA expertgroep Gegevensmanagement, onder meer om gezamenlijk het beheer op te pakken dat nu door alléén de Rijksbrede werkgroep wordt gedaan. Daarnaast is harmonisatie en uniformering van architectuur-elementen als begrippen, standaarden, voorzieningen en (generieke)functies / capabilities nodig.
6. Er is géén aanpassing en/of uitbreiding van het NORA Kennismodel voorzien.
   
7. Aangezien dit een belangrijke aanvulling (wijziging) betreft, is een openbare review nodig.
8. Dit is voorzien werk vanaf Q2 2026.
9. Benodigd extra budget: € 50.000 (daarna vindt structureel inhoudelijk beheer plaats door de bestaande NORA expertgroep Gegevensmanagement).

Beheer van de architectuur voor Publiek Regelbeheer door de NORA community

1. De ontwikkeling van deze architectuur wordt momenteel gestuurd vanuit een programma met JenV als opdrachtgever en ICTU als uitvoerder.
2. Het inhoudelijke beheer vindt momenteel plaats door een werkgroep van het programma.
3. Afstemming met de NORA vindt plaats via reviews en overleg met NORA Beheer.
4. Voorziene door-ontwikkeling: Deze architectuur, zie architectuur Regelbeheer verbinden met en opnemen in de NORA-wiki en het beheer overdragen aan de NORA community. Hier is nog geen besluit voor voorbereid dan wel genomen.
5. In dat geval zou de bestaande .docx moeten worden omgezet naar wiki-teksten, te verbinden aan de Grondslagenlaag en aan het thema Regelbeheer (BRM). Die teksten mogen niet strijdig zijn met reeds bestaande content van de NORA. Hiertoe is afstem-overleg nodig: denk aan architectuur-elementen als begrippen, standaarden, voorzieningen en (generieke)functies / capabilities, maar ook aan uitwerkingen in een ArchiMate-model.
6. Aanpassing en/of uitbreiding van het NORA Kennismodel is nodig (door de technisch beheerder).
7. Aangezien dit grote en belangrijke wijzigingen betreffen is ook een openbare review nodig.
8. Dit is een lopende ontwikkeling sinds Q2 2025.
9. Benodigd extra budget: éénmalig € 100.000 (€ 50.000 voor het opnemen in de NORA en € 50.000 voor aanpassing van het Kennismodel) en gedurende een eerste periode van enkele jaren (zolang het programma “Van Wet naar Loket” actueel is) € 150.000 per jaar voor het beheer en de door-ontwikkeling door de bestaande, maar tevens nog te versterken, NORA expertgroep Regelbeheer.

Aansluiting op Europa voor CPSV-AP en eGovERA door de NORA community

1. Deze aansluiting wordt momenteel gestuurd vanuit zowel de NORA Gebruikersraad via de nadere uitwerking van het NORA Architectuurprincipe NAP09 Beschrijf de dienst nauwkeurig, als vanuit MIDO via de ontwikkeling van de GDI-architectuur Interactie.
2. Het inhoudelijke beheer vindt plaats door experts vanuit programma’s als GDI-architectuur Interactie, Federatief Data Stelsel (FDS), Uniforme Productnamen Lijst (UPL), de Thesauri en Ontologieën voor Overheidsinformatie (TOOI) en NORA Beheer.
3. Afstemming met de NORA vindt plaats via overleg met NORA Beheer, via reviews en in de NORA Gebruikersraad.
4. Voorziene door-ontwikkeling: Deze 2 EU standaarden zijn nog in ontwikkeling. Nederland is, samen met enkele andere landen, een voorloper bij het toepassen en verder verbeteren ervan. Om deze EU standaarden optimaal binnen de Nederlandse context van overheidsdienstverlening te kunnen toepassen, worden ze bij voorkeur opgenomen in de NORA en afgestemd op andere reeds toegepaste standaarden. Daarbij is van belang dat grote, ook reeds lopende, overheidsprogramma’s deze standaarden gaan toepassen wegens de directe en brede impact op harmonisatie en uniformering.
5. In dat geval worden deze standaarden (en hun ArchiMate-modellen) in lijn gebracht met de beschrijvingen in NAP09 en met het NORA Kennismodel. En natuurlijk moeten ook de EU-begrippen worden afgestemd op het NORA Begrippenkader.
6. Aanpassing en/of uitbreiding van het NORA Kennismodel is nodig (door de technisch beheerder).
7. Aangezien dit een grote en belangrijke wijziging betreft is ook een openbare review nodig.
8. Dit is een lopende ontwikkeling sinds Q2 2025.
9. Benodigd extra budget: € 100.000 (€ 50.000 voor het opnemen in de NORA en € 50.000 voor aanpassing van het Kennismodel). NB. De kosten voor de toepassing hiervan, liggen bij de betreffende programma’s.

Voorstel her-prioritering

1. De volgende ontwikkelingen in 2025 oppakken, te weten:

• GDI-architectuur Gegevensuitwisseling
• GDI-architectuur Interactie
• architectuur voor Publiek Regelbeheer
• Ondersteuning van het in beheer nemen van de RMO
• Aansluiting op Europa voor CPSV-AP en eGovERA

2. Enkele reeds geplande en enkele voorziene werkzaamheden pas oppakken in 2026, te weten:

• GDI-architectuur Toegang
• GDI-architectuur Infrastructuur
• Woo- c.q. OPP-architectuur
• Overheidsbreed Gegevensdelingsbeleid
• thema Levensgebeurtenissen
• thema Multiproblematiek
• thema Persoonlijke Regelingen Assistent.

Voorstel budgettaire verschuivingen

De volgende algemene lijn aanhouden:

1. Het budget voor de NORA éénmalig verhogen voor de gevallen dat het ondersteuning betreft voor publicatie op de NORA-wiki waarbij het inhoudelijke beheer structureel is belegd bij en gefinancierd door een ander gremium dan de NORA Gebruikersraad.
Denk hierbij aan de GDI-architecturen voor Interactie, Toegang, Gegevensuitwisseling en Infrastructuur, de Woo-architectuur c.q. het Overheidspublicatie Platform (OPP) en de Ondersteuning van het in beheer nemen van de RMO.

2. Het budget voor de NORA structureel verhogen voor de gevallen dat NORA Beheer samen met de NORA community het beheer structureel oppakt en de doorontwikkeling plaatsvindt vanuit de Jaarplanning NORA en besluitvorming door de NORA Gebruikersraad.
Denk hierbij aan budget voor een overheidsbreed Gegevensdelingsbeleid, de architectuur voor Publiek Regelbeheer en de aansluiting op Europa voor CPSV-AP en eGovERA.

3. Het budget voor de reeds in 2025 geplande werkzaamheden die pas in 2026 worden opgepakt, vrij te laten vallen voor de lopende en nieuw op te pakken werkzaamheden. Dit betreft het budget voor de thema's Levensgebeurtenissen, Multiproblematiek en Persoonlijke Regelingen Assistent.

Dit leidt tot de volgende extra budgettaire behoefte in 2025:

1. Aanvullend € 150.000 voor de GDI-architecturen (nog na te gaan hoe dat kan worden gefinancierd)
2. Aanvullend € 100.000 voor de architectuur Publiek Regelbeheer (nog na te gaan hoe dat kan worden gefinancierd)
3. Aanvullend € 50.000 voor de RMO (dat kan ws uit het bestaande budget voor het programma van BZK)
4. Aanvullend € 100.000 voor Aansluiting op Europa voor CPSV-AP en eGovERA (mogelijk via budget van BZK/EU-Internationaal)

Hierbij zijn 3 opmerkingen relevant:

• Deze extra benodigde deel-budgetten zijn al actueel in 2025, maar de uitnutting zal naar verwachting doorlopen tot in 2026.
• Door BZK wordt momenteel uitgezocht in welke mate deze extra financiering kan plaatsvinden.
• Zolang deze extra financiering nog niet is geregeld voor zo'n deel-budget, zal dat vanuit het meer-jaren budget NORA t/m 2027 worden gefinancierd.

De fundamentele concepten en eigenschappen van een object in zijn omgeving, samen met de leidende principes voor de realisatie en evolutie in de levenscyclus van dat object.

Ga naar de pagina met de definitie van 'architectuur'

Het geheel van bewerkingen die worden uitgevoerd op persoonsgegevens

Ga naar de pagina met de definitie van 'verwerking'

Een bepaald voorkomen van iets.

Ga naar de pagina met de definitie van 'versie'

Alle handelingen die relevant zijn voor het instandhouden van iets.

Ga naar de pagina met de definitie van 'beheer'

Een vereenvoudigde representatie van een deel van de werkelijkheid.

Ga naar de pagina met de definitie van 'model'

Een vooraf vastgestelde handelwijze voor het realiseren van doelen.

Ga naar de pagina met de definitie van 'beleid'

De hulp die de afnemer ontvangt van de dienstverlener bij het benutten van de dienst. 

Ga naar de pagina met de definitie van 'ondersteuning'