Werkruimte:Architectuurbegrippen

In de werkgroep Begrippenkader is geconstateerd dat er over een aantal specifieke architectuur-gerelateerde begrippen de definities en onderlingen samenhang nadere uitwerking verdienen. En daarmee hangt ook de vraag samen welke begrippen we in de begrippenlijst opnemen en welke niet. Het document van Toine fungeert hierbij als startpunt. Het resultaat is een update van de pagina Typen architecturen in NORA-familie.

Uitgangspunten:

niet meer begrippen dan echt nodig (less is more)
onze community helpen met inzicht
aansluiten op de KWIV faciliteren (zie ook Architectuurprofielen KWIV gewijzigd) en in toelichtingen te verwijzen naar de KWIV profielen die gelden voor de rijksoverheid. Als de andere overheden ook iets hebben, dan deze ook vermelden.

begrip architectuurbewerken

Het begrip architectuur heeft als vastgestelde definitie:

De fundamentele concepten en eigenschappen van een object in zijn omgeving, samen met de leidende principes voor de realisatie en evolutie in de levenscyclus van dat object.

waarbij alle ~architectuurbegrippen een specialisatie zijn van het begrip architectuur

Er zijn veel samengestelde begrippen waarin het begrip architectuur wordt gebruikt en we moeten een keuze maken welke samenstellingen we in de NORA begrippenlijsten gaan opnemen. De spelregels daarbij zijn:

regel 1) Als de betekenis van de samenstelling logisch volgt uit het combineren van de losse begrippen, dan nemen we niet al begrip op.
regel 2) als de betekenis niet logisch volgt uit het combineren, dan is er een zelfstandige betekenis ==> opnemen als begrip
regel 3) Uitzondering op regel 1: als een begrip vaak wordt gebruikt en/of een specifieke toelichting vereist, dan kan het ook als begrip worden opgenomen.

Binnen de varieteit aan architectuur begrippen zijn setjes begrippen langs verschillende assen aan elkaar te relateren.

as: lagenmodelbewerken

Er zijn begrippen die overeenkomen met de lagen uit het vijflaagsmodel:

bedrijfsarchitectuur / businessarchitectuur
informatiearchitectuur (definitie verrijken met KWIV input)
applicatiearchitectuur (geen KWIV meer)
technische architectuur (definitie verrijken met KWIV input)

De onderlinge relatie tussen deze 4 is gerelateerd aan, maar willen we deze opnemen?

Voor elk van deze 4 geldt dat de definitie de vorm zou kunnen hebben van "een architectuur die betrekking heeft op objecten uit de .... laag binnen het vijflaagsmodel. Deze begrippen worden vallen onder regel 3 en zouden dus wel opgenomen moeten worden. Het gebruik ervan versterkt het denken in het vijflaagsmodel.

Discussie: hoort de enterprise architectuur dan bij de grondslagenlaag?

==> hieruit ontstaat de volgende nieuwe tekst die we kunnen opnemen op Typen architecturen in NORA-familie

Architecturen die horen bij een van de lagen uit het NORA Vijflaagsmodel noemen we de bedrijfsarchitectuur (Organisatorische laag), informatiearchitectuur (Informatielaag), applicatiearchitectuur (Applicatielaag) en technische architectuur (IT-infrastructuurlaag). <<tekst over samenhang enterprise architectuur en grondslagenlaag.

==> hieruit ontstaan de volgende definities

bedrijfsarchitectuur = een architectuur die betrekking heeft op objecten uit de Organisatorische laag laag binnen het vijflaagsmodel NORA Vijflaagsmodel.
informatiearchitectuur = een architectuur die betrekking heeft op objecten uit de Informatielaag laag binnen het vijflaagsmodel NORA Vijflaagsmodel.
toelichting: Informatiearchitecturen worden vaak opgesteld door een architecten met het profiel Informatiearchitect. De rijksoverheid heeft hier een KWIV profiel voor gedefinieerd.
<<eender voor de anderen>>
enterprise architectuur = <<nader te bepalen>>

as: detailniveaubewerken

De mate van detail kan verschillen:

enterprise architectuur (KWIV)
domeinarchitectuur (KWIV).
solutionarchitectuur (KWIV)

Omdat deze ook binnen KWIV zijn opgenomen valt er wat voor te zeggen om deze ook te benoemen binnen de NORA (als setje van 3). Dus conform regel 3 ook benoemen.

De onderlinge relatie tussen deze 4 is gerelateerd aan, maar willen we deze opnemen? het is IMHO geen specialisatie relatie.

as: logische samenstellingenbewerken

De volgende samenstellingen worden vaak gebruikt en zouden kunnen worden opgenomen, maar er is (nog) geen onderbouwing binnen regel 3 om te rechtvaardigen dat deze als begrip worden opgenomen. Voorstel: in het resultaat benoemen dat deze begrippen bestaan maar ze niet als begrip opnemen.

Cloud architectuur = een architectuur van toepassing op het toepassingsgebied “gebruik van cloud”.
Ketenarchitectuuur = een architectuur van toepassing op het werkingsgebied “… keten”
Security architectuur = beveiligingsarchitectuur = een architectuur gedefinieerd op het toepassingsgebied (informatie)beveiliging.
doelarchitectuur = een architectuur die een te bereiken doel beschrijft
transititiearchitectuur = een architectuur die een tussenstap beschrijft richting het bereiken van een doelarchitectuur
huidige architectuur; wordt nooit gebruikt. (Toine: dit is een vertaling van IST en SOLL, veel gebruikt onder architecten, IST = huidig, DOLL = doel. We willen nederlandtalige termen, vandaar dat deze in de inventarisatie zit, met als alternatieve term IST-architectuur. Dus als we dit er uithalen, geldt dat ook voor doelarchitectuur.)

as: overigebewerken

Er zijn een paar begrippen die onder regel 3 vallen:

referentiearchitectuur. vereist in de toelichting: Heeft enerzijds een voorbeeld karakter, maar delen ervan kunnen als verplicht worden aangewezen.
projectstartarchitectuur. Ingeburgerd begrip. Omdat we als NORA een sjabloon hebben voor PSA is het logisch als we het kapstok begrip ook definieren. Inhoudelijk bevat een PSA vaak zowel de huidige architectuur, de doelarchitectuur en soms ook transitiearchitecturen. Maar misschien generaliseren naar startarchitectuur (zodat zowel programma start architectuur als project startarchitectuur hieronder vallen).

Er zijn een paar begrippen in het document van Toine die wat mij betreft kunnen vervallen:

architectuurkader. zou een logische samenstelling van architectuur en kader moeten zijn. Alleen ontbreekt kader
relatie met baseline (vervalt automatisch als we doel- en transitiearchitectuur niet expliciet benoemen).