Nationaal Semantisch Vlak: verschil tussen versies

Uit NORA Online
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
(tekst over gegevensbeschrijvingen en wat linkjes)
k (spelling)
 
(19 tussenliggende versies door 3 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
<imagemap>
{{Semantiek
Bestand:Nationaal_Semantisch_Vlak.png|right|thumb|350px|alt=Afbeelding van het Nationaal Sematisch Vlak als een onderdeel van de Informatielaag in het Vijflaagsmodel van NORA: vijf paralellogrammen boven elkaar, van boven naar beneden Groen, Paars, Blauw, Oranje en Grijs, waarbij het blauwe vlak is uitvergroot. Vanuit de blauwe Informatielaag loopt een pijl naar de groene laag (Grondslaglaag, W&R, AMVB, Beleid etc.) met als tekst Definities in Wet- en Regelgeving. Een tweede pijl leidt naar de paarse laag (Organisatorische laag, domeinen, organisaties, processen), met als tekst Processen en informatiemodellen. Een derde pijl gaat naar de oranje laag (Applicatielaag, bouwstenen, registers) met als tekst Gegevens in registraties. De grijze Netwerklaag is vooralsnog niet verbonden. Het Nationaal Sematisch Vlak zelf is weergegeven als een netwerk van GWB's (gegevenswoordenboeken), verbonden met een Stelselcatalogus.|Semantisch Vlak als onderdeel van het [[Vijflaagsmodel]]
|Contactpersoon= Eric Brouwer
|e-Mailadres= eric.brouwer@ictu.nl
}}


rect 76 31 571 134 [[Grondslagenlaag]]
Het Nationaal Semantisch Vlak zien we als een verzameling van alle begrippen die voor de Nederlandse dienstverlening en informatiehuishouding van de overheid relevant zijn, met hun definitie, relaties en de context waarin ze gebruikt worden. <br>
rect 77 161 571 265 [[Organisatorische laag]]
De definitie is een omschrijving van de inhoud van het begrip, waarbij ook is aangegeven in welke wetgeving het begrip is gedefinieerd. De relaties zijn de verbanden tussen twee of meer begrippen, bijvoorbeeld omdat je het ene begrip niet kunt beschrijven zonder het andere begrip te gebruiken. De context geeft aan waar de begrippen gebruikt worden, dus in welke gegevenswoordenboeken ze voorkomen, in welke processen of informatiemodellen ze gebruikt worden en in welke systemen ze worden vastgelegd.  
rect 30 283 991 598 [[Nationaal Semantisch Vlak]]
rect 71 616 571 729 [[Applicatielaag]]
rect 74 747 580 860 [[Netwerklaag]]
default [[Bestand:Nationaal Semantisch Vlak.png]]
desc bottom-left
</imagemap>
Het Nationaal Semantisch Vlak zien we als een verzameling van alle begrippen die voor de Nederlandse dienstverlening en informatiehuishouding van de overheid relevant zijn, met hun definitie, relaties en de context waarin ze gebruikt worden. De definitie is een omschrijving van de inhoud van het begrip, waarbij ook is aangegeven in welke wetgeving het begrip is gedefinieerd. De relaties zijn de verbanden tussen twee of meer begrippen, bijvoorbeeld omdat je het ene begrip niet kunt beschrijven zonder het andere begrip te gebruiken. De context geeft aan waar de begrippen gebruikt worden, dus in welke gegevenswoordenboeken ze voorkomen, in welke processen of informatiemodellen ze gebruikt worden en in welke systemen ze worden vastgelegd.  


Het Nationaal Semantisch Vlak is de verzamelterm voor al deze gecombineerde informatie. Het hoeft dus niet één allesomvattend systeem of gegevenswoordenboek te zijn. Het kan een samenhangend stelsel van systemen en indexen e.d. zijn, dat zich gedraagt als één geheel en dat zo inzicht geeft in de relevante begrippen, relaties en context.  
Het Nationaal Semantisch Vlak is de verzamelterm voor al deze gecombineerde informatie. Het hoeft dus niet één allesomvattend systeem of gegevenswoordenboek te zijn. Het kan een samenhangend stelsel van systemen en indexen e.d. zijn, dat zich gedraagt als één geheel en dat zo inzicht geeft in de relevante begrippen, relaties en context.  
==Behoefte aan Nationaal Semantisch Vlak==
==Behoefte aan Nationaal Semantisch Vlak==
De behoefte aan inzicht in gegevens en registraties neemt toe naarmate we meer gaan werken met apps en API’s om de dienstverlening van de overheid vorm te geven. Momenteel (anno 2020) hebben we slechts beperkt zicht op die gegevens en registraties. We denken nu aan: 13 Basisregistraties, ca. 149 Sectorregistraties en wellicht 10.000’en specifieke registraties bij overheidsorganisaties.<br />
De behoefte aan inzicht in gegevens en het gebruik ervan neemt toe naarmate we meer gaan werken met apps en API’s om de dienstverlening van de overheid vorm te geven. Momenteel (anno 2024) hebben we Nationaal goed zicht op de gegevens in de Basisregistraties, maar slechts beperkt zicht op de gegevens in de ca. 150 Sectorregistraties en wellicht 10.000’en specifieke registraties bij overheidsorganisaties.<br />
De AVG schrijft data-minimalisatie voor, waardoor minder gegevens moeten worden uitgewisseld en geregistreerd. Registraties zullen daardoor op termijn minder gegevens gaan omvatten, maar altijd tenminste 1 authentiek gegeven bevatten, waarmee toegevoegde waarde wordt geleverd. Zicht op welk authentiek gegeven in welke registratie (authentieke bron) is opgenomen, is daardoor van primair belang voor architecten en ontwikkelaars.<br />
De AVG schrijft data-minimalisatie voor, waardoor minder gegevens moeten worden uitgewisseld en geregistreerd. Registraties zullen daardoor op termijn minder gegevens gaan omvatten, maar altijd tenminste 1 authentiek gegeven bevatten, waarmee toegevoegde waarde wordt geleverd. Zicht op welk authentiek gegeven in welke registratie (authentieke bron) is opgenomen, is daardoor van primair belang voor architecten en ontwikkelaars.<br />
<br />
<br />
Met dat voor ogen, gaan we verbeteringen doorvoeren op basis van het FAIR principe: Findable, Accessible, Interoperable, Reusable (zie https://www.dtls.nl/fair-data/fair-data).<br />
Met dat voor ogen, willen we onze inzichten gaan verbeteren op basis van de [[FAIR-principes]]: Findable, Accessible, Interoperable, Reusable (zie https://www.dtls.nl/fair-data/fair-data).<br />
De toegankelijkheid en het her-gebruik van de feitelijke gegevens (dus niet de meta-gegevens) wordt met name bepaald door W&R en door de beheerder van de betreffende registratie. Daar zullen we vanuit de NORA geen directe rol in nemen.
De toegankelijkheid en het her-gebruik van de feitelijke gegevens (dus niet de meta-gegevens) wordt met name bepaald door W&R en door de beheerder van de betreffende registratie. Daar zullen we vanuit de NORA geen directe rol in nemen.
<br />
<br />
Regel 23: Regel 19:
Op termijn moet het Nationaal Semantisch Vlak snel en overzichtelijk antwoorden bieden op concrete vragen uit de praktijk. Antwoorden die op dit moment slechts met veel graafwerk, volharding en tijd beschikbaar komen. Bijvoorbeeld:
Op termijn moet het Nationaal Semantisch Vlak snel en overzichtelijk antwoorden bieden op concrete vragen uit de praktijk. Antwoorden die op dit moment slechts met veel graafwerk, volharding en tijd beschikbaar komen. Bijvoorbeeld:
* Begrip X dat ik wil gebruiken in mijn project, bestaat dat al?
* Begrip X dat ik wil gebruiken in mijn project, bestaat dat al?
** Is begrip X gedefinieerd in Wet&Regelgeving?  
* In welke Wet- en Regelgeving is het begrip gedefinieerd?  
** Staat het al in een gegevenswoordenboek binnen dit of een ander domein?
* Staat het al in een gegevenswoordenboek binnen dit of een ander domein?
** Werkt er al een systeem met het begrip?
* Werkt er al een informatiesysteem met het begrip?
* Wat betekent het daar dan?
* Wat betekent het daar dan?
* Wat zijn de overeenkomsten en verschillen in definitie en gebruik in de verschillende contexten?
* Wat zijn de overeenkomsten en verschillen in definitie en gebruik in de verschillende contexten?
* Wat is de authentieke bron voor dit begrip?


Om de antwoorden op dit soort vragen beschikbaar te krijgen is nog wat werk te verzetten. We beschrijven de belangrijkste acties onder de kop Route naar het Semantisch Vlak.  
Om de antwoorden op dit soort vragen beschikbaar te krijgen is nog veel werk te verzetten door de CDO's c.q. gegevensbeheerders van de overheidsorganisaties. We beschrijven enkele acties die hen daarbij kunnen helpen.


==Plaatsing binnen Vijflaagsmodel==
<imagemap>
'''{{Titel laag3}}''' uit het [[Vijflaagsmodel]] dat de NORA aan het ontwikkelen is heeft als beschrijving:
Bestand:Nationaal_Semantisch_Vlak.png|right|thumb|350px|alt=Afbeelding van het Nationaal Sematisch Vlak als een onderdeel van de Informatielaag in het Vijflaagsmodel van NORA: vijf paralellogrammen boven elkaar, van boven naar beneden Groen, Paars, Blauw, Oranje en Grijs, waarbij het blauwe vlak is uitvergroot. Vanuit de blauwe Informatielaag loopt een pijl naar de groene laag (Grondslaglaag, W&R, AMVB, Beleid etc.) met als tekst Definities in Wet- en Regelgeving. Een tweede pijl leidt naar de paarse laag (Organisatorische laag, domeinen, organisaties, processen), met als tekst Processen en informatiemodellen. Een derde pijl gaat naar de oranje laag (Applicatielaag, bouwstenen, registers) met als tekst Gegevens in registraties. De grijze Netwerklaag is vooralsnog niet verbonden. Het Nationaal Sematisch Vlak zelf is weergegeven als een netwerk van GWB's (gegevenswoordenboeken), verbonden met een Stelselcatalogus.|Semantisch Vlak als onderdeel van het [[Vijflaagsmodel]]


{{Laag3}}
rect 76 31 571 134 [[Grondslagenlaag]]
 
rect 77 161 571 265 [[Organisatorische laag]]
Het Nationaal Semantisch Vlak is het overzicht dat in deze beschrijving gezocht wordt. Het heeft echter ook relaties met de andere lagen.
rect 30 283 991 598 [[Nationaal Semantisch Vlak]]
 
rect 71 616 571 729 [[Applicatielaag]]
'''{{Titel laag1}}''' bevat de wet- en regelgeving waarin de definities van veel begrippen zijn vastgelegd.
rect 74 747 580 860 [[Netwerklaag]]
 
default [[Bestand:Nationaal Semantisch Vlak.png]]
'''{{Titel laag2}}'''  biedt de context van processen, diensten, domeinen en organisaties waarbinnen de begrippen worden toegepast.
desc bottom-left
 
</imagemap>
In '''{{Titel laag4}}''' worden de begrippen daadwerkelijk gebruikt: hier worden de gegevens geregistreerd in systemen, uitgewisseld en hergebruikt.  
 
'''{{Titel laag5}}''' maakt tenslotte de uitwisseling en verbinding via Linked Data fysiek mogelijk.


Een prominente plaats binnen het Nationaal Semantisch Vlak is weggelegd voor De Stelsel Catalogus (verbonden aan de Basisregistraties) en de tientallen Gegevenswoordenboeken (verbonden aan domeinen en sectorale registraties). De uitdaging is om deze eenduidig te ontsluiten, nu zijn ze vaak in diverse interne tools opgenomen of alleen via Excel, Word of PDF gepubliceerd. Met de nieuwe internet-technologie Linked Open Data [http://nl.wikipedia.org/wiki/Linked_data  (wikipedia)], is dat relatief eenvoudig mogelijk geworden.  
Grote winst is te behalen door dit Nationaal Semantisch Vlak zo veel mogelijk reeds beschikbaar te hebben wanneer via een project of programma allerlei wijzigingen moeten worden doorgevoerd in registraties van de overheid, de gegevensuitwisselingen daartussen en de gegevensverstrekkingen daaruit.  


Grote winst is te behalen door deze semantische laag reeds beschikbaar te hebben wanneer via projecten wijzigingen worden doorgevoerd in de duizenden registraties van de overheid, de gegevensuitwisselingen daartussen en de gegevensverstrekkingen daaruit.
==Route naar het Nationaal Semantisch Vlak==
===Bestaande gegevenswoordenboeken in kaart brengen===
===Bestaande gegevenswoordenboeken in kaart brengen===
Een prominente plaats binnen het Nationaal Semantisch Vlak is weggelegd voor gegevenswoordenboeken. Met name die van de Basisregistraties, maar ook de tientallen gegevenswoordenboeken die verbonden zijn aan domeinen en sectorale registraties. De uitdaging is om deze eenduidig te ontsluiten, want nu zijn ze vaak in diverse interne tools opgenomen of alleen via Excel, Word of PDF gepubliceerd. Met de nieuwe internet-technologie Linked Open Data [http://nl.wikipedia.org/wiki/Linked_data (wikipedia)], is het relatief eenvoudig mogelijk geworden om deze gegevenswoordenboeken eenduidig te ontsluiten.<br>
Het doel is een uitputtende verwijzingslijst te maken van alle gegevenswoordenboeken die gebruikt worden in de diverse domeinen en ketens. NORA verwijst al naar meer dan 25 [[Gegevenswoordenboeken]].
Het doel is een uitputtende verwijzingslijst te maken van alle gegevenswoordenboeken die gebruikt worden in de diverse domeinen en ketens. NORA verwijst al naar meer dan 25 [[Gegevenswoordenboeken]].


Meer gegevenswoordenboeken kunnen worden aangemeld via [mailto:nora@ictu.nl nora@ictu.nl]. Zodra we een contactpersoon hebben met wie we de tekst kunnen afstemmen wordt het gegevenswoordenboek toegevoegd.
Meer gegevenswoordenboeken kunnen worden aangemeld via [mailto:nora@ictu.nl nora@ictu.nl]. Zodra we een contactpersoon hebben met wie we de tekst kunnen afstemmen wordt het gegevenswoordenboek toegevoegd.
===Begrippen ontsluiten en linken===
===Begrippen ontsluiten en linken===
Elk begrip (gegeven) in een woordenboek willen we het liefst ontsluiten via Linked Data, waarbij voor de definitie bij voorkeur wordt gelinkt met de relevante Wet- en Regelgeving. Beheerders van Gegevenswoordenboeken die het voornemen hebben dat te gaan doen, wordt verzocht contact op te nemen met beheerders die daar al ervaring mee hebben. Zie verderop hieronder de lijst met Semantische Intermediairs en de lijst met bestaande initiatieven en hulpbronnen op het gebied van Linked Data.
Elk begrip (gegeven) in een gegevenswoordenboek willen we het liefst ontsluiten via Linked Data, waarbij voor de definitie bij voorkeur wordt gelinkt met de relevante Wet- en Regelgeving.  
<br />
<br />
<br />
Er zijn al enkele vindplaatsen met machine leesbare gegevensbeschrijvingen:
Er zijn al enkele vindplaatsen met machine leesbare gegevensbeschrijvingen:
# [https://www.begrippenxl.nl BegrippenXL] dat een zoekfunctie heeft voor gegevens in diverse reeds beschikbare thesauri en informatiemodellen die via LD c.q. SKOS zijn ontsloten;
# [https://www.begrippenxl.nl BegrippenXL] dat een zoekfunctie heeft voor gegevens in diverse reeds beschikbare thesauri en informatiemodellen die via LD c.q. SKOS zijn ontsloten;
# [ Stelselcatalogus] met een zoekfunctie binnen de gegevens van de Basisregistraties;
# [https://www.stelselcatalogus.nl/ Stelselcatalogus Basisregistraties] met een zoekfunctie binnen de gegevens van de Basisregistraties;
# [http://website.aat-ned.nl/Andere%20thesauri NL thesauri];
# [https://op.europa.eu/nl/web/eu-vocabularies/thesauri EU thesauri];
# [https://op.europa.eu/nl/web/eu-vocabularies/thesauri EU thesauri];
<br>
In het wiki-netwerk van de NORA Familie wordt de dynamiek van het overzetten van de meta-data van bestaande databases vanuit huidige Gegevenswoordenboeken naar LD c.q. SKOS ondersteund door de tooling van ArchiXL en kan dus eenvoudig in een wiki als de NORA of bij BegrippenXL worden opgenomen. Ook is een gebruiksvriendelijke interface beschikbaar voor handmatige invoer. <br>
Het NSV staat voor een eco-systeem waar alles in kan zitten: de Stelsel Catalogus (SC), het wiki-netwerk van overheidsarchitecturen, zelfstandige ontsluitingen (zoals de BAG) of gefaciliteerde ontsluitingen (als een organisatie niet zelf de middelen heeft voor zo’n ontsluiting, dan kan dat via BegrippenXL of via de SC).<br>
Als we alle opties combineren, zijn we het meest flexibel en voegen we Nationaal gezien de meeste waarde toe voor de gegevensbeschrijvingen.
We roepen daarom overheidsorganisaties op om hun gegevenswoordenboeken en informatiemodellen te publiceren !<br>


===Bestaande registraties in kaart brengen===
Te beginnen met het Bedrijfs Object Model (BOM), voor afstemming op het hoogste niveau.<br />
In de NORA vind je de [[Basisregistraties]] en [[Sectorregistraties]] voor zover bekend. Er is ook een overzicht van datasets die in het kader van Open Data beschikbaar worden gesteld op [https://data.overheid.nl/ data.overheid.nl].
Zie ook het artikel [https://www.archixl.nl/archixl/publicaties/blog/item/hoeders-van-thesauri-verenigt-u Hoeders van thesauri, verenigt u].
===Gegevens in registraties linken met andere data (Data Dictionary)===
<br />
Elk gegeven in elke registratie willen we het liefst met Linked Data linken aan de begrippen in de gegevenswoordenboeken. We verzoeken beheerders die daarmee willen beginnen om contact op te nemen met beheerders die daar al ervaring mee hebben, hieronder te vinden in de tabel met Semantische Intermediairs.  
'''NB:'''Waar mogelijk wil je ook andere links leggen:
* links met het proces waarin het gegeven wordt verzameld
* links met alle processen waarin het gegeven wordt gebruikt.
===Pragmatische set met meta-data voor de gegevens bepalen===
Het gaat tijd kosten om te komen tot een gedragen set van meta-data. Tot die tijd kunnen we uitgaan van:
* naam
* definitie
* grondslag voor die definitie
* verzameld via proces (indicatie van de eigenaar)
* gebruikt door proces(sen)
* geregistreerd in registratie(s)
Hierbij kan ook [https://data.overheid.nl/metadata-dataset metadata-dataset op data.overheid.nl] een nuttige aanzet vormen.


===Modelleringswijze voor gegevens bepalen===
Let op !<br>
Modellering kan gebaseerd zijn op de [[Gegevensbeschrijvingen/Metagegevensmodel|bestaande afspraken in de NORA]].
Voor het beschrijven en modelleren van gegevens zijn al afspraken beschikbaar, zie [[Informatielaag]]
===Afspraken integreren en borgen===
De afspraken die nieuw gemaakt worden moeten geborgd, zodat ze ook worden geïmplementeerd en nageleefd. Hiervoor is het belangrijk om de relatie met reeds bestaande afspraken in het vizier te houden, er bij aan te sluiten en te zorgen dat ze elkaar versterken en niet tegenspreken. NORA  [[AP17]] bevat voorbeelden van standaarden hiervoor: [[Informatie-objecten_systematisch_beschreven|Informatiemodellen systematisch beschreven]].
===Bovenliggende (sector-)modellen modelleren===
Dergelijke modellering moet ook de relaties met de [[Stelsel van Basisregistraties|Basisregistraties]] bevatten. Via de Basisregistraties kunnen we dan ook de relaties met de Europese 'Core assets' ((Person, Business, Location, Service etc.) modelleren <ref> Zie hiervoor de [[European Interoperability Reference Architecture (EIRA)|EIRA]].</ref>
==Semantische intermediairs==
{{:Semantische intermediairs}}


==bestaande initiatieven en hulpbronnen op het gebied van LinkedData==
[https://data.overheid.nl data.overheid.nl] geeft een beschrijving van datasets, niet alleen van de begrippen in de sets maar ook van de set als geheel.
‘Linked Data: Evolving the Web into a Global Data Space’, [http://linkeddatabook.com/editions/1.0/#htoc69 linkeddatabook.com]
Het [https://www.w3.org/2011/gld/wiki/Linked_Data_Cookbook Linked Data Cookbook] van het W3C, is ook erg bruikbaar. Daarin worden 7 stappen beschreven voor het komen tot linked data. De eerste is ‘model the data.’


<references/>
<references/>


[[Categorie:Semantiek]]
[[Categorie:Semantiek]]

Huidige versie van 11 mei 2024 om 01:05


Het Nationaal Semantisch Vlak zien we als een verzameling van alle begrippen die voor de Nederlandse dienstverlening en informatiehuishouding van de overheid relevant zijn, met hun definitie, relaties en de context waarin ze gebruikt worden.
De definitie is een omschrijving van de inhoud van het begrip, waarbij ook is aangegeven in welke wetgeving het begrip is gedefinieerd. De relaties zijn de verbanden tussen twee of meer begrippen, bijvoorbeeld omdat je het ene begrip niet kunt beschrijven zonder het andere begrip te gebruiken. De context geeft aan waar de begrippen gebruikt worden, dus in welke gegevenswoordenboeken ze voorkomen, in welke processen of informatiemodellen ze gebruikt worden en in welke systemen ze worden vastgelegd.

Het Nationaal Semantisch Vlak is de verzamelterm voor al deze gecombineerde informatie. Het hoeft dus niet één allesomvattend systeem of gegevenswoordenboek te zijn. Het kan een samenhangend stelsel van systemen en indexen e.d. zijn, dat zich gedraagt als één geheel en dat zo inzicht geeft in de relevante begrippen, relaties en context.

Behoefte aan Nationaal Semantisch Vlak[bewerken]

De behoefte aan inzicht in gegevens en het gebruik ervan neemt toe naarmate we meer gaan werken met apps en API’s om de dienstverlening van de overheid vorm te geven. Momenteel (anno 2024) hebben we Nationaal goed zicht op de gegevens in de Basisregistraties, maar slechts beperkt zicht op de gegevens in de ca. 150 Sectorregistraties en wellicht 10.000’en specifieke registraties bij overheidsorganisaties.
De AVG schrijft data-minimalisatie voor, waardoor minder gegevens moeten worden uitgewisseld en geregistreerd. Registraties zullen daardoor op termijn minder gegevens gaan omvatten, maar altijd tenminste 1 authentiek gegeven bevatten, waarmee toegevoegde waarde wordt geleverd. Zicht op welk authentiek gegeven in welke registratie (authentieke bron) is opgenomen, is daardoor van primair belang voor architecten en ontwikkelaars.

Met dat voor ogen, willen we onze inzichten gaan verbeteren op basis van de FAIR-principes: Findable, Accessible, Interoperable, Reusable (zie https://www.dtls.nl/fair-data/fair-data).
De toegankelijkheid en het her-gebruik van de feitelijke gegevens (dus niet de meta-gegevens) wordt met name bepaald door W&R en door de beheerder van de betreffende registratie. Daar zullen we vanuit de NORA geen directe rol in nemen.

Op termijn moet het Nationaal Semantisch Vlak snel en overzichtelijk antwoorden bieden op concrete vragen uit de praktijk. Antwoorden die op dit moment slechts met veel graafwerk, volharding en tijd beschikbaar komen. Bijvoorbeeld:

  • Begrip X dat ik wil gebruiken in mijn project, bestaat dat al?
  • In welke Wet- en Regelgeving is het begrip gedefinieerd?
  • Staat het al in een gegevenswoordenboek binnen dit of een ander domein?
  • Werkt er al een informatiesysteem met het begrip?
  • Wat betekent het daar dan?
  • Wat zijn de overeenkomsten en verschillen in definitie en gebruik in de verschillende contexten?
  • Wat is de authentieke bron voor dit begrip?

Om de antwoorden op dit soort vragen beschikbaar te krijgen is nog veel werk te verzetten door de CDO's c.q. gegevensbeheerders van de overheidsorganisaties. We beschrijven enkele acties die hen daarbij kunnen helpen.

Afbeelding van het Nationaal Sematisch Vlak als een onderdeel van de Informatielaag in het Vijflaagsmodel van NORA: vijf paralellogrammen boven elkaar, van boven naar beneden Groen, Paars, Blauw, Oranje en Grijs, waarbij het blauwe vlak is uitvergroot. Vanuit de blauwe Informatielaag loopt een pijl naar de groene laag (Grondslaglaag, W&R, AMVB, Beleid etc.) met als tekst Definities in Wet- en Regelgeving. Een tweede pijl leidt naar de paarse laag (Organisatorische laag, domeinen, organisaties, processen), met als tekst Processen en informatiemodellen. Een derde pijl gaat naar de oranje laag (Applicatielaag, bouwstenen, registers) met als tekst Gegevens in registraties. De grijze Netwerklaag is vooralsnog niet verbonden. Het Nationaal Sematisch Vlak zelf is weergegeven als een netwerk van GWB's (gegevenswoordenboeken), verbonden met een Stelselcatalogus.GrondslagenlaagOrganisatorische laagNationaal Semantisch VlakApplicatielaagNetwerklaag
Semantisch Vlak als onderdeel van het Vijflaagsmodel

Grote winst is te behalen door dit Nationaal Semantisch Vlak zo veel mogelijk reeds beschikbaar te hebben wanneer via een project of programma allerlei wijzigingen moeten worden doorgevoerd in registraties van de overheid, de gegevensuitwisselingen daartussen en de gegevensverstrekkingen daaruit.

Bestaande gegevenswoordenboeken in kaart brengen[bewerken]

Een prominente plaats binnen het Nationaal Semantisch Vlak is weggelegd voor gegevenswoordenboeken. Met name die van de Basisregistraties, maar ook de tientallen gegevenswoordenboeken die verbonden zijn aan domeinen en sectorale registraties. De uitdaging is om deze eenduidig te ontsluiten, want nu zijn ze vaak in diverse interne tools opgenomen of alleen via Excel, Word of PDF gepubliceerd. Met de nieuwe internet-technologie Linked Open Data (wikipedia), is het relatief eenvoudig mogelijk geworden om deze gegevenswoordenboeken eenduidig te ontsluiten.

Het doel is een uitputtende verwijzingslijst te maken van alle gegevenswoordenboeken die gebruikt worden in de diverse domeinen en ketens. NORA verwijst al naar meer dan 25 Gegevenswoordenboeken.

Meer gegevenswoordenboeken kunnen worden aangemeld via nora@ictu.nl. Zodra we een contactpersoon hebben met wie we de tekst kunnen afstemmen wordt het gegevenswoordenboek toegevoegd.

Begrippen ontsluiten en linken[bewerken]

Elk begrip (gegeven) in een gegevenswoordenboek willen we het liefst ontsluiten via Linked Data, waarbij voor de definitie bij voorkeur wordt gelinkt met de relevante Wet- en Regelgeving.
Er zijn al enkele vindplaatsen met machine leesbare gegevensbeschrijvingen:

  1. BegrippenXL dat een zoekfunctie heeft voor gegevens in diverse reeds beschikbare thesauri en informatiemodellen die via LD c.q. SKOS zijn ontsloten;
  2. Stelselcatalogus Basisregistraties met een zoekfunctie binnen de gegevens van de Basisregistraties;
  3. EU thesauri;


In het wiki-netwerk van de NORA Familie wordt de dynamiek van het overzetten van de meta-data van bestaande databases vanuit huidige Gegevenswoordenboeken naar LD c.q. SKOS ondersteund door de tooling van ArchiXL en kan dus eenvoudig in een wiki als de NORA of bij BegrippenXL worden opgenomen. Ook is een gebruiksvriendelijke interface beschikbaar voor handmatige invoer.
Het NSV staat voor een eco-systeem waar alles in kan zitten: de Stelsel Catalogus (SC), het wiki-netwerk van overheidsarchitecturen, zelfstandige ontsluitingen (zoals de BAG) of gefaciliteerde ontsluitingen (als een organisatie niet zelf de middelen heeft voor zo’n ontsluiting, dan kan dat via BegrippenXL of via de SC).
Als we alle opties combineren, zijn we het meest flexibel en voegen we Nationaal gezien de meeste waarde toe voor de gegevensbeschrijvingen.

We roepen daarom overheidsorganisaties op om hun gegevenswoordenboeken en informatiemodellen te publiceren !

Te beginnen met het Bedrijfs Object Model (BOM), voor afstemming op het hoogste niveau.
Zie ook het artikel Hoeders van thesauri, verenigt u.

Let op !
Voor het beschrijven en modelleren van gegevens zijn al afspraken beschikbaar, zie Informatielaag