Standaarden

Uit NORA Online
Ga naar: navigatie, zoeken

Per 1-1-2023 zijn de Bindende Architectuurafspraken van de NORA gewijzigd.


Standaarden[bewerken]

Een standaard is gedefinieerd in NORA als: "Een set van regels die beschrijft hoe mensen materialen, producten, diensten, technologieën, taken, processen en systemen dienen te ontwikkelen en beheren.."

Een standaard:

  • is een (elektronisch) document waarin de specificaties of criteria voor een product, dienst of methode zijn vastgelegd;
  • wordt vastgelegd binnen een bedrijf, consortium of via een erkende standaardisatie-organisatie (zoals ISO of NEN);
  • kent doorgaans een proces waarmee de standaard ontwikkeld, erkend en beheerd wordt.

Overzichten van standaarden[bewerken]

Beleid en Governance Standaarden[bewerken]

De overheid hecht veel waarde aan het gebruik van standaarden, omdat daarmee de samenwerking en gegevensuitwisseling tussen organisaties wordt vereenvoudigd en bevorderd. Er wordt met name (ook politiek) ingezet op het toepassen van open standaarden. Open standaarden kunnen door alle partijen vrijelijk worden gebruikt, zonder dat door private partijen afgedwongen beperkingen aan het gebruik zijn opgelegd. Dit open standaarden beleid komt voort uit het inmiddels afgeronde Actieplan Nederland Open in Verbinding (NOiV) en is doorgezet in de uitgangspunten van het kabinet via NUP (Nationaal Uitvoeringsprogramma Dienstverlening en E-overheid) en de Digitale Agenda.nl.

Het Forum Standaardisatie is ingesteld voor de bevordering van standaardisatie in de uitwisseling tussen overheden onderling en met burgers en bedrijven, en hergebruik van standaarden. Daarvoor worden afspraken gemaakt, zoals welke standaarden onder het 'pas toe of leg uit'-beleid vallen voor overheden. Het Overheidsbrede Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO) geeft hier op bestuurlijk niveau opdracht voor. Daarnaast worden in domeinen vaak specifieke afspraken gemaakt, zoals in NORA dochters. Binnen het Rijk bestaat bijvoorbeeld een I-standaardisatie Commissie.

Het gebruik van (open) standaarden is daarom binnen de NORA expliciet opgenomen in de Bindende Architectuurafspraken via het Kwaliteitsdoel KD18 Uniform en het Architectuurprincipe NAP08 Standaardiseer waar mogelijk. Dit is nog verder operationeel uitgewerkt in de 11 implicaties van dit Architectuurprincipe, waaronder IMP034 Gebruik de standaard met het meest specifieke werkingsgebied en IMP035 Gebruik een actueel register met standaarden.

NORA werkt nauw samen met Forum Standaardisatie om zo de beschikbare informatie rondom standaarden te delen en actueel te houden. Tegelijk beperken we ons bij het opnemen van standaarden niet alleen tot de standaarden die zijn opgenomen door Forum Standaardisatie (zie Beleid en praktijk rond standaarden op noraonline voor meer informatie over de keuzes om standaarden op te nemen in de lijsten op noraonline).

Vanuit de NORA willen we projecten helpen bij het vinden van de juiste standaarden (en herbruikbare bouwstenen) voor diensten. Dat doen we allereerst door te verwijzen naar de diverse plaatsen waar overzichten worden beheerd van standaarden, zodat we inzicht krijgen in alle beschikbare standaarden. Daarnaast proberen we inzicht te geven in welke situaties welke standaarden bij voorkeur worden toegepast. Zo is er een eerste aanzet van een overzicht van de gebruikte standaarden bij bouwstenen, opdat de aansluiting op deze bouwstenen wordt vergemakkelijkt. Ook is een aanzet gemaakt voor hulp bij de aanbesteding van IT, waar de inkoop-functie een belangrijke rol heeft bij het maken van juiste bestek-teksten en inzicht kan krijgen welke standaarden relevant zijn bij aanbesteding van bepaalde veel voorkomende typen producten.

Tools en tips gebruik standaarden[bewerken]

Specificaties en informatie over standaarden zijn verkrijgbaar bij de beherende organisatie. Voor NEN en ISO standaarden geldt in de regel dat zij eerst moeten worden aangeschaft voordat zij gebruikt kunnen worden. Voor medewerkers van de Rijksoverheid is de website Lees-Rijk beschikbaar. Hierop worden, naast vakliteratuur, ook NEN en ISO standaarden aangeboden waarvan het gebruik binnen de Rijksoverheid is afgekocht. Dit geldt voor het overgrote deel van de NEN en ISO standaarden uit de NORA-lijsten.

Als medewerker van de Rijksoverheid volstaat het om een account aan te maken. Hierna kan in de catalogus gezocht worden. Let wel: op alle aangeboden informatie en publicaties kunnen auteursrechten rusten. Om deze reden is het niet toegestaan om informatie of publicaties te verspreiden buiten de kring van functionarissen van uw eigen organisatie.

Nuttige linkjes[bewerken]

  • De Gemeenschappelijke Afspraken Berichten (GAB) zijn afspraken voor het harmoniseren van veelgebruikte berichtstandaarden, zoals StUF, SuwiML en de Geo-standaarden.
  • De Procedure aanmelden en wijzigen standaarden Forum Standaardisatie beschrijft de toetsingsprocedure voor de lijsten van open standaarden van Forum Standaardisatie
  • Forum Standaardisatie hanteert een jaarplanning voor aanmeldingen en wijzigingen.
  • Hulp bij aanschaf en het toepassen van de geschikte standaarden.
  • Tool om te kijken of je internetverbinding, e-mail en website voldoen aan moderne internetstandaarden: internet.nl
  • Meting gebruik standaarden informatieveiligheid door Bureau Forum Standaardisatie: ivmeting
  • Drie inzichten van een Internationale bijeenkomst over Interoperabiliteit: 1. Standaarden en specificaties worden soms op verschillende wijzen geïnterpreteerd. 2. Standaarden ontwikkelen zich continu. 3. Gemeenschappelijke testfaciliteiten zijn noodzakelijk, en niet alleen om de complexiteit en het dubbele werk bij de verschillende projecten en programma’s te verminderen. Lees meer over Testen op interoperabiliteit als logisch uitgangspunt