Actueel

Uit NORA Online
Ga naar: navigatie, zoeken

Op deze pagina staan alle recente updates over NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur en de komende bijeenkomsten. Een exacte lijst van toegevoegde of veranderde pagina's in de wiki? Kijk bij Recente wijzigingen.

Je kunt je ook abonneren op updates van NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur via RSS.

Updates

Presentaties, impressie en vervolgstappen van NORA Gberuikersdag 29 mei 2018 gepubliceerd

20 juni 2018 -
logo NORA Gebruikersdag, de teksten NORA (blauw), Gebruikersdag (paars) en Nederlandse Overheid Referentie Architectuur (lichtblauw), voor een takje met daaraan puzzelstukjes in blauw en paars
Zo'n 80 deelnemers hadden zich ingeschreven voor de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Gebruikersdag van 29 mei. Ondanks de warmte en dankzij de gastvrijheid van het Centraal Bureau voor de Statistiek was het een geslaagde dag met veel energie, inspiratie en nieuwe indrukken. Dank aan alle deelnemers, sprekers en ondersteuners: zonder jullie was het niet mogelijk geweest.

Natuurlijk laten we het als NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur team niet bij deze dag: de meeste themasessies leiden tot vervolgstappen in de doorontwikkeling van de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur. We hopen dat jullie ook in die vervolgstappen zo nu en dan mee willen denken, tegenlezen, en feedback geven. We zullen voor elk onderwerp in eerste instantie contact opnemen met de deelnemers van de sessie. Wil je meedenken over een onderwerp waar je niet fysiek bij kon zijn, meld je dan gerust bij!

Het verslag van de Gebruikersraad laat vanwege de drukte rond de Gebruikersdag nog even op zich wachten, maar het belangrijkste nieuws is dat we een nieuwe voorzitter hebben: Nadeem Taverne (CAK).

Inmiddels staat van alle themasessies al wel een korte impressie en een indicatie van het vervolg op de pagina:

Eind 2018 gaan we opnieuw een NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Gebruikersdag organiseren, namelijk op donderdag 29 november. Weet je een goede locatie voor die dag, heb je een onderwerp voor een themasessie of wil je gewoon zeker zijn dat je de uitnodiging ontvangt, neem dan even contact op met NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Beheer via nora@ictu.nl.

foto van een brede witte tafel, waarop een vlaggetjeslijn hangt in de huis-kleuren van NORA: lichtblauw, blauw, paars, donkerpaars en wit. Op de vlaggetjes staat afwisselend het logo van de Gebruikersdag, een tweetal Afgeleide Principes of het logo van de NORA Familie.
Foto van het spreekgestoelte in de grote zaal bij het CBS tijdens de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Gebruikersdag


De tweede druk van Ketens de Baas is nu ook te downloaden als pdf of EPUB

13 juni 2018 - Er is deze zomer komt een nieuwe druk uitgekomen van de populaire publicatie 'Ketens de Baas' over Ketensturing en samenwerking in ketens. Sinds 23 maart was deze al in voorpublicatie te lezen op noraonline, nu de papieren versie in omloop is maken we het ook mogelijk om de hele publicatie te downloaden als pdf of (voor de e-reader) als EPUB. Beide downloads zijn te vinden op de voorpagina van het thema Ketensturing onder 'samen leren en zoeken,' en op alle verdere pagina's binnen het thema in het kader rechts op de pagina.

Download Ketens de Baas 2e druk (PDF, 11,78 MB).
Download Ketens de Baas 2e druk als EPUB

De publicatie is ook vertaald in het Engels, zodra ook hiervan de papieren druk uitgebracht is zullen ook een Engelstalige pdf en EPUB worden toegevoegd.

Wijzigingen in tweede druk

De wereld van ketens en ketensamenwerking heeft sinds de eerste druk in 2013 niet stil gestaan. Het denken over ketens is inmiddels geëvolueerd naar een denken in termen van ecosystemen. Ketens worden niet meer hoofdzakelijk instrumenteel beschouwd als lineaire processen van op elkaar volgende stappen. Ze worden steeds meer begrepen als processen binnen dynamische netwerken, waarbij de spelers voortdurend met elkaar in verbinding staan en elkaar beïnvloeden. Tegelijk zijn de basisgedachten over organisatie-overstijgende samenwerkingsverbanden en de besturing ervan uit ‘Ketens de Baas’ niet minder waar geworden. Integendeel, deze blijken in de Loonaangifteketen zelfs een voorwaarde te zijn om de stap te zetten naar een ecosysteem.

Ketens de Baas is daarom niet drastisch herschreven, maar vooral uitgebreid met een nieuw hoofdstuk dat ingaat op de veranderingen in ketensamenwerking.

Vaste bezoekers zullen misschien merken dat we Ketensturing wat anders hebben gestructureerd: Het navigatieblok rechts geeft je de hele inhoudsopgave en binnen een aantal pagina's kun je door op ▼ te klikken koppen openklikken (en met ▲ weer dicht). Wie gewend was aan de doorklikknoppen onderin om van alinea naar alinea te gaan kan deze overigens gewoon blijven gebruiken.


Presentatie en vervolgstappen sessie Architectuur bij Toezicht en Inspecties gepubliceerd

6 juni 2018 - De presentatie, een impressie van de bijeenkomst en de vervolgstappen zijn toegevoegd aan de themasessie Architectuur bij Toezicht en Inspecties die op 29 mei is gehouden op de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Gebruikersdag.


Wijziging Afgeleide Principes 16 en 17 geïmplementeerd in de wiki (samenvoeging tot één AP met ID AP17)

11 mei 2018 - AP16 en AP17 van NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur zijn op 11 mei samengevoegd en gewijzigd in het kader van Afgeleide Principes Revisited. Het betreft de implementatie van het Request for Change AP16/AP17 (PDF, 813 kB) dat in de NORA Gebruikersraad is goedgekeurd op 14 november 2017. U vindt het vernieuwde AP17 op de pagina Informatie-objecten systematisch beschreven, het oude AP16 is in de wiki gemarkeerd als Vervangen en blijft gewoon in te zien. De oude versie van AP17 is terug te lezen via deze link of via het tabblad Geschiedenis.

Wat is er gewijzigd?

De twee principes zijn samengevoegd, omdat de unieke identificatieHet bekend maken van de identiteit van personen, organisaties of IT-voorzieningen. van informatie-objecten slechts één element is van het beschrijven er van. Omdat AP17 een van de meest bekende AP's is houden we dat aan als ID voor het samengevoegde principe.

Naast de samenvoeging van AP16 is AP17 ook verder geheel geactualiseerd, van titel en stelling tot rationale, implicaties en voorbeelden. We hebben zo veel mogelijk geprobeerd direct te verwijzen naar praktijkvoorbeelden en een stappenplan toegevoegd om informatieobjecten te beschrijven in een informatiemodel.

Het vernieuwde principe helpt nog steeds bij het realiseren van vier basisprincipes: BP02 Vindbaar, BP03 Toegankelijk, BP04 Standaard en BP06 Transparant.

Waarom deze wijziging?

De NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Community gaf dit principe een van de hoogste prioriteiten in de actualisatieslag Afgeleide Principes Revisited. Sinds de vorige actualisatie (2014) is er een hoop extra ervaring opgedaan met het beschrijven van informatieobjecten en zijn er goede voorbeelden beschikbaar gekomen die navolging vragen. Waar de oude AP's 16 en 17 nog vrij abstract waren geeft het vernieuwde AP17 meer concreet invulling aan wat je moet doen om je informatieobjecten zo te beschrijven in een informatiemodel dat digitale uitwisseling mogelijk wordt, ook over de grenzen van organisaties en domeinen heen.

Wat betekent dit voor mijn praktijk?

De principes zoals die op noraonline staan zijn altijd de actueel geldende versie. Dat betekent dat ze als 'Pas toe of leg uit' richtlijn gelden voor de hele publieke sector: iedereen moet er rekening mee houden bij het maken van nieuwe (project-)architecturen en het (door-)ontwikkelen van voorzieningen. Maar ook bij het beheren en actualiseren van bestaande domein- of enterprise architecturen.

Natuurlijk is het logisch dat het even kan duren tot je de nieuwste versie kunt meenemen in projecten en documentatie die al (bijna) klaar is op het moment dat NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur een wijziging implementeert. Probeer echter wel direct te kijken wat de impact voor het project of de architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. zou zijn: misschien kun je zonder al te veel inspanning direct meerwaarde behalen.

Als je vragen hebt of advies kunt gebruiken bij het bepalen van de impact in je eigen praktijk dan mag je altijd contact opnemen met nora@ictu.nl.

Waarom wordt het samengevoegde AP, AP17 en niet AP16 of AP45?

De integratie van AP16 in AP17 is geen inhoudelijke koerswijziging, maar verdieping, actualisatie en verduidelijking van de bestaande principes. We wijzigen het ID van een principe alleen wanneer er inhoudelijke koerswijzigingen zijn geweest, dus een nieuw ID was niet nodig. In de beleving van veel architecten was AP16 al een onderdeel van AP17, dus het lag voor de hand om AP17 als ID aan te houden en niet AP16.


Nieuwe NORA-contactpersoon voor Zaakgericht Werken

19 april 2018 -
Foto Ellen van der Steen
Ellen van der Steen, e.vandersteen@apeldoorn.nl
Ellen van der Steen, adviseur binnen het team Proces en Control van de gemeente Apeldoorn, is de nieuwe NORA-contactpersoon voor het thema Zaakgericht Werken. Als je vragen hebt over dit onderwerp, kansen ziet om het thema in NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur te verbeteren, een voorbeeld wilt aandragen of een idee hebt voor een bijeenkomst kun je je bij haar melden. Bij gebrek aan een contactpersoon zijn de pagina's het afgelopen jaar nauwelijks gewijzigd, dus er is het een en ander verouderd. De komende tijd zal Ellen opnieuw naar het thema gaan kijken met het oog op actualisatie en aanvulling, dus als je daarbij mee wilt denken ben je van harte welkom.

Wat is de rol van NORA-contactpersoon voor een thema?

Contactpersonen zijn het menselijke gezicht van een thema en het eerste aanspreekpunt voor gebruikers. Vaak hebben ze inhoudelijk behoorlijk veel verstand van het onderwerp, maar ze schromen ook niet om je vraag door te zetten naar een specifieke expert of groepje ervaringsdeskundigen. Contactpersonen verbinden verschillende onderwerpen en communities door nieuws en interessante bijeenkomsten te delen tussen netwerken en actief mee te denken in de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Familie.

Zaakgericht Werken en NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur

Veel organisaties zijn bezig met (de overgang naar) Zaakgericht Werken (ZGW) en bij die ervaring horen op zijn tijd vragen en dilemma's. Hoe past ZGW bijvoorbeeld in de bestaande architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. en welke impact heeft het daar op? Daar wil je over kunnen praten met anderen die hetzelfde hebben meegemaakt, of met experts op het gebied. Er zijn gelukkig al een aantal communities ontstaan rondom ZGW, zoals binnen het BREED-netwerk. Binnen de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Familie is de GEMMA al jaren actief met dit thema bezig. Zij hebben recentelijk nog een nieuwe ondersteuningsaanpak ZGW gestart. Omdat de drempel voor andere organisaties naar GEMMA toch wat hoog is en er bovendien ook andere issues kunnen spelen heeft NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur ook al jaren een aantal pagina's over Zaakgericht werken die goed worden bezocht.

Net als alle thema's van NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur ontwikkelen we deze pagina's vraaggericht verder, dus laat het vooral weten als het niet voldoet aan je verwachtingen of als je kansen ziet ter verbetering.


Gemeenten kunnen eigen architectuurmodel downloaden via GEMMA

4 april 2018 - De GEMMA is de modelarchitectuur voor gemeenten, waar gemeenten hun eigen architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. op kunnen baseren. Omdat lang niet alle gemeenten daar de kennis en capaciteit voor in huis hebben proberen ze dit zo makkelijk mogelijk te maken. Zo kun je als gemeente inmiddels een eigen architectuurmodel samenstellen en downloaden op basis van de GEMMA en je eigen softwarepakketten. Die softwarepakketten staan in de Softwarecatalogus en zijn uniform beschreven qua globale functionaliteit, standaarden et cetera, waardoor ze automatisch geplot worden op GEMMA referentiecomponenten. Zo ontstaat een consistent en op de eigen gemeente toegespitst model.

Wat is de GEMMA Softwarecatalogus?

De GEMMA Softwarecatalogus is een instrument waarmee de softwarepakketten die een gemeente gebruikt kunnen worden geregistreerd. In dit online informatiesysteemEen samenhangend geheel van gegevensverzamelingen en de daarbij behorende personen, procedures, processen en programmatuur alsmede de voor het informatiesysteem getroffen voorzieningen voor opslag, verwerking en communicatie. staat het (verwachte) softwareaanbod voor gemeenten en het gebruik door gemeenten. Per softwareproduct is aangegeven wat de globale functionaliteit is, wat de productplanning is en welke standaarden worden ondersteund.

Wat kunnen gemeenten met de Softwarecatalogus?

Gemeenten kunnen de Softwarecatalogus gebruiken bij ICT-vervangings- of investeringsvraagstukken binnen de gemeente of samenwerkingsverband. Gemeenten kunnen ingevoerde applicatielandschap en koppelingen vergelijken met andere gemeenten en contact zoeken met vergelijkbare gemeenten. Bijvoorbeeld bij:

  • marktoriëntatie voor nieuwe of vervangende software;
  • vergelijken met andere gemeenten;
  • contact leggen met gemeenten met interessant productportfolio;
  • het plannen van ICT vervangingen;
  • het opstellen van een programma van eisen;
  • het beoordelen van offertes;
  • het bespreken van meningsverschillen met hun leverancier over wat is afgesproken en wat is geleverd.

Wat hebben leveranciers aan de Softwarecatalogus?

ICT-leveranciers kunnen dankzij de Softwarecatalogus hun aanbod op elkaar afstemmen en inspelen op ondersteuning van nieuwe standaarden en functionaliteiten.

Mogelijkheid om software te plotten op GEMMA views

In de GEMMA-softwarecatalogus wordt ook de functionaliteit geboden het gemeentelijk landschap af te beelden op de GEMMA views zoals deze in GEMMA Online worden aangeboden. Zo kan een gemeente zijn applicatielandschap plotten een het gemeentelijk sociaal domein of op de nieuwe functionaliteit zoals deze geboden moet worden als gevolg van de invoering van de omgevingswet. De softwarepakketten worden automatisch geplot op de bijbehorende GEMMA-referentiecomponenten.

GEMMA API

Desgewenst kan men ook de complete GEMMA-referentiearchitectuur downloaden inclusief de alle views waarin referentiecomponenten staan waarop de gemeentelijke softwarepakketten geplot kunnen worden. GEMMA Online heeft een API waarmee de GEMMA views en export gerealiseerd kunnen worden. De export wordt gedaan in het ArchiMate Exchange File Format (AMEFF) voor ArchiMate versie 2.1 en binnenkort ook voor versie 3.01. Op deze manier kan een gemeente versneld aan de gang met haar eigen architectuurmodellen. Momenteel werkt VNG aan de mogelijkheid om modellen te updaten voor als er een nieuwe GEMMA versie verschijnt, zodat uitbreiding op het gemeentelijk model intact blijven.

Contact

Wil je meer weten, of heb je suggesties voor GEMMA, neem dan even contact op met Toine Schijvenaars (InformatieBetekenisvolle gegevens. Architect) bij VNG Realisatie (de beheerorganisatie van GEMMA) : gemmaonline@vng.nl.


Saco Bekius nam op 13 maart 2018 afscheid als voorzitter van de NORA Gebruikersraad

3 april 2018 -
foto van Saco Bekius met een witte stropdas met daarop de iconen van de NORA Basisprincipes.
Saco met zijn nieuwe NORA-stropdas
Zoals al aangekondigd is Saco Bekius gestopt als voorzitter van de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Gebruikersraad, omdat hij zijn baan bij de Belastingdienst heeft verruild voor een functie in de private sector. In zijn laatste vergadering als voorzitter bedankte Norbert Jansen (projectleider NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur, ICTU) hem voor zijn diensten. Als afscheidscadeautje kreeg Saco een NORA-stropdas, met alle tien Basisprincipes er op.

Saco bedankte de aanwezigen voor een mooie tijd. In zijn speech gaf Norbert aan dat ‘Saco gewoon Saco is’ en Saco stelt ons gerust dat hij dat ook van plan is te blijven in de private sector. Hij benoemt architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. als iets groots, waarin je vanaf verschillende plekken, functies en rollen heel andere dingen kunt herkennen. Net als in de parabel van de blinden en de olifant hebben we het steeds op verschillende plekken vast en leren we zo meer over het geheel.

We wensen vanuit NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Saco een mooie tijd en nieuwe inzichten vanaf zijn nieuwe plek. De procedure voor een nieuwe voorzitter loopt, dus hopelijk kunnen we in de Gebruikersraad van 29 mei een nieuwe voorzitter introduceren.

Cartoon van de parabel van de blinden en de olifant: zes blinde kinderen betasten elk een volledig ander deel van een olifant en krijgen zo een heel andere indruk van wat een olifant is: slagtand, slurf, oor, buik, poot en staart.
Cartoon van de parabel van de blinden en de olifant


De Monitor Open Standaardenbeleid 2017 als herbruikbare data in NORA ontsloten

29 maart 2018 - Voor het vierde jaar op rij heeft NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur de bevindingen uit de Monitor Open Standaardenbeleid overgenomen, voor zover die betrekking hebben op generieke voorzieningen. Daardoor kan de lezer per bouwsteen zien welke standaarden relevant en toegepast worden, en omgekeerd. Omdat de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd ontsloten zijn in een semantische wiki, zijn ze eenvoudig herbruikbaar. Het overzicht is te vinden op Bouwstenen en gebruikte standaarden.

NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur spant zich in om architecten, projectleiders en beslissers op weg te helpen bij hun implementaties door informatie te bieden over de digitale infrastructuur. Zo tonen we bij voorzieningen ook onderliggende producten en kosteninformatie.

Monitor Open standaardenbeleid

De Monitor Open Standaardenbeleid brengt jaarlijks in kaart in hoeverre het beleid over open standaarden ook daadwerkelijk wordt gevolgd binnen de Nederlandse overheid, volgens het ‘pas toe of leg uit’ principe. Het doel van het beleid is om de interoperabiliteitInteroperabiliteit is het vermogen van organisaties (en hun processen en systemen) om effectief en efficiënt informatie te delen met hun omgeving te vergroten en de afhankelijkheid van leveranciers te verkleinen. Dit doel kan alleen bereikt worden wanneer de Open Standaarden die verplicht worden gesteld ook breed worden toegepast. De Monitor bekijkt of er expliciet gevraagd wordt naar de juiste relevante standaarden bij aanbestedingen en of ze worden toegepast in generieke voorzieningen die de overheid zelf (door-)ontwikkelt. Alleen de bevindingen over generieke voorzieningen zijn verwerkt in de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur.

ICTU voert deze monitor uit in opdracht van het Bureau Forum Standaardisatie en het ministerie van Economische Zaken, deze uitgave heeft betrekking op de periode juli 2016 tot juni 2017. De resultaten zijn tevens beschikbaar als rapport (PDF, 20,31 MB) en als online magazine.

Standaarden en Bouwstenen

In deze versie is de toepassing van 40 standaarden van de Pas-toe-of-leg-uit lijst van het Forum Standaardisatie gemonitord in 31 bouwstenen en voorzieningen. Er is per bouwsteen eerst gekeken welke standaarden ook echt relevant zijn en vervolgens is getoetst of deze standaarden ook inderdaad worden toegepast.

De 5 standaarden die het vaakst relevant bleken voor voorzieningen zijn:

Hiervan heeft TLS met een gerealiseerde toepassing van 82% de beste score (negen voorzieningen). Het slechtst scoort IPv6: Zeven van de twaalf voorzieningen die deze eigenlijk zouden moeten toepassen doen dit niet en hebben ook geen plannen klaarliggen.

De drie voorzieningen die nu al volledig aan alle relevante standaarden voldoen zijn DigiD, de BRI (Basisregistratie Inkomen) en Rijksoverheid.nl.

Van de generieke voorzieningen blijken een aantal Basisregistraties (NHR, BAG, BRK, WOZ, BGT en BRV) en MijnOverheid met de meeste verplichte standaarden te maken te hebben: 17 tot wel 19 standaarden zijn voor hen relevant. Geen van de voorzieningen is het gelukt deze allemaal al volledig te implementeren, maar ze scoren met 12 tot 21% niet-voldoen zeker niet slechter dan voorzieningen die met minder standaarden te maken krijgen.


Kennisplatform APIs zoekt deelnemers

27 maart 2018 - Samen met Bureau Forum Standaardisatie, Kamer van Koophandel, VNG Realisatie en het Kadaster organiseert Geonovum op 26 april de startbijeenkomst voor het Kennisplatform APIs. Dit Kennisplatform heeft als doel de Nederlandse overheid te assisteren bij het maken van tactische en strategische overwegingen bij de ontwikkeling van APIs voor de ontsluiting van overheidsdata. Het Kennisplatform is bedoeld voor overheidsorganisaties die APIs (willen) aanbieden en afnemen maar ook alle niet-overheden die APIs van de overheid afnemen of willen afnemen zijn van harte welkom.

Vier werkgroepen gaan van start op 26 april

Werkgroep Uitwerking Nederlandse API strategie

doel: Bij het implementeren van een API kan je veel keuzes maken. Ook zijn er best veel best practices beschikbaar. Maar welke moet je nu kiezen en hoe zorg je voor een consistent geheel. In deze werkgroep gaan we werken aan een eenduidige set van keuzes waardoor er in Nederland een uitgangspunt ontstaat hoe API’s moeten werken.

doelgroep: Mensen met kennis van implementatie van API’s en aansluiten op API’s. Zeker ook mensen die in de dagelijkse praktijk last hebben van de diversiteit aan koppelvlakken in de NL Overheid.

Werkgroep Communicatie & Beleid

doel: De werkgroep Communicatie & Beleid heeft tot doel om bestuurders, beleidsmedewerkers, architecten en ontwikkelaars dichter bij elkaar te brengen op het gebied van API’s. De werkgroep brengt het basisverhaal over het voetlicht, zodat ook de niet-ICT’er de beweging naar API gedreven informatie-uitwisseling op waarde kan schatten en de meerwaarde ervan ziet voor zijn of haar organisatie.

doelgroep: Deelnemers die hun eigen ervaringen actief willen delen, hun verhaal kunnen doen op bijeenkomsten en die mee willen denken en schrijven aan publicaties. Tijdens de startbijeenkomst willen we verder inventariseren wat er nodig is en waar behoefte aan is.

Werkgroep Gebruikerswensen, Ontsluiten van informatiebronnen

doel: De werkgroep Gebruikerswensen, Ontsluiten van informatiebronnen wil vraag en aanbod voor overheids APIs dichter bijelkaar brengen. Op dit moment biedt elke overheidsorganisatieNORA doelt met het begrip 'overheidsorganisaties' zowel op overheden als op semi-overheid- en private organisaties met een publieke taak. zelfstandig zijn (veelal open) datasets aan de buitenwereld aan. We willen in deze werkgroep kijken wat er beter kan.

doelgroep: We nodigen zowel aanbieders als afnemers uit om met elkaar in gesprek te gaan en in deze werkgroep gezamenlijk concrete verbeterpunten op te pakken.

Werkgroep Ondersteuning

doel: De werkgroep ondersteuning richt zich op de "business owners" van overheids APIs en apps/applicaties die deze overheids APIs willen afnemen. In de werkgroep willen we kijken hoe er in de ondersteuning, vastgelegd in service level agreements (SLAs), geïnnoveerd kan worden.

doelgroep: Mensen die hier in de praktijk mee bezig zijn en in de werkgroep met elkaar tot betere oplossingen willen komen.

Meer informatie en aanmelden

De startbijeenkomst is van 13.00-17.00 uur in de Hofclub in Woerden. Bekijk om aan te melden de de uitnodiging, hier staat ook meer informatie in over het kennisplatform en de werkgroepen.


Voorpublicatie van de tweede druk van Ketens de Baas nu al op noraonline.nl

23 maart 2018 - Begin deze zomer komt een nieuwe druk uit van de populaire publicatie 'Ketens de Baas' over Ketensturing. De wereld van ketens en ketensamenwerking heeft sinds de eerste druk in 2013 niet stil gestaan. Het denken over ketens is inmiddels geëvolueerd naar een denken in termen van ecosystemen. Ketens worden niet meer hoofdzakelijk instrumenteel beschouwd als lineaire processen van op elkaar volgende stappen. Ze worden steeds meer begrepen als processen binnen dynamische netwerken, waarbij de spelers voortdurend met elkaar in verbinding staan en elkaar beïnvloeden. Tegelijk zijn de basisgedachten over organisatie-overstijgende samenwerkingsverbanden en de besturing ervan uit ‘Ketens de Baas’ niet minder waar geworden. Integendeel, deze blijken in de Loonaangifteketen zelfs een voorwaarde te zijn om de stap te zetten naar een ecosysteem.

Ketens de Baas is daarom niet drastisch herschreven, maar vooral uitgebreid met een nieuw hoofdstuk dat ingaat op de veranderingen in ketensamenwerking.

Voordat de gedrukte versie (en de pdf- en epub-versies die daarop gebaseerd zijn) feestelijk gepresenteerd zullen worden is er voor de gebruikers van de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur al een voorpublicatie: De nieuwste versie staat al vanaf 22-3-2018 in de wiki in het thema Ketensturing.

Vaste bezoekers zullen misschien merken dat we Ketensturing wat anders hebben gestructureerd: Het navigatieblok rechts geeft je de hele inhoudsopgave en binnen een aantal pagina's kun je door op ▼ te klikken koppen openklikken (en met ▲ weer dicht). Wie gewend was aan de doorklikknoppen onderin om van alinea naar alinea te gaan kan deze overigens gewoon blijven gebruiken.


Uitvoeringswet AVG aangenomen in Tweede Kamer

20 maart 2018 - Op 13 maart 2018 is de Uitvoeringswet AVG aangenomen door de Tweede Kamer, met enkele amendementen op het oorspronkelijke wetsvoorstel.

Nieuwsbericht europadecentraal.nl
Wetgevingsdossier op Tweedekamer.nl


Feedback gevraagd over de ontsluiting van de Privacy Baseline via noraonline (reviewperiode)

15 maart 2018 - De afgelopen maanden hebben we gewerkt aan de ontsluiting van De Privacy Baseline van het Centrum Informatiebeveiliging en Privacybescherming (CIP) via noraonline. Het is een voorloper van een serie normenkaders van het CIP op het gebied van informatiebeveiligingHet proces van vaststellen van de vereiste betrouwbaarheid van informatiesystemen in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid en integriteit alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van bijbehorende maatregelen. die ontsloten gaan worden als de ISOR (Information Security Object Repository). De Privacy Baseline is opgesteld volgens dezelfde structuurprincipes als die welke worden gehanteerd in de nog te publiceren beveiligingskaders, ontleend aan de SIVA-methode.

Voordat we breed ruchtbaarheid geven aan de ontsluiting willen we graag feedback van gebruikers, om een zo 'af' mogelijk product op te kunnen leveren. We horen graag je feedback over:

  • Layout, structuur en navigatie: is dit overzichtelijk, mis je verbindingen, is de balans tekst/visueel goed?
  • Uitleg van termen, indelingen et cetera: is dit zo afdoende, of begrijpen jullie iets niet?
  • Fouten en bugs: zie je een typefout, werkt een link niet, is een afbeelding niet goed te bekijken? Het is mogelijk tekst binnen een pagina open- en dicht te klikken, werkt dat voor jou?

Alle feedback zullen we zo veel mogelijk direct verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens.. Inhoudelijke feedback is zeker welkom, maar zal meestal niet onmiddellijk verwerkt kunnen worden.

Waar begin ik met de review?

Als je op De Privacy Baseline klikt kom je op de hoofdpagina van dat normenkader. Hier kun je met een klik de inhoudelijke hoofdstukken lezen, of doorklikken naar de dertien Privacyprincipes binnen het normenkader. Naast deze pagina's zijn er uitleg- en overzichtspagina's die je kunt bereiken door op links en/of plaatjes te klikken.

Wat is het verband tussen de Privacy Baseline en het thema Privacy?

NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur heeft het thema Privacy als een speerpunt benoemd in het jaarplan 2018. De trekker, Marc Gerrard (marc.gerrard@ictu.nl), heeft als doel de behoefte van de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur community aan kennis over Privacy by Design en het aanbod aan kennis met elkaar in balans te brengen. De Privacy Baseline maakt deel uit van dat aanbod, maar is zeker niet de enige kennisbron.

Is de Baseline van NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur of van CIP?

De Privacy Baseline is een product van de CIP-community. De CIP-domeingroep Privacy zal de pagina's beheren en inhoudelijke wijzigingsvoorstellen beoordelen en verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens.. NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur is verantwoordelijk voor de verbinding van de Baseline met andere onderwerpen in de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur, zoals het thema Privacy en de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Principes.

Actuele versie van de Privacy Baseline

De meest actuele versie van de Baseline is nu ontsloten in de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur: versie 3.1. Er wordt dit jaar nog een nieuwe versie verwacht op basis van de nieuwe Uitvoeringswet AVG, die versie zal tegelijkertijd als pdf en in de wiki gepubliceerd worden. Inhoudelijke feedback in deze reviewronde zal meegenomen worden bij het maken van die nieuwe versie.


Wijziging logo op noraonline i.v.m. regels gebruik Rijkshuisstijl

9 maart 2018 - De oplettende bezoeker is het misschien al opgevallen: het logo van NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur in de linkerbovenhoek van elke pagina op noraonline en in het tabblad van je browser is op vrijdag 9 maart gewijzigd. Zie je geen verschil: afhankelijk van de caching van je computer en het netwerk waar je op zit, kan het oude logo nog zichtbaar zijn. De aanleiding voor de wijziging is dat het lint met de Nederlandse leeuwen zoals we dat tot nu toe gebruikten alleen is toegestaan voor Rijksorganisaties, niet voor interbestuurlijke communities en afsprakenstelsels zoals de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur.

Gelukkig blijven we qua inhoud, bestuurlijke support en budgetten wel gewoon van, voor en door de Nederlandse overheden. We zien dit dus vooral als een mooi moment om het eigen beeldmerk van NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur, dat we al gebruikten in posters en presentaties, nu ook online een prominente plek te geven.


Tip: NEN en ISO-standaarden zijn voor de Rijksoverheid meestal gratis te raadplegen via Lees-Rijk

26 februari 2018 - Om Standaarden toe te passen heb je meer informatie nodig dan beschikbaar is via de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur. Waar mogelijk verwijzen we direct naar de specificaties van de beheerder, maar bij de standaarden van de NEN/ISO kom je terecht in een webshop: deze standaarden zijn helaas niet kosteloos te raadplegen, hetgeen een drempel kan zijn voor toepassing. De Rijksoverheid heeft voor een flink aantal van deze standaarden de rechten afgekocht, zodat rijksambtenaren die gratis kunnen inzien.

Werk je binnen de Rijksoverheid, dan kun je op de website Lees-Rijk een account aanmaken en in de catalogus zoeken. Let wel: op alle aangeboden informatie en publicaties kunnen auteursrechten rusten. Om deze reden is het niet toegestaan om informatie of publicaties te verspreiden buiten de eigen organisatie. Voor een aantal NEN en ISO standaarden die te maken hebben met Duurzame Toegankelijkheid heeft het Nationaal Archief de laatste weken al een extra externe verwijzing toegevoegd naar de betreffende standaard op Lees-Rijk, voor zover beschikbaar.


De Ondersteuningsaanpak Zaakgericht Werken die VNG Realisatie in het kader van Agenda 2020 ontwikkeld heeft is op 9 februari live gegaan

14 februari 2018 - VNG Realisatie (voormalig KINGgemeenten) heeft de bestaande kennis bij gemeenten en in de GEMMA over Zaakgericht Werken uitgebouwd tot een gerichte ondersteuningsaanpak voor gemeenten. De ondersteuningsaanpak ondersteunt gemeenten bij de invoering van Zaakgericht Werken of kan helpen (inspireren) bij de doorontwikkeling.

Andere organisaties die inspiratie zoeken kunnen hier ook van meeprofiteren, door de publiek toegankelijke kennisbank en instrumenten.

De aanpak bestaat uit 3 onderdelen:

  1. Online Leermodule: sta je als projectleider/lid van het projectteam ZGW aan het begin van de (her)invoering van Zaakgericht Werken? Of start er een groot project voor doorontwikkeling of uitbreiding van de werkwijze? Dan neemt deze leermodule je, in je eigen tempo, stap-voor-stap mee door de instrumenten van de ondersteuningsaanpak. Je kunt je op ieder moment voor de module inschrijven. In de leermodule kom je tot een uitgewerkt Plan van Aanpak voor de invoering. Ook is er bijvoorbeeld aandacht voor het borgen van de werkwijze, de inrichting van een Zaaktype Catalogus, een opleidingsplan en de verschillende scenario's voor de inrichting van zaakgericht werken. Zie https://www.da2020.nl/ondersteuningsmiddelen/zaakgericht-werken onder online leermodule.
  2. Instrumenten: een opleidingsplan, stappenplan ZTC, een sjabloon en voorzet voor werkafspraken, een quickscan, hardnekkige fabels en een document waarin inrichtings- en invoeringsscenario's worden besproken. In totaal zijn er meer dan 10 documenten en sjablonen beschikbaar. Ze komen ook voorbij in de Online Leermodule, maar zijn los te raadplegen voor iedereen die de leermodule niet volgt op https://www.da2020.nl/ondersteuningsmiddelen/zaakgericht-werken.
  3. Kennisbank: een veel gehoord verzoek van gemeenten is 'ondersteun de onderlinge kennisuitwisseling op het gebied van Zaakgericht Werken, bijvoorbeeld door best practices te delen'. Met de kennisbank faciliteren we dit. De kennisbank is al gevuld met voorbeelden van bijvoorbeeld gemeente Tilburg, Alphen aan den Rijn, Rotterdam en 's-Hertogenbosch. Dus laat je inspireren, en (zeker zo belangrijk) lever jouw bijdrage aan de kennisbank door documenten te mailen aan dienstverlening.realisatie@vng.nl.


Internetconsultatie Open Standaarden met einddatum 23 maart 2018

6 februari 2018 - Het Forum Standaardisatie houdt van 23 februari 2018 t/m 23 maart 2018 weer een openbare consultatie over open standaarden. De openbare consultaties bieden een mogelijkheid voor geïnteresseerden om mee te praten over de standaarden die het Forum Standaardisatie op de lijst open standaarden plaatst en de manier waarop hun toepassingsgebiedDe omschrijving van het functionele gebruik van de voorziening beschreven wordt.

Afgelopen periode zijn standaarden getoetst voor verplicht (‘pas toe of leg uit’) of aanbevolen gebruik door overheden. De huidige consultatie betreft verschillende adviezen aan het Forum Standaardisatie, namelijk:

Pas toe of leg uit

  • Het advies om het versiebeheer van de standaard Digikoppeling (stelselstandaard voor gegevensuitwisseling) op de ‘pas toe of leg uit’ lijst aan te passen;
  • Het advies om de standaarden NLCIUS (e-facturatie) op de ‘pas toe of leg uit’ lijst te plaatsen;
  • Het advies om de standaard Open API Specification (beschrijving van REST APIs) op de ‘pas toe of leg uit’ lijst te plaatsen;
  • Het advies om de standaard COINS (ICT standaard voor de bouw) op de ‘pas toe of leg uit’ lijst te plaatsen;
  • Het advies om de standaard NLCS (ICT standaard voor de bouw) op de ‘pas toe of leg uit’ lijst te plaatsen.

Aanbevolen

  • Het advies om de standaard NLRS (ICT standaard voor de bouw) op de Aanbevolen’ lijst te plaatsen;
  • Het advies om de standaard S/MIME (e-mail beveiliging) op de ‘Aanbevolen’ lijst te plaatsen.

Verduidelijking

Zie voor meer informatie en inhoudelijke details over deze openbare consultatie www.forumstandaardisatie.nl/thema/openbare-consultatie.

Van 23 februari tot en met woensdag 23 maart 2018 kunt u reageren door uw commentaar te sturen naar info@forumstandaardisatie.nl. Het commentaar wordt teruggekoppeld aan de experts die het advies samenstelden en wordt samen met het advies aangeboden aan de leden van het Forum Standaardisatie.


Mogelijke onderbreking toegankelijkheid noraonline in de week van 15-19 januari ivm spoedonderhoud

15 januari 2018 - In verband met de CPU kwetsbaarheden Meltdown en Spectre die recentelijk ontdekt zijn zal de hosting provider van de website noraonline.nl spoedonderhoud uitvoeren op al haar servers. De verwachting is dat dit gepaard gaat met een onderbreking van de dienstverlening, die hopelijk van korte duur zal zijn. Het onderhoud staat gepland in de week van 15-19 januari en zal binnen kantooruren worden uitgevoerd.

Mocht u de website niet kunnen bereiken, maar wel dringend bepaalde informatie nodig hebben, dan kunt u contact opnemen met nora@ictu.nl. Kan het even wachten, probeert u het dan op een later tijdstip nog een keer. Namens NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Beheer alvast onze excuses voor het mogelijke ongemak.


Nieuwe versie Baseline Informatiebeveiliging Rijksoverheid (BIR)

8 januari 2018 - Op 26 september 2017 is een nieuwe versie van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst vastgesteld, de BIR2017. De BIR2017 wordt per 1 januari 2018 van kracht voor alle nieuwe informatiesystemen. Het is aan de ministeries zelf om te bepalen op welke wijze de overgang van de BIR:2012 naar de BIR2017 voor de bestaande systemen zal verlopen.

De BIR is gepubliceerd in het Rijksportaal (alleen toegankelijk voor medewerkers van de Rijksoverheid) en is inmiddels ook opgenomen in de EAR (EnterpriseArchitectuur Rijksdienst). De onderstaande tekst is overgenomen van het Rijksportaal:

Wat is de BIR, en waarom is de BIR opgesteld?

Informatiebeveiliging vormt een belangrijk kwaliteitsaspect van de informatievoorziening van de Rijksdienst. Het proces van informatiebeveiligingHet proces van vaststellen van de vereiste betrouwbaarheid van informatiesystemen in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid en integriteit alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van bijbehorende maatregelen. is een verantwoordelijkheid van het lijnmanagement. De BIR2017 helpt het lijnmanagement bij het nemen van die verantwoordelijkheid. De BIR2017 is allereerst een gemeenschappelijk normenkader voor de beveiliging van de informatie(systemen). Daarnaast concretiseert de BIR2017 een aantal normen tot verplichte operationele afspraken (rijksmaatregelen). Daardoor kunnen de bedrijfsonderdelen van de Rijksdienst erop vertrouwen dat gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd die zij uitwisselen op een eenduidig minimumniveau zijn beveiligd. Verder wordt het ingewikkelde proces van risicomanagement met de BIR2017 vereenvoudigd doordat op basis van de generieke schades en dreigingen voor de Rijksoverheid standaard basisbeveiligingsniveaus (BBN’s) zijn gedefinieerd met bijbehorende beveiligingseisen. Voor de herkenbaarheid binnen en buiten de Rijksoverheid is de BIR2017 volledig gebaseerd op de internationale ISO-standaard 27002; de beheersmaatregelen (controls) uit de standaard zijn letterlijk in de BIR2017 overgenomen. Dit vergemakkelijkt onderlinge samenwerking en afstemming met

Transitie van de BIR:2012 naar de BIR2017

De BIR2017 wordt per 1 januari 2018 van kracht voor alle nieuwe informatiesystemen. Het is aan de ministeries zelf om te bepalen op welke wijze de overgang van de BIR:2012 naar de BIR2017 voor de bestaande systemen zal verlopen. De ministeries moeten uiterlijk per 1-1-2019 inzichtelijk hebben gemaakt wanneer ze voor welke informatiesystemen overstappen. Voor de informatiesystemen die de transitie nog niet hebben ondergaan, blijft de BIR:2012 van toepassing. De ministeries houden bij het opstellen van de planning van de transitie zelf rekening met het op tijd alloceren van capaciteit en budget voor 2018 en verder. Omdat de BIR:2012 en de BIR2017 beide gebaseerd zijn op de ISO-standaard 27002 mag verwacht worden dat de inspanning die nodig is om de veiligheid van de informatiesystemen op niveau te krijgen, beheersbaar is.


Update pagina Core Vocabularies inclusief interessepeiling Core Public Events Vocabulary

6 december 2017 - De pagina Core Vocabularies is geüpdate naar aanleiding van een verzoek van ISA2 aan iedereen die interesse heeft in een Core Vocabulary over Public Events om dat aan hen te laten weten vóór 5 januari 2018. Naast de link naar de interessepeiling zijn links naar de zes huidige Core Vocabularies toegevoegd aan de pagina.


In eerste helft van 2018 drie bijeenkomsten Overheid Mobility Overleg.

5 december 2017 - De Themasessie Digitale Mobiliteit van 14 november 2017 heeft drie onderwerpen opgeleverd waar de groep het komende half jaar mee verder wil:

  • Hoe besluit je of je een app nodig hebt of niet en welke kaders hanteer je daarbij?
  • Richtinggevende principes over mobility zijn er nog niet echt, daar is wel behoefte aan, dus hoe komen we daartoe en hoe passen die dan in de context van NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur?
  • Hoe kun je toch mobiel werken zonder gebruik van internet, dus op plekken waar online gaan geen optie is?

In drie sessies van het Overheid Mobility Overleg (OMO) komt telkens een casus centraal te staan die gelinkt is aan een van deze onderwerpen. Met intervisiemethoden pellen we de casus verder af en helpen elkaar antwoord te geven op de onderliggende vraag. De data voor deze sessies wordt in overleg met de deelnemers bepaald, dus laat het even weten als u deel wilt nemen aan één of meerdere sessies via omo@ictu.nl


Persoonlijke instellingen
Naamruimten

Varianten