Architectuurprincipes

Uit NORA Online
Ga naar: navigatie, zoeken


Afbeelding Publieke review Kernwaarden van Dienstverlening en bijbehorende Kwaliteitsdoelen en Architectuurprincipes

Feedback
GEEF FEEDBACK
Onderdeel van publieke review
Terug naar Reviewpagina
Terug naar Scope Review
Type pagina
Overzichten
Meer Overzichten bekijken:
Alle Overzichten in review

Wat zijn Architectuurprincipes?[bewerken]

NORA Architectuurprincipes zijn normatieve uitspraken die richting geven aan het in samenhang ontwerpen en realiseren van overheidsdiensten voor burgers en bedrijven. Elk Architectuurprincipe draagt bij aan het realiseren van een of meer van de Kwaliteitsdoelen die zijn afgeleid van de Kernwaarden van Dienstverlening.

NORA Architectuurprincipes zijn bedoeld voor architecten die werken in het informatiedomein binnen de overheid.

Meer lezen over de definitie, oorsprong en onderbouwing van Architectuurprincipes[bewerken]

17 Architectuurprincipes[bewerken]

In de publieke review worden de volgende NORA Architectuurprincipes voorgesteld: Deze tabel is ook te downloaden als csv in verkorte versie , voor het aanleveren van reviewcomments, of met alle teksten en relaties.

IDNaam PrincipeStellingRationaleBij Kwaliteitsdoel(en)
NAP01Verplaats je in de gebruikerOntwerp, realiseer en verbeter de dienst (met ondersteunende systemen) vanuit de behoefte van de afnemer.Gebruikers (afnemers) verwachten dat de dienstverlener hun voorkeuren en specifieke wensen onthoudt en rekening houdt met de menselijke maat. De achtergrond en beweegredenen van de afnemer zijn essentieel om het perspectief te kennen.Transparant (Doel)
Verantwoord (Doel)
Begrijpelijk (Doel)
Toegankelijk (Doel)
Uniform (Doel)
Duurzaam Toegankelijk (Doel)
NAP02Geef inzicht in de dienstInformeer de afnemer over de dienst, zowel procesmatig als inhoudelijk.Afnemers willen graag inzicht hebben in de voortgang van de dienstverlening. Dit is onder andere van belang wanneer de afnemer het resultaat nodig heeft voor vervolg- activiteiten. De dienstverlener neemt onzekerheid weg door deze transparantie te bieden: is mijn verzoek überhaupt aangekomen, krijg ik de uitslag op tijd? Verder geeft het inzagerecht invulling aan het streven naar een betrouwbare en transparante overheid.Verantwoord (Doel)
Privacy (Doel)
Begrijpelijk (Doel)
Overzichtelijk (Doel)
Duurzaam Toegankelijk (Doel)
NAP03Kanaal-onafhankelijk resultaatLever een gelijkwaardige uitkomst, ongeacht het gebruikte kanaal. Bied de dienst aan via internet en via andere voor de afnemer passende kanalen.Afnemers verwachten een gelijkwaardig resultaat, dat niet beïnvloed wordt door hun kanaalkeuze. Het mag dus voor het resultaat van de dienst geen verschil uitmaken of deze bijvoorbeeld via internet of telefoon is aangevraagd. De geleverde informatie is in alle gevallen hetzelfde, ongeacht de plaats of medewerker die deze informatie levert.Ontvankelijk (Doel)
Betrouwbaar (Doel)
Toegankelijk (Doel)
Uniform (Doel)
NAP04Bundel dienstenBundel de dienst met andere voor de afnemer relevante diensten zodat die in één keer afgenomen kunnen worden.Door bundeling van diensten nemen gebruiksgemak en meerwaarde voor afnemers toe: waar voorheen meerdere aanvragen nodig waren, kan nu met één aanvraag worden volstaan. Tevens kunnen dienstverleners zo efficiënter samenwerken.Gebundeld (Doel)
Toegankelijk (Doel)
Overzichtelijk (Doel)
NAP05Bied de dienst proactief aanBied de dienst aan wanneer dit in het belang is of zou kunnen zijn voor de afnemer.Het gebruik en gemak van diensten neemt toe wanneer dienstverleners creatief inspelen op signalen die duiden op (latente) behoeften bij de afnemer. Op basis hiervan nemen zij het initiatief om (aanvullende) diensten aan te bieden of er naar door te wijzen. Afnemers hoeven daardoor niet eerst zelf de vraag te stellen, of te weten welke diensten beschikbaar zijn. Proactiviteit is een belangrijk aspect van de kwaliteit van dienstverlening die de overheid nastreeft naar burgers en bedrijven.Proactief (Doel)
NAP06Hergebruik dienstenGa uit van overheidsbreed hergebruik van diensten, of onderdelen daarvan.Hergebruik van diensten of onderdelen daarvan is duurzaam en kostenefficiënt, en bovendien leidt dit tot standaardisering van dienstverlening en informatievoorzieningen.Duurzaam (Doel)
Uniform (Doel)
Kostenefficiënt (Doel)
NAP07Ontkoppel dienstenMaak bij de ontwikkeling van diensten gebruik van een modulaire indeling met een maximale interne samenhang en minimale externe koppelingen.Door te ontkoppelen wordt de flexibiliteit vergroot, wat leidt tot meer wendbaarheid en duurzaamheid.Duurzaam (Doel)
Wendbaar (Doel)
Noodzakelijk (Doel)
NAP08Standaardiseer waar mogelijkStandaardiseer waar het kan, maak specifiek waar het moet.Standaardisatie reduceert variëteit en kosten, en zorgt voor een betere interoperabiliteit en beveiliging. Hiermee komt bovendien een grotere wendbaarheid tot stand.Wendbaar (Doel)
Uniform (Doel)
Kostenefficiënt (Doel)
Duurzaam Toegankelijk (Doel)
NAP09Beschrijf de dienst nauwkeurigBeschrijf de dienst nauwkeurig en positioneer deze helder binnen het dienstenaanbod.Een heldere beschrijving en positionering draagt bij aan het gebruik van de dienst. Het maakt diensten gemakkelijker vindbaar voor afnemers. Het draagt bij aan het begrip bij afnemers van wat de dienst wel en niet te bieden heeft, ten opzichte van andere verwante diensten.Vindbaar (Doel)
Transparant (Doel)
Verantwoord (Doel)
Begrijpelijk (Doel)
Duurzaam Toegankelijk (Doel)
NAP10Beschrijf informatie-objecten systematischBeschrijf de toegepaste informatieobjecten voor een dienst systematisch in een informatiemodel en voorzie de informatieobjecten van een unieke identificatie.Samenwerking in het leveren van dienstverlening tussen en binnen overheidsorganisaties is alleen goed mogelijk wanneer de betrokkenen de relevante informatieobjecten kunnen toepassen, hergebruiken en duurzaam archiveren.Vindbaar (Doel)
Toegankelijk (Doel)
Uniform (Doel)
Duurzaam Toegankelijk (Doel)
NAP11DoelbindingGeef burgers en bedrijven de zekerheid dat hun informatie alleen wordt gebruikt voor de doelen waarvoor deze oorspronkelijk is verzameld.Afspraken over het gebruik van informatie zijn nodig voor een vertrouwen in de dienstverlening. Door informatie niet te gebruiken voor andere processen of diensten binnen de overheid, wordt zekerheid naar burgers en bedrijven geboden.Vertrouwelijk (Doel)
Verantwoord (Doel)
Privacy (Doel)
Betrouwbaar (Doel)
NAP12Informeer bij de bronGebruik voor de dienst gegevens die afkomstig zijn uit een bronregistratie. Deze bronregistraties zijn leidend.Voor betrouwbare dienstverlening is het gebruik van de juiste informatie en documenten van cruciaal belang. Om geschillen over de juistheid van een gegeven te voorkomen, moet duidelijk zijn welke organisatie bepaalt wat de juiste informatie is. Uitgangspunt is dat er voor gegevens waar de overheid eigenaar van is één bron bestaat.Wendbaar (Doel)
Uniform (Doel)
Noodzakelijk (Doel)
NAP13Risico-oriëntatieMaak in alle stappen van ontwerp en doorontwikkeling van de dienst de risico's inzichtelijk en stuur op een afgewogen beheersing ervan.Wanneer helder in beeld is welke gevaren en bedreigingen van toepassing zijn voor de dienst kan de adequaatheid van beheersmaatregelen worden beoordeeld. De manieren waarop componenten kunnen falen of hoe er misbruik van kan worden gemaakt zijn onderdeel van de risicoanalyse. Telkens kan dan de afweging worden gemaakt in welke mate de kosten en inspanningen van verdere mitigatie in verhouding staan tot de gevolgen als een risico zich voordoet. De bereidheid van de aanbieder om restrisico's te accepteren maakt onderdeel uit van de afweging. Door risico's tijdig te onderkennen zijn beheersmaatregelen effectiever en efficiënter te implementeren.Beschikbaar (Doel)
Vertrouwelijk (Doel)
Integer (Doel)
Kostenefficiënt (Doel)
NAP14Verifieer altijdVerifieer doorlopend de juiste werking van de componenten en beheersmaatregelen van de dienst.Vertrouwen in het service-niveau van een organisatie, in de beschikbaarheid van een dienst, in de betrouwbaarheid van informatie, in de werking van een component, of de adequaatheid van beheersmaatregelen, is alleen gerechtvaardigd als de componenten en beheersmaatregelen van de dienst doorlopend wordt geverifieerd.Beschikbaar (Doel)
Vertrouwelijk (Doel)
Verantwoord (Doel)
Integer (Doel)
NAP15Maak diensten schaalbaarBereid de dienst voor op veranderende werklast of reikwijdte.Een schaalbare dienst kan omgaan met zowel verwachte als onverwachte intensivering of extensivering. Dit waarborgt de beschikbaarheid van de dienst en hiermee ook de wendbaarheid. Het voorkomt het ad hoc en onder hoge tijdsdruk realiseren van het opschalen van de dienst.Beschikbaar (Doel)
Betrouwbaar (Doel)
Wendbaar (Doel)
Innovatief (Doel)
NAP16Voorkom onnodige complexiteitVoorkom onnodige complexiteit door overbodige activiteiten en middelen te vermijden en te reduceren.Onnodige complexiteit verhoogt beheerlasten, verhult kwetsbaarheden en reduceert het overzicht.Begrijpelijk (Doel)
Wendbaar (Doel)
Innovatief (Doel)
Kostenefficiënt (Doel)
NAP17Stuur cyclisch op kwaliteitMaak cyclische sturing op de kwaliteit van de dienst mogelijk.Afnemers vragen overheidsorganisaties om transparantie ten aanzien van de geleverde kwaliteit van de dienst en de sturing daarop. De dienstverlener legt over deze sturing verantwoording af en geeft aan of zij 'in control' is. Voor alle diensten gelden leveringsvoorwaarden en kwaliteitscriteria (Quality of Service). Afspraken hierover zorgen ervoor dat dienstverlener en afnemer weten waar zij aan toe zijn en elkaar kunnen vertrouwen. Voor afnemers is het van belang om snel inzicht te kunnen krijgen in een pakket van maatregelen voor de borging van de kwaliteit. Dit is ook in het kader van samenwerking tussen organisaties van belang. Op basis van inzicht in deze maatregelen ontstaat vertrouwen en het vermogen om snel samenwerking te realiseren. De dienstverlener werkt daarom op methodische wijze aan de kwaliteit van de dienst. Dit veronderstelt een cyclische terugkoppeling of Plan-Do-Check-Act-cyclus (Deming-cirkel) op de kwaliteit van de dienst.Betrouwbaar (Doel)
Wendbaar (Doel)
Uniform (Doel)

Waar kun je Architectuurprincipes voor gebruiken?[bewerken]

Architecten gebruiken Architectuurprincipes bij het (her-)ontwerp van diensten. Ze geven richting om overheidsdienstverlening zo te ontwerpen en te realiseren, dat deze optimaal samenhangt met andere diensten in de keten en maximaal bijdraagt aan de Kwaliteitsdoelen.

De Architectuurprincipes zijn dus zowel van belang voor diensten die over organisatiegrenzen heen worden afgenomen als voor diensten die alleen intern worden afgenomen.

Waarom zou ik Architectuurprincipes willen gebruiken?[bewerken]

De Architectuurprincipes zijn actueel, relevant en geven daadwerkelijke sturing aan de architect waar het nu nodig is. Je hergebruikt zo de kennis die is opgedaan en bereikt met minder inspanning betere resultaten dan wanneer je als architect zelf het wiel weer opnieuw uit moet vinden.

Elk Architectuurprincipe heeft een duidelijke motivatie, gerelateerd aan de bijdrage aan Kwaliteitsdoelen. Dat betekent dat je je architectuurkeuzes makkelijk kunt verantwoorden en uitleggen in de taal van de opdrachtgever en niet-architecten.

Bovendien wordt parallel aan deze openbare review aan alle Architectuurprincipes concreet verwoorde implicaties en waar mogelijk voorbeelden toegevoegd, op de verschillende lagen van het NORA Vijflaagsmodel. De implicaties beperken de ontwerpruimte tot keuzes die het bereiken van de gestelde kwaliteitsdoelen niet in de weg staan.

Architectuurprincipes op het niveau van NORA (overheidsbreed en generiek toepasbaar) zijn geen alternatief voor het vakmanschap van de architect, maar dragen daar aan bij. Ze schrijven geen concrete producten, oplossingen of standaarden voor, maar geven een kader waarbinnen keuzes mogelijk zijn. Als architect kun je je zo focussen op de zaken die je dienst uniek maken en de context waarbinnen deze moet werken.

Ben ik verplicht de Architectuurprincipes te gebruiken?[bewerken]

Zolang de publieke review loopt hebben we het nog over concepten, die niet bindend zijn. De NORA Basisprincipes en Afgeleide principes zijn dat wel: iedereen die een overheidsdienst (her-)ontwerpt moet deze toepassen.

Na afloop van de review zal een formeel wijzigingsverzoek worden ingediend bij de NORA Gebruikersraad, waar nodig aangepast op basis van de feedback uit de review. Pas wanneer dit verzoek is goedgekeurd worden de Basisprincipes en Afgeleide principes definitief vervangen en zijn de nieuwe Kwaliteitsdoelen en Architectuurprincipes verplicht bij het (her-)ontwerp van overheidsdiensten. De Kernwaarden zelf zijn al eerder vastgesteld door de Gebruikersraad en kun je dus nu al gebruiken in gesprekken.