Kennismodel NORA

Uit NORA Online
(Doorverwezen vanaf Opzet)
Ga naar: navigatie, zoeken

NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur kennismodel

Dit kennismodel, ook wel metamodel genoemd, geeft inzicht in de voor NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur relevante architectuurobjecten en hun onderlinge samenhang. Het hart wordt gevormd door de elementen Principe (zowel Basisprincipes als Afgeleide principes), Standaard en Bouwsteen, want daarmee wordt richting gegevenWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat aan het ontwerp en de realisatie van dienstverlening.

Een overzicht van de elementen staat op de pagina 'Indeling en inhoud'.

Werking in de semantische wiki

Een voorbeeld: het Basisprincipe Vindbaar is een wiki-pagina van het elementtype ‘Basisprincipe’. Op zo'n pagina staat volgens de vaste indeling voor basisprincipes, een aantal eigenschappen beschreven en zijn de relaties met andere pagina's zichtbaar. Als een redacteur op 'bewerken' drukt bij Vindbaar, schotelt de semantische wiki haar een formulier voor. In dat formulier staan de eigenschapsvelden die geconfigureerd zijn voor het elementtype Basisprincipe.

Zo is het eigenschapstype 'ID' beschikbaar bij Basisprincipe, en is bepaald dat een ID een korte tekst is. Een bezijnder soort 'eigenschap' is de relatie met andere elementen. In het kennismodel is bepaald dat een Afgeleid principe een Realiseert-relatie kan hebben naar een Basisprincipe. Zo is bij Afgeleid principe No wrong door vastgelegd dat het Vindbaar realiseert. Omgekeerd wordt daarom bij Vindbaar automatisch zichtbaar wat er heen verwijst.

De inhoud van de wiki, de kennis die de NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur omvat, is geordend volgens deze elementen van het kennismodel. NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur maakt gebruik van verschillende bronnen om die kennis in samenhang te ontsluiten. Zo komen standaarden voornamelijk van het Forum Standaardisatie en worden bronnen zo veel mogelijk aangehaald. Op deze manier vormt NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur niet nòg een set met afspraken waar overheden zich aan moeten houden, maar biedt NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur juist een overzicht van en inzicht in bestaande afspraken voor toepassing in het ontwerp van diensten.

Uitgangspunten bij het kennismodel

  • Architectuurbeschrijvingen moeten bruikbaar zijn
    • Zoveel mogelijk wordt aangesloten bij standaarden en gebruiken binnen de architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen.. Primair ArchiMate, daarna TOGAF 9.1 en wat bij dochters reeds gebruikelijk is (zie ook hieronder).
    • Waar de overheidsarchitectuur iets bijzonders vraagt, probeert NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur een praktische invulling te maken, rekening houdend met dochters die voortbouwen op NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur.
    • NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur overbrugt IT en beleid. NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur moet herkenbaarheid voor bestuurders en managers bieden op een iets technischer niveau dan beleid. Tegelijk biedt NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur voor techneuten een breder perspectief.
  • NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur gaat over interoperabiliteitInteroperabiliteit is het vermogen van organisaties (en hun processen en systemen) om effectief en efficiënt informatie te delen met hun omgeving
    • NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur’s primaire taak is zorgen dat overheden beter kunnen samenwerken. Wanneer NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur praktisch advies geeft hoe overheden kunnen werken, staat duidelijk dat het niet-normatieve informatie is.
  • Waar het kennismodel niet meer past om kennis te ontsluiten, worden uitbreidingen afgestemd met anderen om zo breed mogelijk gedragen en begrjipbaar te zijn. Wijzigingen worden gedocumenteerd[1]
  • NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur is duurzaam en overerfbaar
    • Wanneer het kennismodel van NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur wordt aangepast (definities aangepast, attributen toegevoegd), wordt dat in een nieuwsbericht geplaatst en worden geïnteresseerden daarvan op de hoogte gesteld.
  • NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur is online vindbaar
    • Pagina’s hebben duurzame links
    • Pagina’s hebben begrijpelijke, korte namen
    • Pagina’s zijn zo ingericht dat ze makkelijk vindbaar zijn

Conventie bij naamgeving

  • Bij afkortingen: Eerst de afkorting, dan tussen haken de volledige naam. Dit helpt snel naar de pagina navigeren of koppelen (type-ahead-find), voorspelbare naamgeving, en vindbaarheidHoudt in dat informatie binnen redelijke termijn kan worden gevonden. via b.v. zoekmachines.
  • Bij normatieve elementen van NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur zit een ID, naast de naam.
    • De ID is uniek en wordt niet hergebruikt wanneer het element een significante aanpassing krijgt
    • De ID is als volgt samengesteld: XXNN (twee letters voor het elementtype, twee cijfers voor volgnummer).

Gebaseerd op ArchiMate en Togaf

Er is zo veel mogelijk gebruik gemaakt van de standaarden TOGAF en ArchiMate. Daarmee sluit de kennis in NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur aan bij de praktijk en taal van architecten. Door een gezamenlijke taal te hanteren, kunnen NORA dochters eenduidig voortbouwen op de algemene kennis in NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur. Ook helpt het de architecten van verschillende overheidsorganisaties die diensten (her)ontwerpen, om snel verschillen en overeenkomsten in kaart te brengen. Zo zullen diensten beter op elkaar gaan aansluiten.

Conform eerdere besluitvorming [2] is het kennismodel beschreven in de Archimate-notatie (conform ArchiMate 2.0 specificatie). Voor normatieve uitspraken wordt gebruik gemaakt van de ArchiMate 2.0 motivational extension. Deze uitbreiding op de ArchiMate kern introduceert zogenaamde Motivational Elements (‘uitspraken’), waaronder Goals (NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur: Doelen), Principles (NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur: Principes) en Requirements (NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur: Normen). Er bestaat een hiërarchische relatie tussen deze elementen: Normen realiseren Principes, Principes realiseren Doelen. Op het niveau van Principes is binnen NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur nog een verdere hiërarchische tweedeling aangebracht: Basisprincipes worden gerealiseerd door Afgeleide Principes.

Verbinding met dochters

Deze functionaliteit maakt het mogelijk om de kennis in de NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur vergelijkbaar en overerfbaar te maken voor de kennis in NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur dochters. Een voorwaarde hiervoor is dat die kennis soortgelijke typering kent: de kennismodellen moeten daartoe op elkaar zijn afgestemd en met name de basis elementen Principes, Standaarden en Bouwstenen. De kennismodellen van de NORA-dochters zijn momenteel nog niet afdoende op het kennismodel van de NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur afgestemd om overerving geheel geautomatiseerd te laten verlopen. Met de ROSA en de EAR zijn echter al de eerste geautomatiseerde overervingen gerealiseerd. Bekijk, bij voorbeeld, het Overzicht principes ROSA uit NORA.

Zie ook wat over de kennismodellen van NORA-dochters is aangegeven bij begrippenkader.

Voetnoten

  1. Kennismodel NORA/Wijzigingen
  2. Besluit in NORA Architectuur Board van 26 maart 2014