Sandbox:overzicht gegevensmanagement

Uit NORA Online
Versie door M.M.Vos (Overleg | bijdragen) op 29 aug 2018 om 17:47 (aangemaakt als overzicht)

(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Ga naar: navigatie, zoeken
NB: Deze pagina is geen onderdeel van de reguliere NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur, maar een testruimte. Het is dus niet zeker of de inhoud zoals u die ziet juist, actueel en betrouwbaar is.

Overzichtspagina met alle onderdelen van de 'inhoudsopgave' GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. op een rijtje.

Inhoud

Werkdefinitie gegevensmanagement

Tekening van boek met a en z er op
Onderdeel van Begrippenkader NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur


Definitie: GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. betreft het integraaleen benadering waarbij bijvoorbeeld organisatie, beleid, architectuur, processen gegevensbeheer, en producten onderling verbonden en afgestemd zijn. en beheerstin een omgeving die vooraf gedefinieerd is en volgens wetgeving en referentiearchitectuur is ingericht. Het is een structurele aanpak. verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens. van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd in een organisatiede (interne en externe) partijen die met elkaar verbonden zijn om de gegevensverwerking tot stand te brengen, bijvoorbeeld overheidsinstanties en de samenwerkende partners in een keten en bijvoorbeeld ook commerciële partners aan wie een verwerkersovereenkomst wordt voorgelegd. zowel op strategisch tactisch als operationeel niveauop alle niveaus van bestuurlijk tot aan de uitvoering zijn verantwoordelijkheden rondom gegevensmanagement te vinden. Visie en beleid worden uitgewerkt in architectuur en processen en leiden tot verwerking van gegevens. met als doel de gewenste kwaliteitalle aspecten van gegevens die voor de afnemer van belang zijn, bijvoorbeeld actualiteit, juistheid of detail, op het niveau dat de afnemer verwacht. Dat kan leiden tot kwaliteit van het hoogste niveau of kwaliteit van het gegeven dat slechts indicatief is als de afnemer dat wenst. en beschikbaarheidgegevens worden opgeslagen volgens duurzame normen en afhankelijk van de organisatiekeuze beschikbaar gesteld aan verschillende afnemers. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in technische, privacy afgeschermde, digitale, open of gesloten vormen. te realiseren.

Bron: diverse
Vastgesteld in: Expertgroep Gegevensmanagement

Dit is een werkdefinitie, vastgesteld door de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Expertgroep GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren.. Het doel is niet om allesomvattend te zijn, maar om in de praktijk aan de slag te kunnen.

Verwante begrippen

  • integraal: een benadering waarbij bijvoorbeeld organisatie, beleid, architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen., processen gegevensbeheer, en producten onderling verbonden en afgestemd zijn.
  • beheerst: in een omgeving die vooraf gedefinieerd is en volgens wetgeving en referentiearchitectuur is ingericht. Het is een structurele aanpak.
  • verwerken: een bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd.
  • gegevens: Weergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd
  • in een organisatie: de (interne en externe) partijen die met elkaar verbonden zijn om de gegevensverwerking tot stand te brengen, bijvoorbeeld overheidsinstanties en de samenwerkende partners in een keten en bijvoorbeeld ook commerciële partners aan wie een verwerkersovereenkomst wordt voorgelegd.
  • zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau: op alle niveaus van bestuurlijk tot aan de uitvoering zijn verantwoordelijkheden rondom gegevensmanagement te vinden. Visie en beleid worden uitgewerkt in architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. en processen en leiden tot verwerking van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd.
  • gewenste kwaliteit: alle aspecten van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd die voor de afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn. van belang zijn, bijvoorbeeld actualiteit, juistheid of detail, op het niveau dat de afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn. verwacht. Dat kan leiden tot kwaliteit van het hoogste niveau of kwaliteit van het gegevenWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat dat slechts indicatief is als de afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn. dat wenst.
  • beschikbaarheid: gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd worden opgeslagen volgens duurzame normen en afhankelijk van de organisatiekeuze beschikbaar gesteld aan verschillende afnemers. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in technische, privacy afgeschermde, digitale, open of gesloten vormen.

    Bronnen

De basis voor de werkdefinitie ligt in de praktijkervaring in verschillende overheidsorganisaties, gecombineerd met bestaande definities:

Bron Definitie
DAMA-DMBOK Guide (Data Management Body of Knowledge) Data management is the development, execution and supervision of plans, policies, programs and practices that control, protect, deliver and enhance the value of data and information assets.
ASL BiSL Foundation GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. is het geheel van activiteiten die ertoe leiden dat een organisatie [of keten] op het juiste moment over de benodigde gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd beschikt.
GEMMA katern gegevensmanagement GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. is het geheel van activiteiten om in de gemeente op het juiste moment over de juiste gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd van de juiste kwaliteit te beschikken.
Handreiking gegevensmanagement Operatie NUP GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. is het geheel van activiteiten om in de organisatie op het juiste moment over de benodigde gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd te beschikken
artikel 'Naar winstgevend gegevensmanagement,' Informatie november 2013 Beheersen en besturen van processen gericht op de tijdige beschikbaarheidgegevens worden opgeslagen volgens duurzame normen en afhankelijk van de organisatiekeuze beschikbaar gesteld aan verschillende afnemers. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in technische, privacy afgeschermde, digitale, open of gesloten vormen. van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd ten behoeve van de informatievoorziening en ter voldoening aan externe eisen.
Media:Gegevenskwaliteit in de Omgevingswet 1.0.pdf Gegevenskwaliteit in de omgevingswet: een raamwerk voor gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd en informatieproducten. Versie 1.0 Definitief 23-02-2018.

Het doel van gegevensmanagement

Doel van gegevensmanagement

GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. is geen doel op zich, maar een middel voor overheidsorganisaties om hun werk goed te doen. Dat werk is in de meeste gevallen het leveren van diensten of producten aan burgers en bedrijven. Omdat ze er zelf om gevraagd hebben (subsidies, vergunningen et cetera) of in het belang van anderen (belastingheffing, inspecties et cetera). Gegevens, feiten over de burger zelf en over andere belanghebbenden, zijn daarbij een van de twee grondslagen om over de aanvraag van de belanghebbende te besluiten.

Het doel van gegevensmanagement, als middel voor overheidsorganisaties, is dus dat de feitenverzameling zo wordt georganiseerd dat de overheidsorganisatieNORA doelt met het begrip 'overheidsorganisaties' zowel op overheden als op semi-overheid- en private organisaties met een publieke taak. productlevering en dienstverlening kan baseren op feiten. Die feiten moeten daarvoor betrouwbaar zijn en in een veilige omgeving beschikbaar.

Twee grondslagen voor het leveren van producten en diensten

De overheid behartigt de belangen van burgers en bedrijven op basis van twee grondslagen:

  • de juridische grondslag (wetten, jurisprudentie);
  • de gegevensgrondslag (het feitenmateriaal dat bij een zaakEen samenhangende hoeveelheid werk met een welgedefinieerde aanleiding en een welgedefinieerd eindresultaat, waarvan kwaliteit en doorlooptijd bewaakt moeten worden hoort).

Voor het leveren van producten en diensten aan burgers en bedrijven, zoals het toekennen van subsidie of een vergunning, voert de overheidsorganisatieNORA doelt met het begrip 'overheidsorganisaties' zowel op overheden als op semi-overheid- en private organisaties met een publieke taak. een proces uit om tot een rechtvaardige besluitvorming te komen over de rechten en plichten van de belanghebbende. Dat proces is gebaseerd op (1) wet- en regelgeving (de juridische grondslag) en (2) de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd (de feiten) van de belanghebbende (de gegevensgrondslag).

De combinatie van de juridische grondslag en de gegevensgrondslag leidt tot beslissingen die samenkomen in besluiten. De besluiten leiden tot beschikkingen over de aanvraag, die als product aan burgers en bedrijven geleverd worden. De interactie tussen overheid aan de ene kant en burgers en bedrijven aan de andere kant over het product vormt de dienstverlening.

GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. ondersteunt overheidsorganisaties om aan deze grondslagen te voldoen. Over het algemeen kunnen we aansluitend daarop een aantal basisvoorwaarden onderkennen:

  • Voor de afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn. van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd is het van belang om met behulp van die gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd de belanghebbende (burger/bedrijf) een dienst te leveren op basis van rechtvaardige besluitvorming;
  • Efficiëntie van het proces bereiken dat de afnemersorganisatie dient uit te voeren;
  • Een strategie ondersteunen die het langetermijnperspectief in acht neemt (bijvoorbeeld door gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd zodanig ter beschikking te stellen dat wendbaarheid van de organisatie ondersteund wordt).

Definitie en belang

GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. betreft het integraaleen benadering waarbij bijvoorbeeld organisatie, beleid, architectuur, processen gegevensbeheer, en producten onderling verbonden en afgestemd zijn. en beheerstin een omgeving die vooraf gedefinieerd is en volgens wetgeving en referentiearchitectuur is ingericht. Het is een structurele aanpak. verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens. van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd in een organisatiede (interne en externe) partijen die met elkaar verbonden zijn om de gegevensverwerking tot stand te brengen, bijvoorbeeld overheidsinstanties en de samenwerkende partners in een keten en bijvoorbeeld ook commerciële partners aan wie een verwerkersovereenkomst wordt voorgelegd. zowel op strategisch tactisch als operationeel niveauop alle niveaus van bestuurlijk tot aan de uitvoering zijn verantwoordelijkheden rondom gegevensmanagement te vinden. Visie en beleid worden uitgewerkt in architectuur en processen en leiden tot verwerking van gegevens. met als doel de gewenste kwaliteitalle aspecten van gegevens die voor de afnemer van belang zijn, bijvoorbeeld actualiteit, juistheid of detail, op het niveau dat de afnemer verwacht. Dat kan leiden tot kwaliteit van het hoogste niveau of kwaliteit van het gegeven dat slechts indicatief is als de afnemer dat wenst. en beschikbaarheidgegevens worden opgeslagen volgens duurzame normen en afhankelijk van de organisatiekeuze beschikbaar gesteld aan verschillende afnemers. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in technische, privacy afgeschermde, digitale, open of gesloten vormen. te realiseren.

Gegevens komen voort uit feiten. Het woord 'feit' of 'feitenverzameling' kan door verschillende partijen anders geïnterpreteerd worden. Een feit is meestal een gebeurtenis in de werkelijkheid. Over deze gebeurtenissen verzamelen we gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, dat is de neerslag in een administratie van relevante aspecten van deze gebeurtenis (en dus niet het feit of de werkelijkheid zelf). Verschillende organisaties kunnen dan ook verschillende gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd verzamelen over eenzelfde gebeurtenis.

Het belang van gegevensmanagement is dan ook dat we betrouwbare gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd over gebeurtenissen verzamelen die de grondslag vormen voor een beschikking. Dat kan alleen als heel goed gedefinieerd is wat die gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd betekenen (dus ook de context kennen waarin ze verzameld zijn en de regels kennen die onlosmakelijk met die gegevensset verbonden zijn) en als de samenhang van deze gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd duidelijk is. Ook is het van belang om de beperkingen van de gegevensset in kaart te brengen. Elke gegevensverzameling/elk gegevensmodel is slechts een beperkte beschrijving van de werkelijkheid.

Begrippenkader gegevensmanagement
Principes van gegevensmanagement
Wettelijke kaders en regelgeving gegevensmanagement

Principes van gegevensmanagement

Het doel van de principes van gegevensmanagement

De gegevensmanagementfunctie van organisaties dient zodanig ingericht te zijn dat optimale kwaliteit van dienstverlening aan burger, bedrijven, instellingen, andere overheden én afnemers wordt geboden. Dit wordt onder andere bereikt door:

  • het principe van eenmalige uitvraag (AP12) en meervoudig gebruik van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd in praktijk te brengen;
  • de uitwisseling tussen verschillende registraties te organiseren;
  • bedrijfsprocessen van gegevensbronnen los te koppelen via gegevensdiensten waardoor een hoge mate van flexibiliteit in het inrichten van bedrijfsprocessen mogelijk wordt;
  • kwaliteit van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd te verhogen door het voeren van centraal gegevensbeheer te faciliteren;
  • terugmeldingen (AP14) op alle registraties te faciliteren, zowel basisregistraties als overige registraties;
  • het verhogen van het inzicht in, en controle op, de levering en het gebruik van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd;
  • het naleven van vigerende wetgeving op het gebied van beveiliging en bescherming van de privacy.

Om aan bovenstaande punten invulling te kunnen geven is het van belang om te bepalen wat de principes ten aanzien van gegevensmanagement zijn. Deze principes zijn richtinggevende uitspraken die zorgen voor een samenhangende inrichting van de organisatie. Ze zijn een vertaling van doelstellingen, behoeften en beleidsuitgangspunten en slaan daarmee een brug naar de uitvoering. Principes helpen organisaties om bewust keuzes te maken. Ze verwoorden vooral best-practices waarvan organisaties zelf kunnen bepalen of zij deze adopteren. Principes zijn ook nadrukkelijk geen doelstellingen; ze verwoorden een algemeen streven en zeggen niets over prioriteiten. Principes zijn echter niet vrijblijvend en er moet een proces zijn waarin het maken van deze keuzes expliciet wordt gemaakt. Het is aan organisaties echter zelf om te bepalen hoe ze hier in de praktijk mee omgaan.

De principes voor gegevensmanagement, die hun oorsprong hebben in de GEMMA, bestaan uit drie basisprincipes en zeven principes die daarvan zijn afgeleid. De basisprincipes beschrijven de kwaliteit van overheidsdienstverlening vanuit het perspectief van de afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn.. Als zodanig zijn deze principes niet toetsbaar. De afgeleide principes geven een concretere invulling aan de basisprincipes. Zij zijn te beschouwen als een checklist van kwaliteitskenmerken en zijn te vinden op gemmaonline.

Basisprincipes

Ten aanzien van het gegevensmanagement zijn de volgende basisprincipes benoemd:

  • GM-BP1 - Gegevens zijn een bedrijfsmiddel en hebben waarde;
  • GM-BP2 - Gegevens worden gedeeld;
  • GM-BP3 - Gegevens worden conform wet- en regelgeving verwerkt.

Deze bovenstaande principes worden in onderstaande paragrafen nader toegelicht.

GM-BP1: Gegevens zijn een bedrijfsmiddel en hebben waarde

Gegevens zijn de basis voor informatie en daarmee de basis van kennis waarop besluiten worden genomen. De gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd zijn daarmee een belangrijk bedrijfsmiddel en worden ook zo behandeld.

Rationale Implicaties
  • Gegevens staan aan de basis van informatie, kennis en besluiten en zijn daarmee van cruciaal belang voor het correct en efficiënt functioneren van de organisatie;
  • Gegevens van de organisatie hebben ook buiten de organisatie grote (commerciële) waarde.
  • De kwaliteit van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd dient bewaakt te worden;
  • Gegevens dienen beveiligd te worden tegen oneigenlijk gebruik, ontvreemding en ongeautoriseerde mutatie;
  • Gegevens dienen vindbaar te zijn;
  • Maatregelen die getroffen dienen te worden voor beveiliging en borging van de kwaliteit zijn enerzijds technisch en anderzijds organisatorisch en procedureel.

GM-BP2: Gegevens worden gedeeld

De organisatie is eigenaar van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd en niet een afdeling of cluster. Binnen de organisatie is een functionaris eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd. Gegevens dienen organisatiebreed gedeeld te worden. Het delen en gebruiken van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd wordt slechts beperkt door wetgeving en niet door ideeën over het gebruik van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd.

Rationale Implicaties
  • Ontwikkelingen op het gebied van nieuwe wet- en regelgeving vereisen flexibiliteit, transparantieInzicht in de werkwijze die de overheid hanteert., veiligheid en kwaliteit ten aanzien van de gegevenshuishouding;
  • Door wetgeving als de basis te gebruiken voor het delen van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd wordt maximaal geanticipeerd op toekomstige ontwikkelingen.
  • Informatiesystemen zijn in staat om de wettelijk maximaal toegestane set van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd te leveren;
  • Bij de verstrekking van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd is het vereist om doel en grondslag van de verwerking te kennen om te bepalen welke gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd conform wet- en regelgeving verstrekt mogen worden;
  • Verstrekking van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd aan afnemers enkel indien de afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn. een geldige combinatie van doel en grondslag heeft, en voldaan is aan de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit.
  • Eigenaar vaststellen om (eindverantwoordelijkheid over) gegevenskwaliteit te kunnen garanderen.

GM-BP3: Gegevens worden conform wet- en regelgeving verwerkt

Het doel waarvoor gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd gebruikt mogen worden is vastgelegd in wet- en regelgeving. We verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens. gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd conform deze wet- en regelgeving.

Rationale Implicaties
  • Voldoen aan wet- en regelgeving;
  • Interne en externe verantwoording;
  • Bescherming van de belangen van burger en bedrijven.
  • Verstrekking van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd aan afnemers enkel indien de afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn. doelbindingHet principe dat iemand (persoon of organisatie) alleen informatie mag vragen, opslaan, gebruiken, delen ten behoeve van welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden. heeft en voldaan is aan de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit;
  • De verwerking van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd voldoet aan de eisen van informatiebeveiligingHet proces van vaststellen van de vereiste betrouwbaarheid van informatiesystemen in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid en integriteit alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van bijbehorende maatregelen.;
  • De duurzame digitale toegankelijkheidHoudt in dat informatie vindbaar, interpreteerbaar en uitwisselbaar is. van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd voldoet aan de eisen van de informatiehuishoudingHet totaal aan regels en voorzieningen gericht op de informatiestromen en –opslag of archivering ter ondersteuning van de primaire processen..

Afgeleide principes

Van de basisprincipes is een aantal principes afgeleid. Deze afgeleide principes geven een nadere detaillering van de basisprincipes en leveren een bijdrage aan de implementatie van één of meer van de basisprincipes. De onderstaande afgeleide principes zijn benoemd:

  • GM-AP1: We winnen gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd eenmalig in en gebruiken ze meervoudig;
  • GM-AP2: We beheren de kwaliteit van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd actief;
  • GM-AP3: We borgen de beschikbaarheidgegevens worden opgeslagen volgens duurzame normen en afhankelijk van de organisatiekeuze beschikbaar gesteld aan verschillende afnemers. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in technische, privacy afgeschermde, digitale, open of gesloten vormen., vertrouwelijkheidDe eigenschap dat informatie niet beschikbaar wordt gesteld of wordt ontsloten aan onbevoegde personen en integriteit van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd;
  • GM-AP4: We melden gerede twijfelEr is sprake van gerede twijfel bij een afnemer over de juistheid van een gegeven als er voldaan wordt aan de volgende criteria:
  • er is een sterk vermoeden dat een (authentiek) gegeven onjuist is,
  • dat vermoeden is gebaseerd op kennis en kunde van de eigen processen en doelgroep van de afnemer (een combinatie van kennis, kunde en gezond verstand),
  • de afnemer kent de definitie van dit (authentiek) gegeven. De afnemer moet weten wat de definitie van een gegeven in een basisregistratie is om te kunnen beoordelen of het niet klopt. aan de bronhouder terug;
  • GM-AP5: We verantwoorden de verwerking van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd;
  • GM-AP6: We hanteren uniforme definities voor gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd;
  • GM-AP7: We archiveren gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd daar waar dat vereist is.

Deze bovenstaande afgeleide principes voor gegevensmanagement worden op gemmaonline nader toegelicht, waarbij er vanuit NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur de volgende relaties worden onderkend:

GM-AP NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur AP
GM-AP1: We winnen gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd eenmalig in en gebruiken ze meervoudig AP12 Eenmalige uitvraag
GM-AP2: We beheren de kwaliteit van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd actief AP32 Sturing kwaliteit op het hoogste niveau, AP33 Baseline kwaliteit diensten
GM-AP3: We borgen de beschikbaarheidgegevens worden opgeslagen volgens duurzame normen en afhankelijk van de organisatiekeuze beschikbaar gesteld aan verschillende afnemers. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in technische, privacy afgeschermde, digitale, open of gesloten vormen., vertrouwelijkheidDe eigenschap dat informatie niet beschikbaar wordt gesteld of wordt ontsloten aan onbevoegde personen en integriteit van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd AP41 Beschikbaarheid, AP43 Vertrouwelijkheid, AP42 Integriteit
GM-AP4: We melden gerede twijfelEr is sprake van gerede twijfel bij een afnemer over de juistheid van een gegeven als er voldaan wordt aan de volgende criteria:
  • er is een sterk vermoeden dat een (authentiek) gegeven onjuist is,
  • dat vermoeden is gebaseerd op kennis en kunde van de eigen processen en doelgroep van de afnemer (een combinatie van kennis, kunde en gezond verstand),
  • de afnemer kent de definitie van dit (authentiek) gegeven. De afnemer moet weten wat de definitie van een gegeven in een basisregistratie is om te kunnen beoordelen of het niet klopt. aan de bronhouder terug
AP14 Terugmelden aan bronhouder
GM-AP5: We verantwoorden de verwerking van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd AP25 Transparante dienstverlening, AP30 Verantwoording dienstlevering mogelijk, AP34 Verantwoording besturing kwaliteit, AP44 Controleerbaarheid
GM-AP6: We hanteren uniforme definities voor gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd AP05 Nauwkeurige dienstbeschrijving, AP17 Informatie-objecten systematisch beschreven
GM-AP7: We archiveren gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd daar waar dat vereist is

Hoe stel ik een visie voor gegevensmanagement op in mijn organisatie?

In dit onderdeel gaan we in op wat een visie is in het kader van Gegevensmanagement. Uitgangspunt is dat gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd een belangrijke rol spelen in de bedrijfsvoering van de organisatie. Gegevens worden bijvoorbeeld gebruikt als ‘grondstof’ voor producten, voor het verkrijgen van inzicht of voor het afleggen van verantwoording. Daarnaast hebben organisaties te maken met wet- en regelgeving ten aanzien van privacy, denk aan de AVG, en in het geval van de overheid met transparantieInzicht in de werkwijze die de overheid hanteert. vereisten, denk aan de Wet Open Overheid die in voorbereiding is.

Kortom argumenten genoeg om een strategie/visie op GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. te hebben!

Visie of strategie?

Voordat we de vraag 'Hoe stel ik een visie voor GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. op voor mijn organisatie?' kunnen beantwoorden, moeten we eerst weten wat we verstaan onder het woord visie.

In de context van de organisatie is een visie een toekomstbeeld. De visie bepaalt waar de organisatie aan zou moeten werken, het geeft dus aan wat de belangrijke strategische doelstellingen zijn om het toekomstbeeld te bereiken. Deze strategische doelstellingen zijn vervolgens te vertalen naar een strategie. Strategie geeft de manier aan waarop de organisatie de doelen gaat bereiken [Melker][1].

Visie en strategie liggen in elkaars verlengde, wat is een visie zonder strategie en wat is een strategie zonder visie? Daarom hebben we er hiervoor gekozen om beide begrippen bij elkaar te nemen bij de verdere uitwerking.

Waarom hebben we een gegevensstrategie nodig?

In de literatuur is een aantal belangrijke redenen voor het hebben van een gegevensstrategie te vinden:

  • Gegevens zijn een ‘organizational asset’ en zonder gegevensstrategie zijn er geen richtlijnen voor het omgaan met gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd in systemen en kan iedereen zijn ‘eigen agenda’ volgen [Adelman][2].
  • “Creating an effective data environment requires change and coordination across the board, with business and IT joined at the hip. To ensure success, they must create a practical data strategy that guides process changes as well as ongoing investments in their data assets” [Barth][3].
  • De reden die Loshin geeft voor het hebben van een gegevensstrategie is: “… to balance ensuring data usability from all perspectives with developing polices and processes for oversight and governance of a company's data assets”[4].
  • “Without a centralized vision and foundation, different parts of the enterprise will view data-related capabilities differently. This inevitably leads to duplication of both data and data systems across the organization and thus makes it quite difficult to determine the 'truth' of one's data and will also drive up costs” [Lahanas][5].

In het bovenstaande zien we de volgende elementen terugkomen:

  • Gegevens als ‘asset’ voor het bedrijf (belangrijk bedrijfsmiddel);
  • Gidsen of richtlijnen;
  • Een strategie maakt goed gegevensgebruik mogelijk (via processen en beleid);
  • Een centrale visie[6];
  • Kostenbeperking.

We kunnen de vraag 'Waarom hebben we een gegevensstrategie nodig?' dus op de volgende manier beantwoorden: Om een plan te hebben dat ervoor zorgt dat gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd op een juiste en efficiënte manier beschikbaar gesteld, verwerkt/gebruikt, beheerd en uitgewisseld kunnen worden ter ondersteuning van de bedrijfsvoering en als bijdrage aan de verwezenlijking van de organisatiedoelen.

Hoe stellen we een strategie voor GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. op?

Bij het opstellen van een gegevensstrategie is het uitgangspunt altijd de bedrijfsvisie: wat wil de organisatie bereiken? Vervolgens moeten we bepalen hoe gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd en GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. de bedrijfsvisie kan ondersteunen.

Daarbij kunnen we gebruikmaken van modellen zoals het Strategic Alignment Model van Henderson en Venkatram, het Amsterdam Information Model (Amsterdamse negenvlak model)[7] en het NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur Negenvlaksmodel.

Model in twee dimensies, weergegeven met tweezijdige pijlen: horizontaal van Business tot IT en verticaal van Strategy tot Operations. Binnen deze dimensies zijn vijf zeshoeken geplaatst, de middelste met een raakvlak aan de vier omringende vlakken. In de zeshoek linksboven staat Business Strategy, in dat rechtsboven IT Strategy. Linksonder is de zeshoek Organization and Process, rechtsonder de zeshoek Information Systems. De middelste zeshoek die deze vier verbindt is breder, hierin staat links Information en rechts Data.
Strategic Alignment Model van Henderson en Venkatram (bron: DMBOK, 2e editie)
Amsterdams Negenvlaksmodel, een model waarin negen ronde vlakken zijn benoemd, gelegen op het snijvlak van twee rechthoeken: verticaal een bruine rechthoek met bovenaan de tekst Information Governance en onderaan Data Quality, horziontaal een beige rechthoek met de tekst Architecture (rechts in het midden). Links boven dit beige vlak staat Business, rechts boven IT. De eerste laag is gemarkeerd als Strategy en bestaat v.l.n.r. uit de vlakken: Business Strategy & Governance, Information Strategy & Governance en IT Strategy & Governance. De tweede laag is gemarkeerd als Tactics en bestaat uit de vlakken: Organization & Processes, Information Architecture & Planning en IT Architecture & Planning. De resterende laag is Operations en bestaat uit: Business Execution, Information Management & Use en IT Services & Exploitation.
Amsterdams Negenvlaksmodel (bron:DMBOK, 2e editie)

Bij het opstellen van de gegevensstrategie is het ook noodzakelijk om te weten wat het volwassenheidsniveau is van de gegevenshuishouding[8] en het gegevensmanagement. Zoals je eerst moet kunnen lopen voordat je kan rennen is het ook noodzakelijk om het juiste niveau van ontwikkeling en inrichting van GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. te hebben. Voorbeeld: zonder een goede ‘gegevensorganisatie’ (grofweg wie mag en doet wat met gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd) is elke beslissing over en met gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd een beslissing zonder zicht op impact; zonder te weten welke gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd in de organisatie aanwezig zijn, met welke betekenis en welke kwaliteit, zijn concepten als ‘meervoudig gebruik’, ‘eenduidige gegevensuitwisseling’, ‘straight through processing’, ‘data driven’ erg lastig te implementeren.

Er zijn verschillende modellen voor ICT- en gegevensvolwassenheid te vinden op internet. Veel modellen bevatten aandachtsgebieden en groeifases zoals bijvoorbeeld in de volgende afbeelding [Stam et al.][9].

Voorbeeld van een model voor ICT- en gegevensvolwassenheid met aandachtsgebieden en groeifasen: 5 rijen geven verschillende niveaus van volwassenheid aan op zes aandachtsgebieden (kolommen). De niveaus zijn: datamanagement als corporate assets, sturend datamanagement, centraal datamanagement, afdelings-datamanagement en ad-hoc datamanagement. Hierbij geldt ad-hoc datamanagement als het laagste volwassenheidsniveau. De aandachtsgebieden zijn: datakwaliteit, mens & cultuur, processen, beleid, beheer & architectuur en governance & ownership. Voor elk van de combinaties van niveau en aandachtsgebied is een beschrijving gegeven, die qua detailniveau te ver voert voor deze pagina. Zie [https://cdnbb01.bestebroer.com/Public/Media/df4tn8dl/1653_Naar_Winstgegevend_gegevensmanagement_Informatie.pdf artikel voor meer info
Voorbeeld van een model voor ICT- en gegevensvolwasse heid met aandachtsgebieden en groeifasen, in dit geval van Stam (et al)

Het ontwikkelen van een volwassen Gegevensmanagementfunctie kan een onderdeel van de gegevensstrategie zijn.

De praktische invulling van een gegevensstrategie

Als duidelijk is wat de doelen van de organisatie zijn, is het mogelijk om een matrix te maken met op de ene as deze doelstellingen en op de andere as de beschikbare en/of te ontwikkelen Gegevensmanagementproducten, zoals: gegevensbeleid en –architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen., Enterprise gegevensmodel, gegevensmodellenregister, data governance.

Ook kan gedacht worden aan een matrix waarin de organisatiedoelstellingen zijn afgezet tegen gegevensconcepten of -technologie die deze doelstellingen ondersteunen. Denk bijvoorbeeld aan: blockchain, data lake, cloud, data profiling, open data, open standaarden, data ware housing, centrale gegevenslaag. Voor beide matrices geldt dat de ‘snijvlakken’ meer of minder uitgewerkt kunnen worden.

Hierbij een voorbeeld van UWV uit 2016:

trends / speerpunten Automatiseren werkprocessen Snel reageren op veranderingen Versterken samenwerking Gegevenskwaliteit Stabiliteit & continuïteit Risicogericht werken & gedragsbeïnvloeding
Cloud x x
Data Integratie x x x x x x
Big Data x x
Business Intelligence x x x
DWH / Data Lake / Hadoop x x x x
Open standaarden x x x x
Open data x x
IE&P x x x x x x
Corporate data x x x x x x
Data kwaliteit x x x x x x
Data governance x x x x x x
Mobiel werken x x
Bedrijfsregels x x x x

Een gegevensstrategie en dan ...

... een Roadmap

Op basis van de strategie is het mogelijk om een plan of 'roadmap' voor een jaar te maken waarin staat welke onderwerpen uit de strategie worden uitgewerkt.

... beheer

Een gegevensstrategie beslaat veelal een periode van meer dan een jaar, vijf jaar is gebruikelijk. Vanuit theoretisch standpunt gezien verandert een strategie niet snel. Echter in de wereld van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd en data-technologie hebben we te maken met snelle ontwikkelingen. Ook gegevensmanagement moet flexibel zijn, met name in organisaties die afhankelijk zijn van politieke besluitvorming. Het is daarom verstandig om regelmatig de impact van ontwikkelingen op de gegevensstrategie te bepalen.

En natuurlijk: verandert de strategie van de organisatie dan zal de gegevensstrategie moeten meebewegen.

(C) Corine Boersma, Data Office UWV.

Voetnoten

  1. Melker, G. (2010)
  2. Adelman, Moss, Abai. Data Strategy. Adisson-Wesley, 2005
  3. Barth, P. Principles for a successful Data Strategy.pdf (mei 2015)
  4. Loshin, D. CDO should take lead on Data Governance process, info strategy (mei 2015)
  5. Lahanas, S. Why Organizations need a data strategy (mei 2015)
  6. Onderbouwing van de bewering dat visie en strategie met elkaar samenhangen
  7. Bron afbeeldingen: DMBOK, 2e editie
  8. Gegevenshuishouding: Het geheel aan bedrijfsgegevens, inclusief de bijbehorende taken zoals verwerven, vastleggen, toegankelijk maken, beheren en verstrekken.
  9. Stam, D Naar winstgevend gegevensmanagement (November 2013)

Literatuurlijst

Auteur Titel, Bron of URL
Adelman, Moss, Abai Data Strategy. Adisson-Wesley 2005
Barth, Paul Principles for a successful Data Strategy.pdf (mei 2015)
Bearing Point Building a comprehensive strategy for enterprise data management – an executive overview (mei 2015)
DAMA The DAMA guide to the data management body of knowledge (DAMA-DMBOK guide) 2009 (1e editie) en 2017 (2e editie)
Eckerson, Wayne creating an Enterprise Data Strategy and managing data as a corporate asset (pdf, mei 2015)
Lahanas, Steven Why Organizations need a data strategy (mei 2015)
Loshin, David CDO should take lead on Data Governance process, info strategy (mei 2015)
Melker, Gert-Jan 250 Managementbegrippen; Noordhoff Uitgevers 2010
Stam, Dave et al. Naar winstgevend gegevensmanagement; November 2013 InformatieBetekenisvolle gegevens.

Besturing en governance gegevensmanagement

Governance

Governance is een internationaal gebruikte term waarmee het bestuur in een gereguleerde setting wordt uitgedrukt, bijvoorbeeld als het gaat om het kunnen voldoen aan wetgeving of als het gaat om voldoen aan hiërarchisch gestelde eisen. Het "voldoen aan" wordt ook vaak omschreven als compliancy.

Er is sprake van governance als de uitvoering van gegevensbeheer is geregeld. Tegelijkertijd kan de uitvoering niet een eigen route kiezen en is deze afhankelijk van duidelijke sturing.

De governance van gegevensmanagement in de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur wordt als volgt opgebouwd:

  1. Betrokkenheid vanuit het management
  2. Organiseren
  3. Beleid vaststellen
  4. Producten vaststellen
  5. Uitvoeren, monitoren, evalueren en besturen van het geheel

Betrokkenheid vanuit het management

De omvang, het gebruik en de regelgeving rondom gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd neemt toe met de dag. Populaire uitdrukkingen als 'gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd zijn de nieuwe olie van vandaag' worden gebruikt om maar duidelijk te maken dat gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd de nieuwe bron voor het werk van vandaag de dag zijn. Met het gebruik dat toeneemt, ontstaat er meer regelgeving, toepassing en vraagstukken rondom gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd. Om dit vraagstuk handelbaar te maken geeft de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur een handreiking om met de governance en bijbehorende inrichting, rollen en producten de grip op gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd te vergroten. Het onderwerp valt en staat met aandacht voor gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd vanuit de top van de organisatie, of het nu de minister, de secretaris-generaal, de bestuurder of de directeur is: als op strategisch niveau niet de aandacht is geregeld, zal de grip op gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd nooit op de juiste manier worden ingericht.

Concreet houdt het in dat er binnen de organisatie een bestuurder op strategisch niveau de portefeuillehouder is van het onderwerp gegevensmanagement. De bestuurder is eindverantwoordelijk voor een visie op gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, het inrichten van een organisatie-onderdeel om dit vraagstuk te adresseren en bijvoorbeeld de financiën en FTE toe te wijzen. Natuurlijk dient de visie in lijn te zijn met de strategische doelstellingen van de organisatie, bij voorkeur gebaseerd op een meerjarenplan om een gedegen (architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. en ICT) basis te kunnen leggen om de doelstellingen van de organisatie te kunnen realiseren.

Organiseren

De governance én de gegevensmanagementrollen vragen om een overleg en plek in de organisatie om op gereguleerde basis met elkaar af te stemmen. Onderwerpen als het beleggen van eigenaarschap van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, een verdeling van rollen, taken en bevoegdheden is nodig om duidelijkheid te scheppen. Vervolgens kan door middel van regulier overleg de governance gerealiseerd worden tussen de verschillende strategische, tactische en operationele lagen enerzijds en op Business, Informatievoorziening en Technische niveau anderzijds. Door overleggremia op de juiste niveaus te regelen ontstaat een logisch geheel van missie/visie versus beleid & governance en uitvoering & resultaat.

Het uitgangspunt is dus dat gegevensmanagement op strategisch niveau een portefeuillehouder heeft die door middel van regulier overleg een vinger aan de pols houdt als het gaat om onderwerpen: zijn we in control van onze gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, is de kwaliteit van onze gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd op orde, hebben we een toekomstbestendige gegevenshuishouding gecreëerd en gaan we op de correcte manier met onze gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd om?

De portefeuillehouder spreekt hiervoor met bijvoorbeeld een CIO of met de regisseur gegevensmanagement die veelvuldig in contact staat met de verschillende rollen binnen het gegevensmanagementwerkveld. Let wel: als de betrokkenheid van het management op voorhand geregeld moet zijn, dan moet vanaf het begin de bestuurlijke relevantie van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd voldoende aandacht krijgen. Afhankelijk van de organisatie kan gegevensmanagement in een CIO office worden geadresseerd of bijvoorbeeld in een stafbureau van Bedrijfsvoering. De beste keuze voor het beleggen van gegevensmanagement is van de specifieke dynamiek in een organisatiede (interne en externe) partijen die met elkaar verbonden zijn om de gegevensverwerking tot stand te brengen, bijvoorbeeld overheidsinstanties en de samenwerkende partners in een keten en bijvoorbeeld ook commerciële partners aan wie een verwerkersovereenkomst wordt voorgelegd. afhankelijk. Zowel centraal, decentraal als federatief is mogelijk en stelt zijn eigen eisen aan de inrichting van de rollen. Tevens wordt hier met nadruk aangegeven dat GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. géén technische aangelegenheid is, maar een samenspel tussen het primaire proces en de ondersteuning vanuit de informatiehuishoudingHet totaal aan regels en voorzieningen gericht op de informatiestromen en –opslag of archivering ter ondersteuning van de primaire processen..

In een apart hoofdstuk zijn de diverse rollen beschreven van gegevensmanagement, denk aan de eerder genoemde portefeuillehouder of de regisseur gegevensmanagement, maar ook aan de bronhouder, architect en afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn.. Lees hier verder over de rollen.

Beleid vaststellen

De strategische doelstellingen, vertaald naar jaarlijkse resultaten worden ondersteund met een informatiebeleidsplan. Dit (meerjarige) informatiebeleidsplan wordt weer ondersteund met architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen., sectorplannen en/of een projectportfolio. In een enkel geval is gegevensmanagementbeleid als specifiek onderwerp beschreven. Vaak komt het voor dat gegevensmanagement-gerelateerde onderwerpen in de diverse genoemde documenten is beschreven. Een gedeelte binnen de architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. (eenmalig uitvragen, meervoudig gebruiken) of in een sectorplan (inrichting van de gegevensbeheer organisatie) of in een projectportfolio (project X om de gegevenskwaliteit te verhogen).

Producten vaststellen

GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. zal een aantal producten gebruiken om voor de verschillende rollen inzichtelijk te maken over welke gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd wordt gesproken. Dit kunnen producten zijn die al bestaan, zoals architectuurplaten als een gegevenslandschap, of een gegevenswoordenboek van een basisregistratieEen bij wet als basisregistratie aangemerkte registratie.. Het kunnen ook organisatie-specifieke producten zijn, zoals een gegevensleveringsovereenkomst waarin een koppeling van een bron met een applicatie wordt omschreven, inclusief een verantwoording van de doelbindingHet principe dat iemand (persoon of organisatie) alleen informatie mag vragen, opslaan, gebruiken, delen ten behoeve van welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden. van het gebruik van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd. De producten en rollen zijn onderling afhankelijk: als er sprake is een product, dan zal deze ook onderhouden moeten worden. Of als er sprake is van een rol, zal deze rol ook zijn eigen instrumenten en/of producten inzetten om de rol te kunnen uitvoeren.

De uitvoering van de governance grijpt in elkaar: met producten en instrumenten kan er door de verschillende rollen worden gestuurd op de uitvoering van het gegevensbeheer. Zonder uitvoering is er geen governance en zonder governance kan de uitvoering stuurloos worden. Deze gegevensmanagement producten worden in een ander onderdeel van deze wiki beschreven. Zie: Producten en instrumenten

Uitvoeren, monitoren, evalueren en besturen van het geheel

GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. is niet een eenmalige (herstel)actie. Het gaat om een continu proces om de grip op de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd te houden. Met alle voorgaande stappen is het mogelijk om een geheel cyclus van prioriteit, strategie, tactiek en uitvoering op te lijnen. Dat vraagt ook om een evaluatiecyclus. De governance valt en staat met uitvoeren, monitoren van de uitvoering, evalueren van de uitvoering en gestelde strategie, heroriënteren en opnieuw prioriteren en weer met frisse moed naar de volgende fase doorgroeien.

Rollen binnen gegevensmanagemen

Rolbeschrijvingen

De governance wordt in organisatie en overleg georganiseerd. Om dat uit te kunnen voeren is het handig om met vastgestelde rollen te kunnen werken. Deze rollen zijn op hun beurt weer gekoppeld aan de verschillende gegevensmanagement producten die op een andere plek in deze wiki worden beschreven.

Rollen

  • Registratiehouder
  • Portefeuillehouder gegevensmanagement
  • Bronhouder
  • Regisseur gegevensmanagement
  • Distributeur
  • Afnemer
  • Architect
  • Gegevensmakelaar
  • Beheerder register/applicatie specifieke gegevensverzameling
  • Ontwikkelaar gegevensverzameling
  • Kwaliteitscontroleur
  • Functionaris voor de gegevensbescherming (FG)

Naast boven beschreven gegevensmanagement rollen zijn er nog meer rollen te onderkennen die zich bezig houden met gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd: de wettelijk verplichte rol Functionaris gegevensbescherming (wet AVG) de rol CISO/ Chief Information Security Officer (BIR). Deze rollen worden verder niet uitgewerkt in dit gegevensmanagement thema, maar wel zijn er verwijzingen naar andere NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur pagina's.

Registratiehouder

Omschrijving

De registratiehouder van de brongegevens is politiek aanspreekbaar op kwaliteit en beheer van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd van een bronregistratieDe plaats waar een gegeven of document voor de eerste keer is vastgelegd. Die registratiehouder is per (basis)registratie verschillend. Indien persoonsgegevens in de registratie voorkomen, is de eigenaar ‘verantwoordelijke’ zoals omschreven in artikel 1d van de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP). Daarnaast is het mogelijk om op lokaal niveau per organisatie interne registratiehouders aan te stellen. Sommige (kern)registraties zijn net zo belangrijk voor de organisatie als een basisregistratieEen bij wet als basisregistratie aangemerkte registratie. dat zij op hetzelfde niveau kwaliteitseisen stellen aan de registratie, net als de eisen die zij stellen aan de eigenaar van de registratie. Bij kernregistraties kan gedacht worden aan registraties die aanvullend zijn op het primaire proces (e-mailadressen van de burgers of een monumentenregistratie voor een gemeente) of registraties die het primaire proces mogelijk maken (zoals een personeelsregistratie ten behoeve van autorisaties). Van deze kernregistraties kan het dus interessant zijn om een 'eigenaar' aan te wijzen die verantwoordelijk is voor de applicatie en de kwaliteitseisen ten aanzien van de te registreren gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd.

Doel

...

Hoofdtaken

...

Resultaten

...

Competenties

...

Portefeuillehouder

Omschrijving

De eigenaar en sponsor van het gegevensmanagement binnen de organisatie met handelingsbevoegdheid. Bij voorkeur is de rol zo strategisch mogelijk belegd binnen de organisatie. Bijvoorbeeld op management, directie- of op bestuurdersniveau. De portefeuillehouder geeft invulling aan de besturing en beheersing van het bedrijfsmiddel “gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd”. Hij zorgt er voor dat de organisatie beschikt over processen die ervoor zorgen dat de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd beschikbaar zijn, dat ze correct en op uniforme wijze gebruikt kunnen worden en dat de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd voldoen aan de kwaliteitseisen die er aan zijn gesteld. De portefeuillehouder is kader stellend voor de uitvoering van gegevensmanagement.

Doel

Centraal staat het bereiken van een zo groot mogelijke mate van gemeenschappelijk gegevensgebruikGegevens worden in beginsel slechts eenmalig verzameld en vervolgens meervoudig bij uitvoering van verschillende wetten gebruikt. tegen het afgesproken kwaliteitsniveau.

Hoofdtaken

  • Het laten opstellen van een gegevensbeleid en het uitdragen hiervan;
  • Het doen van voorstellen op MT niveau om de ontwikkelingen van gegevensmanagement binnen de organisatie te effectueren;
  • Het motiveren, leiden en ondersteunen van het gegevensmanagement competence center;
  • Sturen op het afgesproken kwaliteitsniveau.

Contact met

  • Regisseur gegevensmanagement
  • Functionaris voor de gegevensbescherming
  • CISO
  • Kwaliteitscontroleur

Resultaten

Betrouwbare gegevensverzamelingen die als onderdeel van de database infrastructuur openstaan voor alle geautomatiseerde systemen en eindgebruikers.

Competenties

Beschikt over een brede kennis en ervaring op zowel informaticagebied als van de totale organisatie, waarbij het diplomatiek kunnen handelen in politieke situaties van belang is.

Regisseur gegevensmanagement

De regisseur gegevensmanagement vormt het geweten van de organisatie op het gebied van gegevensmanagement. De rol kan belegd worden bij verschillende gemandateerde functie. De regisseur gegevensmanagement geeft uitvoering aan de door de portefeuillehouder uitgezette lijnen. De regisseur stuurt in opdracht op de processen en oefent daar grip op uit. Hij heeft of krijgt overzicht op de continue interactie tussen alle partijen. Hij weet wat er speelt en heeft inzicht in hoe het werkt, daardoor kan hij effectief interveniëren. Hij is de spin in het web.

Doel

  • Samenhangende werking tussen alle rollen in het functiegebied ‘gegevensmanagement’
  • Keten netwerken
  • Borgen dat gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd die door de organisatie worden verstrekt of ingewonnen sluitend, gestructureerd en in samenhang worden aangeboden en aangenomen.

Hoofdtaken

  • Sturen op en monitoren van activiteiten
  • Opstellen planning, afstemmen met distributeur en afnemers hierover
  • Kwaliteitscontrole behoefte vaststellen voor portefeuillehouder
  • Interveniëren bij proces verstoringen

Contact met:

  • Alle relevante betrokkenen

Resultaten

Ongestoorde, betrouwbare uitvoering van zowel de ‘run’ als ‘design’ activiteiten

Competenties

  • Sociaal vaardig, in staat conflicten te beheersen en te voorkomen;
  • Zodanig ‘bespelen’ van het krachtenveld dat synergie ontstaat waardoor aan de doelstellingen van GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren. gewerkt kan worden;
  • Diepgaande inhoudelijke kennis van gegevensmanagement zowel binnen als buiten (collega-organisaties) de organisatie;
  • Ingevoerd in de eisen die door collega-organisaties aan de organisatie gesteld worden;
  • Ingevoerd in de afspraken tussen gegevensmanagement en afnemers;
  • Overzicht van het complexe systeem van actoren, probleemaspecten en oplossingsmogelijkheden dat beïnvloed dient te worden;
  • Inzicht in de kritische aspecten van het dynamische proces. Het ontwikkelen van ideeën over welke interventies werken en waar die toegepast moeten worden om effect te kunnen sorteren;
  • Een grote mate van sensitiviteit voor de dynamiek en de vaardigheid om de thema’s op de juiste wijze op tafel te leggen.

Bronhouder

Omschrijving

De bronhouder is verantwoordelijk voor het inwinnen, actueel houden, opslaan en ter beschikking stellen van de juiste gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd in een registratie. Onder meer naar aanleiding van ontvangen meldingen is de bronhouder verantwoordelijk voor het borgen van de kwaliteit van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd.

Doel

  • Dubbele inwinning van bestaande bestanden voorkomen;
  • Efficiënt gebruik van gegevensbestanden mogelijk maken;
  • Inzetten van moderne technieken;
  • Garant staan voor de kwaliteit van de bron;
  • Werkpakketten optimaal in de keten zetten.

Hoofdtaken

  • Ontwikkelen en beheren van de voorzieningen nodig om de gegevensmanagement taken uit te kunnen voeren;
  • Assembleren van de bestanden tot een organisatie dekkend geheel;
  • Assembleren van de eigen objecten met die van andere bronhouders;
  • Afhandelen van de meldingen van gerede twijfelEr is sprake van gerede twijfel bij een afnemer over de juistheid van een gegeven als er voldaan wordt aan de volgende criteria:
  • er is een sterk vermoeden dat een (authentiek) gegeven onjuist is,
  • dat vermoeden is gebaseerd op kennis en kunde van de eigen processen en doelgroep van de afnemer (een combinatie van kennis, kunde en gezond verstand),
  • de afnemer kent de definitie van dit (authentiek) gegeven. De afnemer moet weten wat de definitie van een gegeven in een basisregistratie is om te kunnen beoordelen of het niet klopt. volgens onderling afgesproken procedures. De bronhouder bepaalt of de twijfel aanleiding is om de dienstverlening op te schorten;
  • Realiseren en bijhouden van de gegevensbestanden;
  • Ophalen/definiëren van de kwaliteitseisen van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd in de bron;
  • Transitie van gesloten naar ontsloten gegevensbestanden uitvoeren;
  • Aanleveren van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd aan afnemers;
  • Inwinnen, verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens., afhandelen en verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens. van terugmeldingen;
  • Uitvoeren van kwaliteitscontroles;
  • Overzicht houden van welke gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd aan welke afnemers ter beschikking zijn gesteld in lijn met de eigen doelbindingHet principe dat iemand (persoon of organisatie) alleen informatie mag vragen, opslaan, gebruiken, delen ten behoeve van welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden. en de afnemersgrondslag om de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd te gebruiken.

Contact met:

  • Architect
  • Distributeur
  • Gegevensmakelaar
  • Afnemer
  • Functionaris voor de gegevensbescherming

Resultaten

  • Stabiele, betrouwbare, beheerde gegevensverzamelingen;
  • In het geval van verrijking en toevoeging blijft de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de toegevoegde gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd bij de bronhouder van de toegevoegde gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd;
  • Gegarandeerde en vastgestelde kwaliteit van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd op basis van BIR, Wbp en afgesproken service levels;
  • Generalisatie, transformatie, selectie op de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd vinden uitsluitend plaats in overleg met de bronhouder;
  • Gegevensleveringsovereenkomsten.

Competenties

...

Distributeur

Omschrijving

De distributeur ontvangt gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd van bronhouders en stuurt deze, direct of via generieke voorzieningen zoals gegevensknooppunten door naar afnemers. De distributeur is verantwoordelijk voor de vastlegging van de feitelijke distributie van een gegevenWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat, bijvoorbeeld ten behoeve van het werk van de auditor.

Doel

Het leveren van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd aan interne en externe afnemers conform het GLO.

Hoofdtaken

  • Onderhouden van contacten en het maken van afspraken met afnemers voor producten, diensten en incidenten;
  • Beheren contracten met afnemers;
  • Voorlichten over gebruiks- en terugmeldverplichtingen;
  • InformatieBetekenisvolle gegevens. verstrekken over de beschikbaarheidgegevens worden opgeslagen volgens duurzame normen en afhankelijk van de organisatiekeuze beschikbaar gesteld aan verschillende afnemers. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in technische, privacy afgeschermde, digitale, open of gesloten vormen. en kwaliteit van de gegevensset;
  • Borgen kwaliteit proces van verstrekken van producten en diensten;
  • Verstrekken van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd aan afnemers;
  • Inlichten van de regisseur over het gebruik van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd uit de registraties;
  • Onderhouden producten- en dienstencatalogus;
  • Accepteren (functioneel) van nieuwe software en releases;
  • Doorgeven wensen afnemers aan de registerbeheerder centraal en decentraal ;
  • Ondersteunen afnemers.

Contact met:

  • Bronhouder
  • Register beheerder centraal en decentraal
  • Afnemer

Resultaten

Volledig en juist en tijdig leveren van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd aan interne en externe afnemers.

Competenties

...

Afnemer

Omschrijving

Een afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn. is een overheidsorganisatieNORA doelt met het begrip 'overheidsorganisaties' zowel op overheden als op semi-overheid- en private organisaties met een publieke taak. of private partij die geautoriseerd is om gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd van de organisatie af te nemen voor gebruik in de eigen processen. Afname vindt plaats via de distributeur. Bij gerede twijfelEr is sprake van gerede twijfel bij een afnemer over de juistheid van een gegeven als er voldaan wordt aan de volgende criteria:

  • er is een sterk vermoeden dat een (authentiek) gegeven onjuist is,
  • dat vermoeden is gebaseerd op kennis en kunde van de eigen processen en doelgroep van de afnemer (een combinatie van kennis, kunde en gezond verstand),
  • de afnemer kent de definitie van dit (authentiek) gegeven. De afnemer moet weten wat de definitie van een gegeven in een basisregistratie is om te kunnen beoordelen of het niet klopt. over de kwaliteit van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd melden afnemers dit via de distributeur bij de bronhouder.

Doel

Het daadwerkelijk, correct gebruiken van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd uit de registraties van ketenpartners zodat invulling gegevenWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat wordt aan het principe “eenmalig vastleggen, meermalen gebruiken”.

Hoofdtaken

  • Het afnemen van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd en deze conform doelbindingHet principe dat iemand (persoon of organisatie) alleen informatie mag vragen, opslaan, gebruiken, delen ten behoeve van welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden. aanwenden voor gebruik in de informatieverzorgende processen binnen de eigen organisatie.
  • Bij de bronhouder terug melden van gerede twijfelEr is sprake van gerede twijfel bij een afnemer over de juistheid van een gegeven als er voldaan wordt aan de volgende criteria:
  • er is een sterk vermoeden dat een (authentiek) gegeven onjuist is,
  • dat vermoeden is gebaseerd op kennis en kunde van de eigen processen en doelgroep van de afnemer (een combinatie van kennis, kunde en gezond verstand),
  • de afnemer kent de definitie van dit (authentiek) gegeven. De afnemer moet weten wat de definitie van een gegeven in een basisregistratie is om te kunnen beoordelen of het niet klopt. aan de juistheid van de afgenomen gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd.

Contact met:

  • Distributeur
  • Functionaris voor de gegevensbescherming
  • Gegevensmakelaar
  • Bronhouder
  • Architect

Resultaten

Meervoudig gebruik van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd door deze herhaald toe te passen binnen de processen van de organisatie.

Competenties

Bij wet aangewezen organisatie die op basis van doelbindingHet principe dat iemand (persoon of organisatie) alleen informatie mag vragen, opslaan, gebruiken, delen ten behoeve van welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden. gebruik kan maken van de specifieke gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd die benodigd zijn om het (beleids)doel te realiseren.

Architect

Omschrijving

De architect is een rol of functie die zich bezig houdt met de (ICT) architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. van de organisatie. Er zijn veel specialismen binnen de ICT architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen.. Bijvoorbeeld de enterprice-architect, business-architect, informatie-architect, gegevensarchitect, technische architect. Het is van belang voor gegevensmanagement dat de organisatie een vorm van organisatiebrede gegevensarchitectuur opstelt. Minimaal op generiek architectuurniveau, en afhankelijk van de complexiteit meer specifiek gemaakt naar thema of domein. De architect creëert, implementeert en beheert de architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. van de organisatie. De architect bepaalt hoe proces/applicatie of gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd worden gekoppeld of opgeslagen, hoe deze worden gebruikt, geïntegreerd en beheerd door de verschillende toepassingen en tot slot hoe ze worden verwerkt. De architect stelt op strategisch niveau eisen aan de applicaties, processen en gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd en schetst op hoog niveau een geïntegreerd ontwerp waarmee aan deze eisen voldaan kan worden. Met producten als het gegevenswoordenboek, de gegevenscatalogus voorziet de architect de organisatie van een gemeenschappelijke terminologie. De architect werkt nauw samen met de andere architecten, de gegevensmakelaar en de beheerder van de generieke voorzieningen.

Doel

  • Het verkrijgen van een overzicht van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, die in de organisatie of een deel ervan worden gebruikt en hoe deze worden gebruikt;
  • Het verkrijgen van inzicht in de betekenis en samenhang van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, los van specifiek gebruik door functies en afdelingen;
  • Het weergeven van de wijze waarop gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd functioneel en geografisch gedistribueerd zijn;
  • Het leveren van een middel om de infrastructuur van gegevensopslag voor nieuwe systemen te kunnen realiseren volgens een planmatige aanpak;
  • Het scheppen van een kader waarvan projecten gebruik kunnen maken bij het voortraject van de systeemontwikkeling.

Hoofdtaken

  • Opstellen principes, eisen en normen ten aanzien van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd (verzamelingen)
  • Opstellen geïntegreerd ontwerp
  • Adviseren en bijsturen op de inrichting van de interfaces
  • Adviseren op en beïnvloeden van projectactiviteiten
  • Opstellen streefbeelden, afstemmen met afnemers

Contact met:

  • de andere gespecialiseerde architecten
  • Gegevensmakelaar
  • Functionaris voor de gegevensbescherming

Resultaten

  • Gegevensmodellen
  • Gegevenswoordenboek
  • Streefbeelden
  • Methoden en technieken
  • Projectadviezen
  • Eisen en normen aan gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd (verzamelingen)

Competenties

  • In staat om de systeemontwikkeling te doorgronden zodat hij eisen kan stellen aan de projectmanagementaanpak en het ontwerp;
  • Zeer vaardig op het gebied van datamodellering en database ontwerp;
  • Heeft het vermogen de architecten te beïnvloeden vanuit het organisatieperspectief;
  • De architect stelt normen voor gegevensmanagement, analyseert de huidige situatie, stelt streefbeelden op en geeft projectadviezen die nodig zijn om de kloof tussen de huidige situatie en de gestelde doelen te sluiten;
  • Een gerespecteerd gesprekspartner die in staat is om de methoden, de modellering en de aansturing te benadrukken. Technologisch en politiek neutraal, bespraakt en overtuigend.

Gegevensmakelaar

Omschrijving

  • De gegevensmakelaar is verantwoordelijk voor het maken, vastleggen en onderhouden van afspraken met gegevensleveranciers en –afnemers (gegevensleveringsovereenkomsten, GLO’s).
  • De gegevensmakelaar is intermediair tussen afnemers en in- en externe leveranciers.
  • De gegevensmakelaar heeft naast een relatie met de registers en de applicatiespecifieke gegevensverzamelingen een belangrijke relatie met het gegevensmagazijn. In het gegevensmagazijn staan gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd uit backoffice-applicaties die zelf niet voldoende of niet voldoende snel beschikbaar zijn.
  • De gegevensmakelaar kan dit gegevensmagazijn vullen waarna de frontoffice deze kan gebruiken voor raadpleegdoeleinden.

Doel

Een optimaal gebruik van aanwezige gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, in overeenstemming met wet- en regelgeving. Hoofdtaken:

  • Adviseren bij het inrichten van de werkprocessen voor het raadplegen van registraties. Bijvoorbeeld via een samengesteld gegevensmagazijn.
  • Adviseren ten aanzien van de generieke componenten die gebruikt worden bij het ontsluiten van registraties.
  • Bewaken en afgeven autorisaties aan gebruikers van de registraties.
  • Maken van afspraken met de afnemers en de bronnen over de wijze van leveren.

Contact met:

  • Bronhouder
  • Architect
  • Afnemer
  • Distributeur
  • Functionaris voor de gegevensbescherming
  • Registerbeheerder centraal en decentraal

Resultaten

Een gegevensmakelaar zorgt ervoor dat applicaties in staat zijn gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd uit te wisselen. Dat doet hij op een zodanige wijze dat applicaties niet van elkaar afhankelijk zijn. Door deze onafhankelijkheid kunnen applicaties los van elkaar evolueren en wordt de impact van wijzigingen in applicaties beperkt. Het betreft de ontsluiting van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd richting de frontoffice en de gegevensuitwisselingen tussen backoffice-applicaties en de landelijke voorzieningen (basisregistraties).

Competenties

...

Beheerder register/applicatie specifieke gegevensverzameling

Omschrijving

  • Implementeren van de (wijzigingen in) gegevensmodellen en solutions die de architect ontworpen heeft.
  • In bedrijf nemen en houden van deze modellen en oplossingen met bijzondere aandacht voor onderhoudbaarheid en versiebeheer.
  • Monitoren van de continue werking van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd verzamelingen (registers, applicatie specifieke gegevensverzamelingen), consistentiecontroles uitvoeren en actie ondernemen bij afwijkingen of verstoringen.
  • Werkt nauw samen met de distributeur.

Doel

Registers zijn centrale gegevensverzamelingen die binnen de organisatie op meerdere plaatsen worden gebruikt, ze zijn door het management als zodanig aangemerkt. Het doel van registers is het mogelijk maken van het breed delen van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, los van de toepassingen waarvoor ze initieel ingewonnen werden. Applicatie specifieke gegevensverzamelingen worden in principe alleen gebruikt voor een beperkt aantal specifieke processen. Het doel van applicatie specifieke gegevensverzamelingen is gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd voor specifieke doelstellingen ter beschikking te stellen.

Hoofdtaken

  • Wijzigen, bewaken en controleren van de vastgelegde en vast te leggen gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd in de registers/gegevensverzamelingen.
  • Randvoorwaarden: eenduidigheid, betrouwbaarheidDe mate waarin de organisatie zich voor de informatievoorziening kan verlaten op een informatiesysteem. De betrouwbaarheid van een informatiesysteem is daarmee de verzamelterm voor de begrippen beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid. en volledigheidBetekent dat alle procesgebonden informatie is vastgelegd en wordt beheerd die aanwezig zou moeten zijn conform het beheerregime dat voor dat proces is vastgesteld..
  • Ondersteunen, faciliteren en bijsturen van gebruikers bij het gebruik van de registers

Contact met:

  • Distributeur
  • Architect
  • Gegevensmakelaar

Resultaten

...

Competenties

...

Ontwikkelaar gegevensverzameling

Omschrijving

Doel

Hoofdtaken

Resultaten

Competenties

...

Kwaliteitscontroleur

Omschrijving

De controleur controleert de naleving van procedures, regels en richtlijnen en is verantwoordelijk voor de inhoudelijke kwaliteit van de registers en de datastores (warehouse, lake). De rol van controleur kan worden verdeeld in een domeinspecifieke rol en een organisatiebrede rol:

  • Een domeinspecifieke controleur is verantwoordelijk voor het (laten) uitvoeren van onderzoeken die specifiek voor een domein zijn.
  • Een organisatiebrede controleur is verantwoordelijk voor het (laten) uitvoeren van controles die over de verschillende domeinen heen lopen.

Doel

Het vaststellen van de mate waarin het geheel van eigenschappen en kenmerken van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd voldoet aan het doel van het gebruik en de verwachting van de afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn..

Hoofdtaken

Contact met:

  • Portefeuillehouder gegevensmanagement
  • Bronhouder
  • Distributeur
  • Ketenpartner

Resultaten

  • Data moet inhoudelijk voldoen aan actualiteit, compleetheid, correctheid en uniciteit
  • Data moet systeemtechnisch voldoen aan toegankelijkheidHoudt in dat informatie vindbaar, interpreteerbaar en uitwisselbaar is., integriteit en performance
  • Data moet generiek voldoen aan betrouwbaarheidDe mate waarin de organisatie zich voor de informatievoorziening kan verlaten op een informatiesysteem. De betrouwbaarheid van een informatiesysteem is daarmee de verzamelterm voor de begrippen beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid., tijdigheid, onderhoudbaarheid, begrijpbaarheid, bruikbaarheid, controleerbaarheid, relevantie en vertrouwelijkheidDe eigenschap dat informatie niet beschikbaar wordt gesteld of wordt ontsloten aan onbevoegde personen.

Kwaliteitsrapport

Competenties

...

Functionaris voor de gegevensbescherming (FG)

Omschrijving

Verwijzing naar bestaande FG functie, binnen of buiten NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur: Binnen de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur: https://www.noraonline.nl/wiki/ISOR:Functionaris_Gegevensbescherming Buiten de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur: https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/onderwerpen/algemene-informatie-avg/functionaris-gegevensbescherming-fg

Doel

Hoofdtaken

  • Contact met
  • Regisseur gegevensmanagement
  • Architect

Resultaten

Competenties

...

Wettelijke kaders en regelgeving gegevensmanagement (privacy, beveiliging, wettelijke grondslag gebruik et cetera)

[[Categorie:

Welke bestaande (rijksbrede) wetten / regelgeving is van van invloed op gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd?

Naam wet/regelgeving Korte toelichting inhoud
Aanbestedingswet 2012 Wet gericht op vernieuwing software systemen.
Algemene Verordening Gegevensbescherming "De AVG gaat over het rechtmatig omgaan met persoonsgegevens. De belangrijkste bepalingen uit de AVG zijn als volgt samen te vatten:
  • Persoonsgegevens mogen alleen worden verwerkt in overeenstemming met de wet. Voor de betrokkene (dat is degene van wie de persoonsgegevens verwerkt worden) moet het behoorlijk en transparant zijn hoe en waarom de persoonsgegevens verwerkt worden.
  • Persoonsgegevens mogen alleen verzameld worden met een gerechtvaardigd doel. Dat doel moet welbepaald zijn en vooraf uitdrukkelijk zijn omschreven. Het doel waarvoor een organisatie de persoonsgegevens gaat verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens. moet verenigbaar zijn met het doel waarmee de persoonsgegevens zijn verzameld.
  • Verwerkt een organisatie of persoon persoonsgegevens? Dan moet de persoon van wie de persoonsgegevens worden verwerkt in ieder geval op de hoogte zijn van de identiteit van de organisatie of persoon die deze persoonsgegevens verwerkt (de zogeheten verwerkingsverantwoordelijke) en van het doel van de gegevensverwerking.
  • Als organisaties persoonsgegevens verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens., dan moeten ze daarbij als uitgangspunt hanteren ‘zo min mogelijk’. Dat houdt o.a. in dat de verwerking van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd moet passen bij het doel waarvoor ze worden verwerkt.
  • De verwerkingsverantwoordelijke moet ervoor zorgen dat de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd juist zijn en zo nodig worden geactualiseerd.
  • De gegevensverwerking moet op een passende manier worden beveiligd. Voor bijzondere gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, zoals over ras, gezondheid en geloofsovertuiging, gelden extra strenge regels. "
Algemene wet bestuursrecht titel 10.1, BW, Gem.w. "Doel van de regeling
  • Aanpassing van de regels over elektronisch bestuurlijk verkeer in de Awb aan technologische en maatschappelijke ontwikkelingen.
  • Burgers/bedrijven krijgen het recht om elektronisch berichten aan de overheid te sturen.
  • het stellen van regels om die berichten te kunnen verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens..
  • Het moderniseren van de regels over de verzending van berichten door de overheid via een zogenoemde berichtenbox.
  • Het bieden van waarborgen bij het elektronisch bestuurlijk verkeer."
Archiefwet Archiefwet (en ED3 (Eisen Duurzaam Digitaal Depot (2008))) oa opslagtermijnen, eisen aan opslag etc.
Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG) oa. Verwijziging naar Code voor Informatiebeveiliging (ISO 27001:2005 en ISO 27002:2007) maar ook eigen beleidsregels zoals instellen CISO. Wordt op termijn BIO.
Besluit bekendmaking en beschikbaarstelling regelgeving decentrale overheden Elektronische publicatie van besluiten die algemeen verbindende voorschriften inhouden, niet alleen meer per krant, nu ook verplicht digitaal
Besluit verwerking persoonsgegevens generieke digitale infrastructuur "Betreft een uitvoeringsregeling bij het Wetsvoorstel Digitale overheid. De concept-AmvB reguleert de onderwerpen persoonsgegevensverwerking en informatieveiligheid bij de toegang tot elektronische dienstverlening. (…). Verwachte effecten van de regeling voor de doelgroepen
  • De Minister van BZK, als verantwoordelijke voor de betrokken generieke digitale voorzieningen, en de private partijen die een rol spelen in het eID-stelsel moeten aan de eisen mbt gegevensverwerking voldoen
  • Publieke dienstverleners moeten mbt de toegang tot hun elektronische dienstverlening aan de eisen inzake informatiebeveiligingHet proces van vaststellen van de vereiste betrouwbaarheid van informatiesystemen in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid en integriteit alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van bijbehorende maatregelen.. De eisen sluiten aan bij de reeds bestaande praktijk."
CAR-UWO Cao gemeenteambtenaren inclusief rechten en plichten (bijvoorbeeld thuiswerken: ICT eisen, of privacyaspecten, of monitoren van netwerken).
Common ground is een beweging om naast de bestaande gemeentelijke ICT-infrastructuur een nieuwe, moderne ICT-infrastructuur te bouwen voor de uitwisseling van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd binnen en tussen gemeenten en met ketenpartners. Gemeenten willen dit samen en met leveranciers doen.
Databanken wet Databanken die bestaan uit verzamelingen geordende gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd kunnen onder het databankenrecht vallen. Bijvoorbeeld officiële bekendmakingen op Overheid.nl. Of statistische gevens op de website van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In de verzamelingen is vaak veel tijd en geld gestoken. Producenten van databanken worden daarom in bescherming genomen in de Databankenwet.
DigiD Met DigiD kunnen personen zich identificeren voor uw digitale dienstverlening. DigiD biedt zekerheid over met wie u te maken heeft. Via DigiD krijgt u het burgerservicenummer van de persoon die inlogt. Hiermee kunt u direct nagaan welke informatie u al heeft van deze persoon en kunt u uw diensten op maat aanbieden. https://www.logius.nl/diensten/digimelding/detailinformatie/
Digikoppeling Zoals een brief in een envelop gaat voor verzending, zo gaat een elektronisch bericht in een digitale verpakking. Digikoppeling bestaat uit koppelvlakstandaarden, die logistieke afspraken bevatten voor berichtenuitwisseling tussen overheden. ( aansluitondersteuning voor basisregistraties, manifestpartijen, gemeenten, provincies en waterschappen.)
Digilevering Als afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn. van basisregistraties ontvangt uw organisatie via Digilevering actuele en accurate gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd uit basisregistraties via een gebeurtenisbericht, bijvoorbeeld over de verhuizing van een bedrijf, de geboorte van een persoon, of verandering van iemands inkomensgegevens.
Digimelding InformatieBetekenisvolle gegevens. in basisregistraties moet actueel en betrouwbaar zijn. Terugmelden is één van de instrumenten om de kwaliteit van basisregistraties te borgen. Afnemers van de basisregistraties hebben daarom de wettelijke plicht om mogelijk onjuiste gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd te melden. Dat kan uniform, betrouwbaar en efficiënt met Digimelding. (Digimelding webservice of Digimelding portaal)
Diginetwerk Diginetwerk is een afsprakenstelsel voor het koppelen van besloten netwerken van de overheid. Via deze gekoppelde netwerken kunnen overheidsorganisaties onderling gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd uitwisselen. (oa RINIS, eGEM, GGI, SUWINET etc)
Digipoort Overheid en bedrijven
Elektronisch factureren bij overheidsopdrachten Per 8 april 2019 moeten leveranciers e-facturen kunnen ontvangen en verwerkeneen bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via geautomatiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of combineren, afschermen, wissen of vernietigen van gegevens..
Gem w art 149 awb afd 2.3 Wet omtrent electronisch berichtenverkeer
GIBIT De GIBIT heeft als doel de professionalisering van het ICT-opdrachtgeverschap en het realiseren van een set uniforme ICT-inkoopvoorwaarden. NB niet verplicht vanuit VNGRealisatie.
Idensys, eIDAS-verordening Idensys. Met versie koppelvlak 1.11 kunt u Europese burgers en bedrijven toegang verlenen.
Omgevingswet Omgevingswet gaat uit van de harmonisatie van een aantal milieu/vergunningen wetten en de digitalisering van de benodigde gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd. In 2021 moeten de gemeenten volledig aangesloten zijn. In 2019 wordt de DSO vooruitlopend al opgeleverd.
Ondernemingsdossier In 2018 pilots door het Min BZK en o.a. KVK georganiseerd om een ondernemers/mijn overheid omgeving te creëren.
Participatiewet De participatiewet is ingevoerd met ingang van 1 januari 2015 en vervangt het voorgaande stelsel van Wet werk en bijstand (WWB), Wet sociale werkvoorziening en Wajong. Het doel is bezuinigen, onder andere vanwege de recessie. Een tweede doel is hierbij om zoveel mogelijk mensen met arbeidsvermogen naar werk toe te leiden, bij voorkeur naar betaald werk, en bijstand te verlenen aan mensen die niet (meer) in staat zijn om zelf volledig in hun levensonderhoud te voorzien.
PKIoverheid "Bij alle Logius-diensten heeft u een digitaal certificaat van PKIoverheid nodig. Dit waarborgt de betrouwbaarheidDe mate waarin de organisatie zich voor de informatievoorziening kan verlaten op een informatiesysteem. De betrouwbaarheid van een informatiesysteem is daarmee de verzamelterm voor de begrippen beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid. van informatie-uitwisseling via e-mail en websites op basis van Nederlandse wetgeving. Een PKIoverheid-certificaat wordt gebruikt bij:
  • beveiliging van websites
  • authenticatieHet aantonen dat degene die zich identificeert ook daadwerkelijk degene is die zich als zodanig voorgeeft: ben je het ook echt? Authenticatie noemt men ook wel verificatie van de identiteit. op afstand
  • rechtsgeldige elektronische handtekeningen
  • versleuteling van elektronische berichten."
Privacy Impact assesments (PIA) Een Privacy Impact Assessment (PIA) is een hulpmiddel om bij ontwikkeling van beleid, en de daarmee gepaard gaande wetgeving of bouw van ICT-systemen en aanleg van databestanden, privacyrisico’s op gestructureerde en heldere wijze in kaart te brengen.
PUN Paspoortuitvoeringsregeling Nederland : regeling hoe paspoorten geleverd / verzorgd kunnen worden. NB controle loopt via de ENSIA.
Regeling elektronische bekendmaking en beschikbaarstelling regelgeving decentrale overheden Het college van burgemeester en wethouders draagt er zorg voor dat het gemeenteblad na de uitgifte elektronisch op een algemeen toegankelijke wijze beschikbaar blijft en dat daarbij wordt vermeld wanneer het is uitgegeven.
Regeling natuurbescherming Onder de huidige natuurwetgeving hebben gemeenten al de plicht om te toetsen op volledigheidBetekent dat alle procesgebonden informatie is vastgelegd en wordt beheerd die aanwezig zou moeten zijn conform het beheerregime dat voor dat proces is vastgesteld.. Ook hebben ze al een informatieplicht. Met de komst van de Wet natuurbescherming en met de decentralisatie van het natuurbeleid naar provincies zal het belang van de formele rol van gemeenten hierin verder toenemen. Daarmee wordt het nog veel belangrijker dat zij deze verplichtingen correct uitvoeren.
Samenwerkende Catalogi Samenwerkende Catalogi koppelt de productcatalogi van verschillende overheidsorganisaties. Het is de standaard voor het publiceren en uitwisselen van metadata over producten en diensten binnen de overheid. Door deze informatie te publiceren op basis van de SC-standaard ontstaat een virtuele catalogus of verwijsregister voor de hele overheid. Dit register bevat onder meer de naam van het product, de doelgroep (burgers en/of bedrijven) en een hyperlink (URL) naar de webpagina waarop de betreffende overheidsorganisatieNORA doelt met het begrip 'overheidsorganisaties' zowel op overheden als op semi-overheid- en private organisaties met een publieke taak. het product beschrijft en eventueel een aanvraagmogelijkheid biedt.
Stelselcatalogus Verplicht gebruik Basisregistraties, tevens zijn hier definities en catalogi te vinden over de basisregistratieEen bij wet als basisregistratie aangemerkte registratie.-gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd.
Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst (VIR:2007) Besluit voorschrift informatiebeveiligingHet proces van vaststellen van de vereiste betrouwbaarheid van informatiesystemen in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid en integriteit alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van bijbehorende maatregelen. rijksdienst 2007
Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst Bijzondere Informatie (VIRBI2012) "InformatieBetekenisvolle gegevens. waarvan de geheimhouding vanwege het belang van de Staat, zijn bondgenoten of van één of meer ministeries is geboden, moet worden voorzien van een passend niveau van rubricering. (gradaties o Staatsgeheim ZEER GEHEIM (afgekort Stg.ZG), o b. Staatsgeheim GEHEIM (afgekort Stg.G), o c. Staatsgeheim CONFIDENTIEEL (afgekort Stg.C), o d. Departementaal VERTROUWELIJK (afgekort Dep.V.)."
Wet BRP De Basisregistratie Personen (BRP) bevat persoonsgegevens van inwoners van Nederland (ingezetenen) en van personen die Nederland hebben verlaten (niet ingezetenen). Personen die korter dan 4 maanden in Nederland wonen kunnen ook als niet-ingezetenen in de BRP zijn opgenomen. Bijvoorbeeld omdat ze tijdelijk werken of studeren in Nederland
Wet Computercriminaliteit II Betreft een wet over wat strafbaar is op internet, welke rechten en plichten de politie heeft om daar onderzoek naar te doen etc.
Wet Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WEBV) Burgers en bedrijven krijgen met de wet het recht ieder formeel bericht elektronisch aan de overheid te zenden. Om een compacte, efficiënte overheid te realiseren met hoogwaardige dienstverlening, is digitalisering een vereiste en is het digitale kanaalCommunicatiekanaal dat bij de dienstverlening wordt gebruikt. Elk kanaal kent verschillende vormen waarin informatie kan worden gedeeld. het voorkeurskanaal. Het uitgangspunt is: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet.
Wet gegevensverwerking en meldplicht cybersecurity In de wet is tevens een meldplicht opgenomen voor ernstige digitale veiligheidsincidenten die de samenleving kunnen ontwrichten. Het is belangrijk dat het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) goed zicht heeft op digitale dreigingen. Dit geldt met name voor digitale veiligheidsincidenten bij de Rijksoverheid en vitale aanbieders, aangezien deze grote consequenties kunnen hebben voor onze samenleving en economie kunnen hebben. Het NCSC informeert organisaties over deze dreigingen en biedt waar nodig ook ondersteuning. De nieuwe wet vormt een belangrijke basis voor deze publiek-private samenwerking. Zo biedt de Wgmc een kader voor de wijze waarop het NCSC met vertrouwelijke informatie moet omgaan. Daarnaast zijn nu ook de wettelijke grondslag van de taken en bevoegdheden van het NCSC vastgelegd.
Wet Generieke Digitale Infrastructuur
  • "DigiD
  • DigiD Machtigen
  • MijnOverheid
  • Berichtenbox
  • Mijn Overheid.nl – Lopende Zaken
  • MijnOverheid.nl – Persoonlijke gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd
  • eHerkenning
  • Ondernemingsdossier
  • Berichtenbox voor bedrijven
  • Overheid.nl en Ondernemersplein (samenwerkende Catalogi)"
Wet hergebruik van overheidsinformatie Documenten die zijn voortgebracht door openbare lichamen van de lidstaten, vormen een enorme, diverse en waardevolle hoeveelheid bronnen die de kenniseconomie ten goede kunnen komen“, aldus de Richtlijn 2013/37/EU van het Europees Parlement en de Raad. “Richtlijn Overheidsinformatie”. Gemeenten zijn op grond van de Who verplicht om op verzoek overheidsinformatie als open data beschikbaar te stellen voor hergebruik.
Wet Open Overheid Met wetsvoorstel Open overheid (Woo) wil de overheid op den duur de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vervangen. De Woo gaat een stap verder. De wet verplicht overheden en semioverheden om informatie die openbaar is, rechtstreeks toegankelijk te maken. De wet regelt dat iedere organisatie die onder de wet valt een informatieregister dient bij te houden. Dit register ontsluit op een transparante manier de informatie die bij overheden beschikbaar is. Gemeenten dienen dit register zelf op te zetten en actief van informatie te voorzien. Dit vraagt om organisatie brede regie op het digitaal bewaren en ontsluiten van de eigen gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd.
Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) U mag informatie opvragen over het handelen van de overheid. U maakt dan gebruik van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Dien een Wob-verzoek in bij de organisatie waarvan u informatie wilt ontvangen. U heeft een Wob-verzoek ingediend bij de overheid. De overheidsorganisatieNORA doelt met het begrip 'overheidsorganisaties' zowel op overheden als op semi-overheid- en private organisaties met een publieke taak. heeft dan 4 weken om te reageren
Wet Particuliere Beveiligingsorganisaties en Recherchebureaus (WBPR) Het doel van de Wet is om een aanvaardbaar niveau van veiligheid in de maatschappij te bereiken, waarbij naast de overheid ook de burgers zelf maatregelen nemen om criminaliteit te voorkomen. Uitgangspunt is dat de overheid hierbij ziet op de openbare orde en de burgers op de particuliere ruimten. Hierbij is een taak weggelegd voor de overheid om de voorwaarden voor het voorkomen van criminaliteit te scheppen en deze te handhaven.
Wet Politiegegevens (WPG) Wet die de bevoegdheden van de Politie omschrijf als het gaat om opslaan en gebruiken van persoonsgegevens. Gegevensverwerking door boa’s: nieuwe regels vanaf mei 2018 vallen hier echter ook onder. Dus ook gemeentelijk beleid is hier nodig. Zie ook https://vng.nl/onderwerpenindex/veiligheid/openbare-ordebevoegdheden/nieuws/gegevensverwerking-door-boas-nieuwe-regels-vanaf-mei-2018
Wet SUWI In de Wet SUWI is geregeld hoe de structuur met betrekking tot de uitvoering van taken inzake de arbeidsvoorziening en de sociale verzekeringswetten is vormgegeven. De wet bepaalt ook hoe de verschillende uitvoeringsorganen, het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV), de Sociale verzekeringsbank (SVB) en de Gemeenten samenwerken
Wet Veiligheidsonderzoeken (WVO) Een veiligheidsonderzoek, in de betekenis van de Nederlandse Wet Veiligheidsonderzoeken van 1996, is een onderzoek naar een persoon dat wordt uitgevoerd voordat een werkgever deze te benoemen of aan te stellen in een vertrouwensfunctie.
Wijziging Bekendmakingswet + aanvullende informatie Wijziging van de Bekendmakingswet, Doel van de wijziging is het digitaal toegankelijk maken van kennisgevingen en bekendmakingen van de overheid voor burgers en bedrijven. Overheden publiceren alle kennisgevingen en bekendmakingen afhankelijk van het bestuursorgaan en de doelgroep in de Staatscourant, het gemeenteblad, provinciaal blad, waterschapsblad of blad van een gemeenschappelijke regeling. Deze publicaties zijn via verplicht gebruik van de GVOP (Gemeenschappelijke Voorziening Officiële Publicaties) op één weblocatie te raadplegen. Staatssecretaris Knops heeft een wetsvoorstel hierover gepubliceerd op internetconsultatie.nl.

Gegevensleveringsovereenkomst

Om grip te houden op de gegevenshuishouding is het belangrijk om over levering en gebruik duidelijke afspraken te maken tussen (gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd)leverancier en afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn.. De vastlegging van deze afspraken kan in de vorm van een Gegevens Levering Overeenkomst (GLO). De GLO is bedoeld voor reguliere leveringen, en niet voor eenmalige bevragingen of informatieaanvragen.

In de praktijk komt het erop neer dat voor leveringen een set algemeen geldende kaders van toepassing is; deze kunnen de vorm van Algemene Voorwaarden aannemen (bijvoorbeeld: nooit doorleveren zonder toestemming van leverancier). Specifieke afspraken worden dan apart vastgelegd in de gegevensleveringsovereenkomst (GLO), met de volgende onderdelen:

  • Te leveren gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd (eventueel in een bijlage gespecificeerd naar velden bron);
  • Classificatie van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd;
  • Beveiliging van de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd;
  • Gebruiksdoel van de levering (wettelijke grondslag);
  • Gebruik: wel/niet doorleveren toegestaan;
  • Kwaliteit van de gegevens;
  • Wijze van levering (eventueel technische specificaties);
  • Tijdstip(pen) van levering;
  • Eventueel: kosten;
  • Contactpersonen: bronhouder en afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn.;
  • Indien van toepassing: eigenaarschap van de koppelvlakken.

Het is van belang dat leverancier en afnemerDe persoon of organisatie die een dienst in ontvangst neemt. Dit kan een burger, een (medewerker van een) bedrijf of instelling dan wel een collega binnen de eigen of een andere organisatie zijn. van elkaar weten welke kwaliteit van gegevens geleverd kan worden. Voorbeelden van vragen die daarbij beantwoord horen te zijn: hoe actueel zijn de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, wat is de vullingsgraad van het gegevenWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat en wat is afgesproken over geconstateerde afwijkingen (bijvoorbeeld terugmeldingsplicht)?

Kwaliteits-criteria en handreiking kwaliteit gegevensmanagement

De Expertgroep Gegevensmanagement heeft het onderwerp van deze pagina genoemd als onderdeel van het thema GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren.. De pagina heeft echter op het moment nog geen vulling. Keer op een later moment terug om het resultaat te zien, of neem contact op met de trekker van dit onderdeel door in het kader rechts op het mailadres achter Feedback: te klikken.

Beschikbare instrumenten en activiteiten gegevensmanagement

De Expertgroep Gegevensmanagement heeft het onderwerp van deze pagina genoemd als onderdeel van het thema GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren.. De pagina heeft echter op het moment nog geen vulling. Keer op een later moment terug om het resultaat te zien, of neem contact op met de trekker van dit onderdeel door in het kader rechts op het mailadres achter Feedback: te klikken.

Metadatering en management van metadata

De Expertgroep Gegevensmanagement heeft het onderwerp van deze pagina genoemd als onderdeel van het thema GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren.. De pagina heeft echter op het moment nog geen vulling. Keer op een later moment terug om het resultaat te zien, of neem contact op met de trekker van dit onderdeel door in het kader rechts op het mailadres achter Feedback: te klikken.

Gegevenswoordenboeken binnen gegevensmanagement

Hoe kunnen gegevenswoordenboeken goed gegevensmanagement ondersteunen?

Gegevens blijven steeds vaker niet binnen een enkele organisatie, keten of domein, maar worden uitgewisseld en hergebruikt in een andere context. Een basisvoorwaarde om dat verantwoord te doen, is dat je precies weet wat de gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd die je uit gaat wisselen betekenen in de oorspronkelijke context. Hiervoor zijn eenduidige beschrijvingen van die gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd nodig, die je verzamelt in één of meer gegevenswoordenboeken.

Gegevenswoordenboeken zijn hiermee een instrument binnen gegevensmanagement, dat je gebruikt om de interoperabiliteitInteroperabiliteit is het vermogen van organisaties (en hun processen en systemen) om effectief en efficiënt informatie te delen met hun omgeving tussen systemen en domeinen te verbeteren en begripsverwarring te voorkomen. In de praktijk verschillen gegevenswoordenboeken sterk in aard en vorm, waardoor de (her-)gebruikerIedere persoon, organisatie of functionele eenheid die gebruik maakt van een informatiesysteem vaak andere verwachtingen heeft als de opsteller. In het artikel Wat is een gegevenswoordenboek? pleiten we er daarom voor om een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen om onze gegevenswoordenboeken te beschrijven.Als basis van die taal kunnen de kaders van NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur dienen, met name het Vijflaagsmodel en het Nationaal Semantisch Vlak, en het conceptueel framework van het Metamodel voor Informatiemodellen (MIM).

Die taal testen we uit op een aantal bestaande gegevenswoordenboeken: heeft een dergelijke beschrijving meerwaarde? De manier waarop we dat gedaan hebben en de conclusies vind je in het artikel Modellering van gegevens.

Gegevenswoordenboeken goed inrichten

Henk Nijstad (Kennisnet) heeft vanuit de Expertgroep Gegevensmanagement een brede enquête uitgezet bij beheerders van gegevenswoordenboeken en andere experts die onder andere in ging op de vraag waar aan voldaan moet zijn om te kunnen zeggen dat je gegevenswoordenboek goed is ingericht. Vanuit die enquête kwam niet alleen veel kennis, maar ook een groepje enthousiaste mensen die elkaar willen ontmoeten rond dit onderwerp. Wie zich daar in de toekomst bij aan wil sluiten is welkom, neem even contact op met Henk, h.nijstad@kennisnet.nl.

De kennis van de groep is in eerste versie verwerkt tot de volgende pagina's:

Lijst met bestaande gegevenswoordenboeken

NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur biedt al jaren een lijst met bestaande gegevenswoordenboeken. Deze lijst zal op basis van de nieuw-verzamelde kennis aangevuld worden, zodat er niet alleen meer gegevenswoordenboeken op komen te staan, maar je ook beter kunt zien wat de aard en vorm van het woordenboek is. Als iedereen zijn 'eigen' woordenboek of informatiemodel goed beschrijft weten we immers wat we aan elkaar hebben. Ben je beheerder van een gegevenswoordenboek, check dan ven of je al op de lijst staat en we je contactgegevens hebben. Ontbreekt er iets of is een actualisatie nodig, mail dat dan naar nora@ictu.nl.

Alle gegevenswoordenboeken

Modellering van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd

Introductie

Modellering van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd met behulp van datamodellering is een essentieel onderdeel van gegevensmanagement. Datamodellering is een analyse- en ontwerpmethode bij het vinden, analyseren en scopen van gegevensbehoeften. Dit betreffen eisen (requirements) op het gebied van de schrijfwijze (syntaxis), betekenis (semantiek) en de onderlinge relaties tussen deze gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd. Het weergeven en communiceren van deze gegevensvereisten in een precieze vorm kan met behulp van een gegevensmodel.

In de zomer van 2017 hebben het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING, nu VNG Realisatie), het Kadaster en Geonovum een metamodel gemaakt voor het ontwikkelen van informatiemodellen: het Metamodel voor Informatiemodellen, afgekort als MIM. Het MIM is ontwikkeld in het kader van het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Het is blijkens het voorwoord van de ontwikkelaars duidelijk hun ambitie om het model niet alleen een standaard voor geo-informatieAlle informatie-objecten die een plaatsgebonden kenmerk hebben: gegevens met een directe of indirecte referentie naar een plaats op het aardoppervlak. te laten zijn, maar ook om het veel breder toepasbaar te maken. Het metamodel is daarom heel generiek opgezet.

Een gegevensmodel kan verschillende vormen aannemen en afhankelijk van het gebruik onderkent men een conceptueel, logisch en fysiek/technisch gegevensmodel. Conceptuele gegevensmodellering en logische gegevensmodellering zijn activiteiten voor requirements analyse, terwijl modellering van fysieke gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd een ontwerpactiviteit is. Op basis van een conceptueel datamodel (ook wel informatiemodel genoemd – bevat geen attributen) worden logische datamodellen met entiteit typen en attribuuttypen samengesteld. De gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd zelf vormen instanties van de logische datamodellen en zijn opgeslagen in een database en vormen de technische gegevensmodellen.

Bij de vertaling van een informatiemodel naar een datamodel maakt men vaak gebruik van een Entity Relationship Diagram (ERD) waarbij alle elementen van het informatiemodel en de onderlinge relaties tussen objecten uit het informatiemodel worden overgenomen. Wanneer in een logisch datamodel in de zogenaamde derde normaalvorm (3NF) is gemodelleerd heeft men duplicatie van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd geminimaliseerd en is referentiële integriteit, in geval van toepassing in een relationele database, gewaarborgd. Naast ERD bestaan er verschillende ander technieken voor het ontwerpen van logische datamodellen ontwerpen, zoals UML, IDEF1X, ORM en DDL). Verder zijn er veel verschillende tools die helpen bij het modelleren van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd, zoals ERwin Data Modeler, Enterprise Architect en IBM InfoSphere Data Architect.

NB: Het modelleren van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd en informatie is niet geheel los te zien van het modelleren van informatieobjecten, waarvoor de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur een handreiking geeft in AP19: De aan de dienst gerelateerde informatieobjecten zijn, uniek geïdentificeerd, in een informatiemodel beschreven..

Deze relatie moet nog verder worden geanalyseerd en uitgewerkt in nieuwere versies van de thema's Gegevensmanagement en Semantiek.

Conceptueel framework van het MIM als invulling van de Informatielaag

In de zoektocht naar een gedeelde taal om gegevenswoordenboeken eenduidig te beschrijven hebben we gekeken naar het conceptueel framework van het MIM. Hierin worden vier concepten beschreven, die staan voor vier types modellen met hun eigen doel en functie. Voor gegevensmanagement pakken we daar ook het concept Registraties nog bij. Het MIM geeft een nadere invulling van de Informatielaag van het Vijflaagsmodel van de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur. In schema ziet dat er als volgt uit:

Laten we dan nu kijken naar de vraag of we met de concepten van het MIM preciezer kunnen beschrijven en begrijpen welke zaken we zoal aantreffen in de Informatielaag van publieke (en private) informatiedomeinen, de zaken die de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur losjes beschrijft als ‘gegevenswoordenboeken en gegevensmodellen’. Zoals al in de inleiding vermeld, komen er in de praktijk veel verschillende praktische invullingen van het fenomeen gegevenswoordenboek of gegevensmodel voor. Soms zijn het eenvoudige begrippenlijsten, soms zijn het echte modelleringen die meer of minder abstract zijn, soms combineren ze ook verschillende van deze aspecten en functies. Kunnen we de verschillende typen gegevenswoordenboeken en -modellen die we aantreffen duiden als een van de verschillende entiteiten uit het MIM? Zo ja, dan is het metamodel van het MIM een goed model om de Informatielaag van het Vijflaagsmodel van de NORANederlandse Overheid ReferentieArchitectuur mee te beschrijven.

Bestaande gegevenswoordenboeken beschreven volgens de typeringen van het MIM

We hebben naar een aantal bestaande gegevenswoordenboeken gekeken en deze zo goed mogelijk beschreven in het vocabulaire van het MIM:

Observaties na analyse

De analyse van de verschillende gegevenswoordenboekachtige entiteiten hierboven geeft aanleiding tot de volgende meer algemene observaties:

  • Het blijkt goed mogelijk om de verschillende manieren waarop het begrip gegevenswoordenboek in de praktijk van informatie-uitwisseling in publieke (en private) domeinen wordt ingevuld, met behulp van het MIM-model te beschrijven en te begrijpen. We komen geen entiteiten tegen die we niet kunnen duiden;
  • We kunnen niet alleen de structuur en functie van de verschillende entiteiten op zichzelf begrijpen, we kunnen ook inzichtelijk maken hoe deze entiteiten er vanuit gebruikersperspectief primair uitzien en welke functie ze in de praktijk vooral vervullen;
  • We kunnen soms optredende ambiguïteiten oplossen, omdat bijvoorbeeld duidelijk gemaakt kan worden dat een bepaalde entiteit hybride is (een begrippenmodel dat begrippen definieert maar deze tevens beschrijft met kenmerken volgens een standaard voor logische informatiemodellen);
  • In de praktijk komen we in de wereld van de gegevenswoordenboeken vooral conceptuele informatiemodellen, logische informatie- of gegevensmodellen en begrippenmodellen tegen. Technische gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd- of datamodellen, zoals bijvoorbeeld berichtenboeken, zijn meestal buiten scope. De wereld van het gegevenswoordenboek vervult een van de technische werkelijkheid abstraherende functie en technische gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd- of datamodellen zijn kennelijk te techniekafhankelijk en dynamisch om onder dit bereik te vallen;
  • Modellen kunnen recursief voorkomen binnen een bepaald domein. Zo kan een domein een conceptueel hoofdmodel hebben, zoals bijvoorbeeld het Kernmodel Onderwijsinformatie, dat op zijn beurt nadere specificaties bevat in conceptuele deelmodellen.

Conclusie

Op basis van deze observaties concluderen we dat de aanpak om gegevenswoordenboeken te beschrijven zoals ze bestaan, liever dan het begrip geforceerd te standaardiseren en alles dat niet aan de standaard voldoet af te schrijven, succesvol is. Het conceptueel framework van het MIM is daarbij een hanteerbare en effectieve indeling die ons een gedeelde taal geeft bij die beschrijving. Zo doet het recht aan de verscheidenheid aan gegevenswoordenboeken die we in de praktijk aantreffen en heeft het oog voor de context waarbinnen de meeste gegevenswoordenboeken functioneren. Het model bevat een beperkt aantal concepten waarmee de wereld van de gegevenswoordenboeken goed beschreven en begrepen kan worden (begrippenmodel, conceptueel model, logisch model, datamodel en register). Informatiearchitecten en -analisten kunnen er bovendien goed houvast aan hebben wanneer zij in een bepaald domein aan de slag gaan met het normaliseren van de gegevensuitwisseling.

Uitwisselpatronen en gegevensmanagement (semantiek, standaarden)

De Expertgroep Gegevensmanagement heeft het onderwerp van deze pagina genoemd als onderdeel van het thema GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren.. De pagina heeft echter op het moment nog geen vulling. Keer op een later moment terug om het resultaat te zien, of neem contact op met de trekker van dit onderdeel door in het kader rechts op het mailadres achter Feedback: te klikken.

Soorten en typering van gegevensWeergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat. Het betreft hier alle vormen van gegevens, zowel data uit informatiesystemen als records en documenten, in alle vormen zoals gestructureerd als ongestructureerd

De Expertgroep Gegevensmanagement heeft het onderwerp van deze pagina genoemd als onderdeel van het thema GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren.. De pagina heeft echter op het moment nog geen vulling. Keer op een later moment terug om het resultaat te zien, of neem contact op met de trekker van dit onderdeel door in het kader rechts op het mailadres achter Feedback: te klikken.

Voorbeelden gegevensmanagement

De Expertgroep Gegevensmanagement heeft het onderwerp van deze pagina genoemd als onderdeel van het thema GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren.. De pagina heeft echter op het moment nog geen vulling. Keer op een later moment terug om het resultaat te zien, of neem contact op met de trekker van dit onderdeel door in het kader rechts op het mailadres achter Feedback: te klikken.

Op deze pagina kunnen voorbeelden geplaatst worden: casussen en good practices. Heb je een goed voorbeeld, of juist een voorbeeld van wat er fout is gegaan, neem dan even contact op.

Externe links naar kennisbronnen en netwerken gegevensmanagement

De Expertgroep Gegevensmanagement heeft het onderwerp van deze pagina genoemd als onderdeel van het thema GegevensmanagementGegevensmanagement betreft het integraal en beheerst verwerken van gegevens in een organisatie zowel op strategisch tactisch als operationeel niveau met als doel de gewenste kwaliteit en beschikbaarheid te realiseren.. De pagina heeft echter op het moment nog geen vulling. Keer op een later moment terug om het resultaat te zien, of neem contact op met de trekker van dit onderdeel door in het kader rechts op het mailadres achter Feedback: te klikken.
PILOD-netwerk is bezig met het uitwerken van de architectuurkaders voor informatiemodellering in Linked data:
Workshop Nederlands Profiel voor Gegevenscatalogi

Er bestaat een Nederlands profiel voor gegevenscatalogi:

Nederlands profiel voor gegevenscatalogi