BIO Thema-uitwerking Communicatievoorzieningen

Uit NORA Online
BIO Thema Communicatievoorzieningen
Ga naar: navigatie, zoeken
Logo ISOR (vier hangsloten die in elkaar geklikt zitten met de tekst Information Security Object Repository)
Dit Normenkader is deel van ISOR.

”Dit plaatje duidt aan dat deze pagina en/of dit document in bewerking is”
Deze BIO Thema-uitwerking is in onderhoud


NB Dit normenkader is in onderhoud zolang er bij de status Concept staat.


De BIO Thema-uitwerking Communicatievoorzieningen, hierna genoemd normenkader, is opgesteld door Wiekram Tewarie (UWV/CIP) en Jaap van der Veen (CIP). Het CIP-kernteam heeft dit normenkader gereviewd. Zodoende valt dit normenkader in het regime ‘becommentarieerde praktijk’.


De volgende leeswijzer geldt voor dit normenkader:

  • Voor de aanduiding van personen wordt de mannelijke vorm aangehouden (hij/hem/zijn) ongeacht het geslacht.
  • De controls, hierna genoemd criteria, en maatregelen, hierna genoemd normen, vermeld in dit normenkader zijn in het beleids-, uitvoerings- en control-domein georganiseerd, waarmee ze bij de overeenkomstige functionarissen kunnen worden geadresseerd. Deze functionarissen zijn niet benoemd omdat dit organisatie-afhankelijk is.
  • Van best practices (open standaarden al dan niet toegankelijk met een licentie), zijn de meest actuele versies afgekort vermeld, tenzij de actuele versie niet toereikend is.
  • Voor een overzicht van alle gebruikte best practices, afkortingen en begrippen en een generieke toelichting op de opzet van de thema-uitwerkingen, zie de Structuurwijzer BIO Thema-uitwerkingen.


Er zijn 2 manieren om direct bij de principes en normen voor Toegangsbeveiliging te komen:
1. Via de overzichtstabellen (leiden direct naar afzonderlijke principes of normen):

Tabel: Principes
Tabel: Onderliggende normen

2. Via de domeinhoofdstukken (brengen je naar het begin van een domeinhoofdstuk):

Beleidsdomein
Uitvoeringsdomein
Control-domein

Binnen dit normenkader

Relatie tussen principes en onderliggende normen

schema van een themaprincipe met daaronder een aantal conformiteitsindicatoren en onder elke conformiteitsindicator een aantal normen.
Een themaprincipe is een richtinggevende uitspraak binnen een bepaald thema, zoals beveiliging of privacy. Een themaprincipe is vaak nog vrij breed, maar valt uiteen in een aantal deelonderwerpen, die met trefwoorden zijn aangegeven: de conformiteitsindicatoren. Onder elk trefwoord valt een aantal normen, concrete aanbevelingen die je kunt uitvoeren om dat deel van het principe te realiseren. Conformeer je je aan alle normen, dan conformeer je je aan de indicator en uiteindelijk aan het principe.

Stel dat het thema Gezondheid onderdeel uitmaakte van de NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur. Dan zou een gezondheidsprincipe kunnen zijn: de volwassene eet gezond en in gepaste hoeveelheden. Logischerwijs valt dat uiteen in een aantal trefwoorden, de conformiteitsindicatoren: eet gezond en gepaste hoeveelheden. Iemand kan immers heel gezond eten naar binnen werken, maar veel te veel of juist te weinig. Of de juiste hoeveelheid calorieën binnenkrijgen uit eenzijdige voeding en zo toch niet gezond eten. In de praktijk heb je aan deze kernwoorden nog niets: je hebt normen nodig die uitwerken hoe je dit realiseert en meet. De normen die gepaste hoeveelheid concretiseren zouden bijvoorbeeld betrekking kunnen hebben op de afmeting van de volwassene, de hoeveelheid beweging en de calorische waarde van het eten.

Klik verder voor alle eigenschappen van themaprincipes, conformiteitsindicatoren en normen.


Indelingen binnen BIO Thema-uitwerking Communicatievoorzieningen

Alle onderdelen van BIO Thema-uitwerking Communicatievoorzieningen zijn ingedeeld volgens de SIVA-methode. Dat betekent dat alle principes en onderliggende normen zijn ingedeeld in één van drie aspecten: Beleid, Uitvoering of Control (B, U of C). Binnen normenkaders die geheel volgens de SIVA-methode zijn opgesteld herken je bovendien een tweede indeling, in de invalshoeken Intentie of Functie of Gedrag of Structuur (I, F, G of S). Deze indeling heeft binnen SIVA tot doel om lacunes te ontdekken in de objectanalyse die leidt tot normen. Voor de Privacy Baseline en de SSD-stukken geldt een uitzondering. Daar heeft IFGS geen rol gespeeld bij de samenstelling van het 'normenkader'.

De principes en onderliggende normen van BIO Thema-uitwerking Communicatievoorzieningen zijn op basis hiervan in een aantal overzichten gezet:

Principes uit BIO Thema-uitwerking Communicatievoorzieningen

In deze tabel staan alle principes uit BIO Thema-uitwerking Communicatievoorzieningen, met het unieke ID, Criterium en de trefwoorden die verder zijn uitgewerkt in normen. Gebruik de pijltjes bovenaan de kolommen om de sortering aan te passen en klik op een principe om alle eigenschappen te zien en de onderliggende normen te bekijken. Deze tabellen zijn ook beschikbaar als csv-download (export alle beveiligingsaspecten / beleid / uitvoering / Control) en in uitgebreide versie met alle bestaande eigenschappen.

Beleid (principes)

export principes Beleid als csv

IDPrincipeCriterium
CVZ_B.01Beleid en procedures informatietransportTer bescherming van het informatietransport, dat via allerlei soorten communicatiefaciliteiten verloopt, behoren formele beleidsregels, procedures en beheersmaatregelen voor transport van kracht te zijn.
CVZ_B.02Overeenkomsten over informatietransportOvereenkomsten behoren betrekking te hebben op het beveiligd transporteren van bedrijfsinformatie tussen de organisatie en externe partijen.
CVZ_B.03Cryptografiebeleid voor communicatieTer bescherming van informatie behoort een cryptografiebeleid voor het gebruik van cryptografische beheersmaatregelen te worden ontwikkeld en geïmplementeerd.
CVZ_B.04Organisatiestructuur van netwerkbeheerIn het beleid behoort te zijn vastgesteld dat een centrale organisatiestructuur gebruikt wordt voor het beheren van netwerken (onder andere Local Area Network (LAN) en Virtual Local Area Network (VLAN)) en zo veel mogelijk van de hardware en softwarecomponenten daarvan.

Uitvoering (principes)

export principes Uitvoering als csv

IDPrincipeCriterium
CVZ_U.01Richtlijnen netwerkbeveiligingOrganisaties behoren hun netwerken te beveiligen met richtlijnen voor ontwerp, implementatie en beheer .
CVZ_U.02Beveiligde inlogprocedureIndien het beleid voor toegangsbeveiliging dit vereist, behoort toegang tot (communicatie)systemen en toepassingen te worden beheerst door een beveiligde inlogprocedure.
CVZ_U.03Netwerk beveiligingsbeheerNetwerken behoren te worden beheerd en beheerst om informatie in systemen en toepassingen te beschermen.
CVZ_U.04Vertrouwelijkheids- of geheimhoudingsovereenkomstEisen voor vertrouwelijkheids- of geheimhoudingsovereenkomsten die de behoeften van de organisatie, betreffende het beschermen van informatie weerspiegelen, behoren te worden vastgesteld, regelmatig te worden beoordeeld en gedocumenteerd.
CVZ_U.05Beveiliging netwerkdienstenBeveiligingsmechanismen, dienstverleningsniveaus en beheereisen voor alle netwerkdiensten behoren te worden geïdentificeerd en opgenomen in overeenkomsten betreffende netwerkdiensten. Dit geldt zowel voor diensten die intern worden geleverd als voor uitbestede diensten.
CVZ_U.06Zonering en filteringGroepen van informatiediensten, -gebruikers en -systemen behoren in netwerken te worden gescheiden (in domeinen).
CVZ_U.07Elektronische berichtenInformatieBetekenisvolle gegevens. die is opgenomen in elektronische berichten behoort passend te zijn beschermd.
CVZ_U.08Toepassingen via openbare netwerkenInformatieBetekenisvolle gegevens. die deel uitmaakt van uitvoeringsdiensten en die via openbare netwerken wordt uitgewisseld, behoort te worden beschermd tegen frauduleuze activiteiten, geschillen over contracten en onbevoegde openbaarmaking en wijziging.
CVZ_U.09Gateway/FirewallDe filterfuncties van gateways en firewalls behoren zo te zijn geconfigureerd, dat inkomend en uitgaand netwerkverkeer wordt gecontroleerd en dat daarbij in alle richtingen uitsluitend het vanuit beveiligingsbeleid toegestaan netwerkverkeer wordt doorgelaten.
CVZ_U.10Virtual Private Networks (VPN)Een VPN behoort een strikt gescheiden end-to-end-connectie te geven, waarbij de getransporteerde informatie die over een VPN wordt getransporteerd, is ingeperkt tot de organisatie die de VPN gebruikt.
CVZ_U.11Cryptografische ServicesTer bescherming van de vertrouwelijkheidDe eigenschap dat informatie niet beschikbaar wordt gesteld of wordt ontsloten aan onbevoegde personen en integriteit van de getransporteerde informatie behoren passende cryptografische beheersmaatregelen te worden ontwikkeld, geïmplementeerd en ingezet.
CVZ_U.12Draadloze toegangDraadloos verkeer behoort te worden beveiligd met authenticatie van devices, autorisatieHet proces van het toekennen van rechten voor de toegang tot geautomatiseerde functies en/of gegevens in ICT voorzieningen van gebruikers en versleuteling van de communicatie.
CVZ_U.13NetwerkconnectiesAlle gebruikte routeringen, segmenten, verbindingen en aansluitpunten van een bedrijfsnetwerk behoren bekend te zijn en te worden bewaakt.
CVZ_U.14NetwerkauthenticatieAuthenticatie van netwerk-nodes behoort te worden toegepast om onbevoegd aansluiten van netwerkdevices (sniffing) te voorkomen.
CVZ_U.15NetwerkbeheeractiviteitenNetwerken behoren te worden beheerd en beheerst om informatie in systemen en toepassingen te beschermen.
CVZ_U.16Vastleggen en monitoring van netwerkgebeurtenissen (events)Logbestanden van informatiebeveiligingsgebeurtenissen in netwerken, behoren te worden gemaakt en bewaard en regelmatig te worden beoordeeld (op de ernst van de risico’s).
CVZ_U.17NetwerkbeveiligingsarchitectuurDe beveiligingsarchitectuur behoort de samenhang van het netwerk te beschrijven en structuur te bieden in de beveiligingsmaatregelen, gebaseerd op het vigerende bedrijfsbeleid, de leidende principes en de geldende normen en standaarden.

Control (principes)

export principes Control als csv

IDPrincipeCriterium
CVZ_C.01Naleving richtlijnen netwerkbeheer en evaluatiesRichtlijnen voor de naleving van het netwerkbeveiligingsbeleid behoren periodiek getoetst en geëvalueerd te worden.
CVZ_C.02Compliance toets netwerkbeveiligingDe naleving van een, conform het beveiligingsbeleid, veilige inrichting van netwerk(diensten), behoort periodiek gecontroleerd te worden en de resultaten behoren gerapporteerd te worden aan het verantwoordelijke management (compliancy-toetsen).
CVZ_C.03Evalueren robuustheid netwerkbeveiligingDe robuustheid van de beveiligingsmaatregelen en de naleving van het netwerkbeveiligingsbeleid behoren periodiek getest en aangetoond te worden.
CVZ_C.04Evalueren netwerkgebeurtenissen (monitoring)Toereikende logging en monitoring behoren te zijn ingericht, om detectie, vastlegging en onderzoek mogelijk te maken van gebeurtenissen, die mogelijk van invloed op of relevant kunnen zijn voor de informatiebeveiligingHet proces van vaststellen van de vereiste betrouwbaarheid van informatiesystemen in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid en integriteit alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van bijbehorende maatregelen..
CVZ_C.05Beheerorganisatie netwerkbeveiligingAlle verantwoordelijkheden bij informatiebeveiligingHet proces van vaststellen van de vereiste betrouwbaarheid van informatiesystemen in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid en integriteit alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van bijbehorende maatregelen. behoren te worden gedefinieerd en toegewezen.

Onderliggende normen

ℹ️Toon uitleg relaties themaprincipe, conformiteitindicator en norm

schema van een themaprincipe met daaronder een aantal conformiteitsindicatoren en onder elke conformiteitsindicator een aantal normen.
Een themaprincipe is een richtinggevende uitspraak binnen een bepaald thema, zoals beveiliging of privacy. Een themaprincipe is vaak nog vrij breed, maar valt uiteen in een aantal deelonderwerpen, die met trefwoorden zijn aangegeven: de conformiteitsindicatoren. Onder elk trefwoord valt een aantal normen, concrete aanbevelingen die je kunt uitvoeren om dat deel van het principe te realiseren. Conformeer je je aan alle normen, dan conformeer je je aan de indicator en uiteindelijk aan het principe.

Stel dat het thema Gezondheid onderdeel uitmaakte van de NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur. Dan zou een gezondheidsprincipe kunnen zijn: de volwassene eet gezond en in gepaste hoeveelheden. Logischerwijs valt dat uiteen in een aantal trefwoorden, de conformiteitsindicatoren: eet gezond en gepaste hoeveelheden. Iemand kan immers heel gezond eten naar binnen werken, maar veel te veel of juist te weinig. Of de juiste hoeveelheid calorieën binnenkrijgen uit eenzijdige voeding en zo toch niet gezond eten. In de praktijk heb je aan deze kernwoorden nog niets: je hebt normen nodig die uitwerken hoe je dit realiseert en meet. De normen die gepaste hoeveelheid concretiseren zouden bijvoorbeeld betrekking kunnen hebben op de afmeting van de volwassene, de hoeveelheid beweging en de calorische waarde van het eten.

Klik verder voor alle eigenschappen van themaprincipes, conformiteitsindicatoren en normen.


In deze tabel staan alle normen uit BIO Thema-uitwerking Communicatievoorzieningen. Van links tot rechts zie je het unieke ID van de norm, welk trefwoord van het bovenliggende principe de norm realiseert, de tekst van de norm en een link naar de aparte pagina van die norm. Gebruik de pijltjes bovenaan de kolommen om de sortering aan te passen en klik op een principe om alle eigenschappen te zien en de onderliggende normen te bekijken. Deze tabel is ook beschikbaar als csv-export normen en in uitgebreide tabel.

Beleid (normen)

export normen Beleid als csv

IDtrefwoordStellingNorm
CVZ_B.01.01BeleidsregelsHet beleid of de richtlijnen omschrijven het aanvaardbaar gebruik van communicatiefaciliteiten.Beleid of richtlijnen omschrijven het aanvaardbaar gebruik van communicatiefaciliteiten
CVZ_B.01.02BeleidsregelsHet beleid of de richtlijnen omschrijven het toepassen van cryptografie voor de bescherming van de vertrouwelijkheidDe eigenschap dat informatie niet beschikbaar wordt gesteld of wordt ontsloten aan onbevoegde personen, integriteit en authenticiteitEen kwaliteitsattribuut van een informatieobject. Het toont aan dat het informatieobject is wat het beweert te zijn, dat het is gemaakt of verzonden door de persoon of organisatie die beweert het te hebben gemaakt of verzonden en dat het is gemaakt en verzonden op het tijdstip als aangegeven bij het informatieobject. van informatie.Beleid of richtlijnen omschrijven het toepassen van cryptografie
CVZ_B.01.03BeleidsregelsHet beleid of de richtlijnen omschrijven welk type verkeer niet over draadloze netwerken verstuurd mag worden.Beleid of richtlijnen omschrijven welk type verkeer niet over draadloze netwerken verstuurd mag worden
CVZ_B.01.04ProceduresDe procedures beschrijven het beveiligen van informatie tegen onderscheppen, kopiëren, wijzigen, foutieve routering en vernietiging.Procedures beschrijven het beveiligen van informatie
CVZ_B.01.05ProceduresDe procedures beschrijven het opsporen van en beschermen tegen malware die kan worden overgebracht met elektronische communicatie (zie paragraaf 12.2.1 van de ISO 27002 2017).Procedures beschrijven het opsporen van en beschermen tegen malware
CVZ_B.01.06ProceduresDe procedures beschrijven het beschermen van als bijlage gecommuniceerde gevoelige informatie.Procedures beschrijven het beschermen van als bijlage gecommuniceerde gevoelige informatie
CVZ_B.01.07BeheersmaatregelenE-mailberichten worden met vastgelegde procedures en richtlijnen veilig en geautomatiseerd doorgestuurd.E-mail berichten worden conform vastgelegde procedures en richtlijnen veilig en geautomatiseerd doorgestuurd
CVZ_B.02.01OvereenkomstenOvereenkomsten over informatietransport bevatten onder andere de volgende elementen:
  • directieverantwoordelijkheden voor het beheersen en notificeren van overdracht, verzending en ontvangst;
  • procedures voor het waarborgen van de traceerbaarheid en onweerlegbaarheidBegrip dat gebruikt wordt bij elektronische berichtuitwisseling en dat inhoudt dat de zender van een bericht niet kan ontkennen een bepaald bericht te hebben verstuurd en dat de ontvanger van een bericht niet kan ontkennen het bericht van de zender in de oorspronkelijke staat te hebben ontvangen.;
  • speciale en vereiste beheersmaatregelen voor het beschermen van gevoelige informatie, zoals cryptografie;
  • het handhaven van een bewakingsketen voor informatie tijdens de verzending;
  • acceptabele niveaus van toegangsbeveiliging.
Elementen in overeenkomsten over informatietransport
CVZ_B.02.02OvereenkomstenIn de overeenkomst behoren alle betrokken partijen expliciet genoemd te zijn.In de overeenkomst behoren alle betrokken partijen expliciet genoemd zijn
CVZ_B.03.01CryptografiebeleidIn het cryptografiebeleid zijn minimaal de volgende onderwerpen uitgewerkt:
  • Wanneer cryptografie ingezet wordt.
  • Wie verantwoordelijk is voor de implementatie.
  • Wie verantwoordelijk is voor het sleutelbeheer.
  • Welke normen als basis dienen voor cryptografie en de wijze waarop de normen van het Forum Standaardisatie worden toegepast.
  • De wijze waarop het beschermingsniveau wordt vastgesteld.
  • Bij communicatie tussen organisaties wordt het beleid onderling vastgesteld
  • In het cryptografiebeleid uitgewerkte onderwerpen
    CVZ_B.03.02CryptografiebeleidAanvullend bevat het cryptografiebeleid voor communicatieservices het volgende:
  • Welk type gegevens moet voor welke communicatievorm worden versleuteld.
  • Welk type gegevens elektronisch worden ondertekend.
  • Aan welke standaarden cryptografische toepassingen dienen te voldoen.
  • In hoeverre backward compatibility voor algoritmen en protocollen voor netwerken mag worden toegepast.
  • Aanvullende onderdelen in het cryptografiebeleid
    CVZ_B.04.01OrganisatiestructuurIn de organisatiestructuur voor het netwerkbeheer zijn onder andere de volgende beheersingsprocessen benoemd: configuratie-, performance-, fault- en beveiligingsbeheer (security management)In de organisatiestructuur voor netwerkbeheer zijn beheersingsprocessen benoemd
    CVZ_B.04.02OrganisatiestructuurDe beheer(sings)processen hebben volgens het informatiebeveiligingsbeleidHet informatiebeveiligingsbeleid verbindt de bedrijfsdoelstellingen met beveiligingsdoelstellingen. Met de beveiligingsdoelstellingen geeft een organisatie aan op welke wijze – door het treffen van beveiligingsmaatregelen – de bedrijfsdoelstellingen nagestreefd worden. een formele positie binnen de gehele organisatie.De beheer(sing)processen hebben een formele positie binnen de gehele organisatie
    CVZ_B.04.03OrganisatiestructuurDe taken en verantwoordelijkheden van de verantwoordelijke functionarissen voor deze processen zijn duidelijk gedefinieerd.De taken en verantwoordelijkheden van de verantwoordelijke functionarissen zijn duidelijk gedefinieerd

    Uitvoering (normen)

    export normen Uitvoering als csv

    IDtrefwoordStellingNorm
    CVZ_U.01.01OntwerpDe voorbereiding van veilige netwerkontwerpen omvat tenminste de volgende stappen:
    • identificatieHet bekend maken van de identiteit van personen, organisaties of IT-voorzieningen. van middelen (assets);
    • inventarisatie van functionele eisen;
    • beoordeling van functionele eisen in de context van het beoogd gebruik;
    • evaluatie van bekende toepassingsmogelijkheden en hun beperkingen;
    • evaluatie van bestaande ontwerpen en implementaties.
    Stappen ter voorbereiding van veilige netwerkontwerpen
    CVZ_U.01.02OntwerpLeidende ontwerpprincipes, zoals ‘defence in depth’ (of anders geformuleerd ‘inbraak betekent geen doorbraak’) worden gehanteerd. Robuustheid (resilience) van het ontwerp bepaalt de beschikbaarheid van netwerken, zoals door het toepassen van redundancy, back-up van configuratiegegevens en snel beschikbare reservedelen.Leidende ontwerpprincipes worden gehanteerd of anders geformuleerd: “inbraak betekent geen doorbraak”
    CVZ_U.01.03OntwerpNetwerkbeveiliging is gebaseerd op International Telecommunication Union - Telecommunications sector (ITU-T) X.80x (zie de ISO 27001 2017 Annex C).Netwerkbeveiliging is gebaseerd op ITU-T X.80x
    CVZ_U.01.04OntwerpNetwerkontwerpen zijn gestructureerd gedocumenteerd in actuele overzichten.Netwerkontwerpen zijn gestructureerd gedocumenteerd in actuele overzichten
    CVZ_U.01.05ImplementatieDe implementatie van netwerkbeveiliging is gebaseerd op het netwerkontwerp zoals hierboven is bedoeld en is in richtlijnen samengevat conform de ISO 27033-2 2012.De implementatie van netwerkbeveiliging is gebaseerd op netwerkontwerp en in richtlijnen samengevat
    CVZ_U.01.06BeheerNetwerken zijn zo opgezet dat ze centraal beheerd kunnen worden.Netwerken zijn zo opgezet dat ze centraal beheerd kunnen worden
    CVZ_U.02.01InlogprocedureVoor het verlenen van toegang tot het netwerk aan externe leveranciers wordt vooraf een risicoafweging gemaakt. De risicoafweging bepaalt onder welke voorwaarden de leveranciers toegang krijgen. Uit een registratie blijkt hoe de rechten zijn toegekend.Voor het verlenen van toegang tot het netwerk aan externe leveranciers wordt vooraf een risicoafweging gemaakt
    CVZ_U.02.02InlogprocedureAls vanuit een onvertrouwde zone toegang wordt verleend naar een vertrouwde zone, gebeurt dit alleen op basis van minimaal two-factor authenticatie.Toegang vanuit een niet-vertrouwde zones naar een vertrouwde zone
    CVZ_U.02.03InlogprocedureToegang tot netwerken is beperkt tot geautoriseerde gebruikers (en geautoriseerde applicaties). Drie gebieden waarvoor expliciete inlogmechanismen worden toegepast, zijn:
    1. Remote login

    Voor gebruikers die van buiten inloggen op de door de organisatie beheerde bedrijfsnetwerken.

    1. Versterkte authenticatie

    Voor toepassingen waarbij de ‘standaard’-authenticatie van gebruikers (en applicaties) kan worden gecompromitteerd.

    1. Single Sign-On
    Voor situaties waarbij netwerken worden geacht authenticatie-checks uit te voeren voor verschillende toepassingen.
    Toegang tot netwerken is beperkt tot geautoriseerde gebruikers
    CVZ_U.03.01BeheerdVoor het beheer van netwerkapparatuur zijn verantwoordelijkheden en procedures vastgesteld.Voor het beheer van netwerkapparatuur zijn verantwoordelijkheden en procedures vastgesteld
    CVZ_U.03.02BeheerdNetwerken worden geregistreerd en gemonitord conform vastgelegde procedures en richtlijnen.Netwerken worden geregistreerd en gemonitord conform vastgelegde procedures en richtlijnen
    CVZ_U.03.03BeheerdBeheeractiviteiten worden nauwgezet gecoördineerd, zowel om de dienstverlening voor de organisatie te optimaliseren als om te waarborgen dat beheersmaatregelen consistent in de hele informatieverwerkende infrastructuur worden toegepast.Beheeractiviteiten worden nauwgezet gecoördineerd
    CVZ_U.03.04BeheerdTer bescherming tot netwerkdiensten en/of - voor zover noodzakelijk - van toepassingen zijn voor het beperken van de toegang procedures opgesteld.Ter bescherming tot netwerkdiensten en/of -toepassingen zijn voor procedures opgesteld
    CVZ_U.03.05BeheerstDe functies van operationeel netwerkbeheer en overige computerbewerkingen zijn gescheiden.De functies van operationele netwerkbeheer en overige computerbewerkingen zijn gescheiden
    CVZ_U.03.06BeheerstSystemen worden voorafgaand aan de toegang tot het netwerk geauthentiseerd.Systemen worden voorafgaand aan de toegang tot het netwerk geauthentiseerd
    CVZ_U.04.01Vertrouwelijkheids- of geheimhoudingsovereenkomstenVoor de vertrouwelijkheids- of geheimhoudingsovereenkomsten worden de volgende elementen in overweging genomen:
    • de looptijd van een overeenkomst;
    • de benodigde acties bij beëindiging;
    • de acties van ondertekenaars bij onbevoegde openbaarmaking van informatie;
    • hoe het eigendom van vertrouwelijke informatie zich verhoudt tot de bescherming;
    • het toegelaten gebruik van vertrouwelijke informatie en de rechten van de ondertekenaar om informatie te gebruiken;
    • de voorwaarden voor het teruggeven of vernietigen van informatie na beëindiging;
    • de acties in geval van schending van de overeenkomst;
    • de privacyregelgeving (Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en Uitvoeringswet Algemene Verordening Gegevensbescherming (UAVG)).
    Elementen ter overweging bij vertrouwelijkheids- of geheimhoudingsovereenkomsten
    CVZ_U.05.01BeveiligingsmechanismenBij draadloze verbindingen zoals wifi en bij bedrade verbindingen buiten het gecontroleerd gebied wordt gebruik gemaakt van encryptiemiddelen waarvoor het Nationaal Bureau Verbindingsveiligheid (NBV) een positief inzetadvies heeft afgegeven.Binnenkomend en uitgaand dataverkeer wordt bewaakt en geanalyseerd op kwaadaardige elementen
    CVZ_U.05.02BeveiligingsmechanismenDe noodzakelijke beveiligingsmechanismen in de vorm van technische beveiligingsfuncties, zoals segmentatie, detectie en protectie, monitoring en versleuteling van het dataverkeer zijn vastgelegd in een overeenkomst.Ontdekte nieuwe dreigingen vanuit de analyse worden gedeeld binnen de overheid
    CVZ_U.05.03BeveiligingsmechanismenBeveiligingsmechanismen voor communicatie worden voorzien op de volgende Open Systems Interconnection (OSI)-lagen:
  • Applicatieniveau
  • Voor authenticiteitEen kwaliteitsattribuut van een informatieobject. Het toont aan dat het informatieobject is wat het beweert te zijn, dat het is gemaakt of verzonden door de persoon of organisatie die beweert het te hebben gemaakt of verzonden en dat het is gemaakt en verzonden op het tijdstip als aangegeven bij het informatieobject., integriteit, vertrouwelijkheidDe eigenschap dat informatie niet beschikbaar wordt gesteld of wordt ontsloten aan onbevoegde personen en onweerlegbaarheidBegrip dat gebruikt wordt bij elektronische berichtuitwisseling en dat inhoudt dat de zender van een bericht niet kan ontkennen een bepaald bericht te hebben verstuurd en dat de ontvanger van een bericht niet kan ontkennen het bericht van de zender in de oorspronkelijke staat te hebben ontvangen.: encryptie.

    • Transportniveau

    Voor veilige point to point-verbindingen: encryptie.

    • Netwerkniveau
    Voor veilige communicatie tussen devices, encryptie, firewalls en netwerkverbindingen: Virtual Private Network (VPN).
    Bij draadloze verbindingen wordt gebruik gemaakt van encryptiemiddelen
    CVZ_U.05.04DienstverleningsniveausHet dienstverleningsniveau wordt afgestemd op de volgende eisen:
    • de vereiste performance en beschikbaarheid van het netwerk;
    • de toegestane verbindingstypen;
    • de toegestane netwerkprotocollen;
    • de toegepaste applicaties op de te leveren netwerkservices;
    • de beoogde architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen.- en ontwerpprincipes.
    Eisen op basis waarvan het dienstverleningsniveau wordt afgestemd
    CVZ_U.05.05BeheereisenHet dataverkeer dat de organisatie binnenkomt of uitgaat, wordt bewaakt/geanalyseerd op kwaadaardige elementen middels detectie-voorzieningen (zoals beschreven in de richtlijn voor implementatie van detectie-oplossingen), zoals het Nationaal Detectie Netwerk of GDI, die worden ingezet op basis van een risico-inschatting, mede aan de hand van de aard van de te beschermen gegevens en informatiesystemen.De noodzakelijke beveiligingsmechanismen zijn vastgelegd in een overeenkomst
    CVZ_U.05.06BeheereisenBij ontdekte nieuwe dreigingen vanuit de analyse op kwaadaardige elementen worden deze, rekening houdend met de geldende juridische kaders, verplicht gedeeld binnen de overheid, waaronder met het Nationaal Cybersecurity Centrum (NCSC) of de sectorale Computer Emergency Response Team (CERT), bij voorkeur door geautomatiseerde mechanismen (threat intelligence sharing).Beveiligingsmechanismen voor communicatie worden voorzien op de OSI lagen
    CVZ_U.06.01Gescheiden (in domeinen)Het netwerk is in (logische of fysieke) domeinen (of zones) opgedeeld op grond van risico’s voor onderlinge negatieve beïnvloeding van informatiesystemen binnen een domein en het beoogde betrouwbaarheidsniveau.Alle gescheiden groepen hebben een gedefinieerd beveiligingsniveau
    CVZ_U.06.02Gescheiden (in domeinen)Alle gescheiden groepen hebben een gedefinieerd beveiligingsniveau.Het netwerk is opgedeeld op grond van risico’s voor onderlinge negatieve beïnvloeding
    CVZ_U.06.03Gescheiden (in domeinen)Perimeters van netwerkzones worden nauwkeurig gedefinieerd en de gecontroleerde doorgang van de informatie tussen netwerkdomeinen wordt beheerst met een gateway (bijvoorbeeld een firewall en een filterende router).Perimeters van netwerkzones worden nauwkeurig gedefinieerd en de gecontroleerde doorgang wordt beheerst
    CVZ_U.06.04Gescheiden (in domeinen)Draadloze toegang tot gevoelige domeinen wordt behandeld als een externe verbinding en wordt beveiligd met de eisen geldend voor externe verbindingen.Draadloze toegang tot gevoelige domeinen wordt behandeld als externe verbinding
    CVZ_U.07.01PassendVoor de beveiliging van elektronische berichten gelden de vastgestelde standaarden tegen phishing en afluisteren van de ‘pas- toe-of-leg-uit’- lijst van het Forum Standaardisatie.Voor de beveiliging van elektronische berichten gelden de vastgestelde standaarden tegen phishing en afluisteren
    CVZ_U.07.02PassendVoor veilige berichtenuitwisseling met basisregistraties wordt, conform de ‘pas-toe-of-leg-uit-lijst van het Forum Standaardisatie, gebruik gemaakt van de actuele versie van Digikoppeling.Voor veilige berichtenuitwisseling met basisregistraties wordt gebruik gemaakt van Digikoppeling
    CVZ_U.07.03PassendBij web- en mailverkeer van gevoelige gegevens wordt gebruik gemaakt van Public Key Infrastructure (PKI)-Overheid-certificaten. Gevoelige gegevens zijn onder andere digitale documenten binnen de overheid waar gebruikers rechten aan kunnen ontlenen.Bij web- en mailverkeer van gevoelige gegevens wordt gebruik gemaakt van PKI-Overheid certificaten
    CVZ_U.07.04PassendOm zekerheid te bieden over de integriteit van het elektronische bericht, wordt voor elektronische handtekeningen gebruik gemaakt van de Advanced Electronic Signatures (AdES) Baseline Profile standaard of de European Telecommunications Standards Institute (ETSI) TS 102 176-1 (en relevante standaarden uit de pas-toe-of-leg-uit lijst van het Forum Standaardisatie).Voor elektronische berichten wordt gebruik gemaakt van de AdES Baseline Profile standaard of ETSI TS 102 176-1
    CVZ_U.07.05PassendVoor de beveiliging van het elektronische berichtenverkeer worden passende maatregelen getroffen, zoals:
  • de berichten te beschermen tegen onbevoegde toegang, wijziging of weigering van dienstverlening met het classificatieschema van de organisatie;
  • een correcte adressering en het transport van het bericht waarborgen;
  • de herstelbaarheid van onderbroken communicatie en de beschikbaarheid van de dienst;
  • de wettelijke bepalingen zoals eisen voor elektronische handtekeningen;
  • het toestemming verkrijgen van het verantwoordelijke management en de gegevenseigenaren, voorafgaand aan het gebruiken van externe openbare diensten zoals instant messaging, sociale netwerken of het delen van bestanden;
  • de 2-factorauthenticatie voor de toegang vanuit de openbaar toegankelijke netwerken.
  • Voor de beveiliging van elektronische berichtenverkeer worden passende maatregelen getroffen
    CVZ_U.08.01Openbare netwerkenMet de communicerende partijen worden afspraken gemaakt over:
  • de wederzijdse authenticatie;
  • de bevoegdheden voor het gebruik van de dienst;
  • de integriteit en vertrouwelijkheidDe eigenschap dat informatie niet beschikbaar wordt gesteld of wordt ontsloten aan onbevoegde personen van transacties, belangrijke documenten en de onweerlegbaarheidBegrip dat gebruikt wordt bij elektronische berichtuitwisseling en dat inhoudt dat de zender van een bericht niet kan ontkennen een bepaald bericht te hebben verstuurd en dat de ontvanger van een bericht niet kan ontkennen het bericht van de zender in de oorspronkelijke staat te hebben ontvangen. van de ontvangst;
  • een passende verificatie voor de controle van de transactie.
  • Met communicerende partijen worden afspraken gemaakt
    CVZ_U.09.01FilterfunctieVoor elke gateway of firewall bestaat een actueel configuratiedocument dat de complete configuratie en de functionele eisen van de gateway of firewall beschrijft.Voor elke gateway of firewall bestaat een actueel configuratiedocument
    CVZ_U.09.02FilterfunctieDe filterfunctie van gateways en firewalls zijn instelbaar.De filterfunctie van gateways en firewalls is instelbaar
    CVZ_U.09.03FilterfunctieGebeurtenissen worden vastgelegd in auditlogs en worden, indien aanwezig, doorgegeven aan centrale systemen zoals Security Information and Event Management (SIEM).Gebeurtenissen worden vastgelegd in auditlogs en worden doorgegeven aan centrale systemen zoals SIEM
    CVZ_U.09.04Toegestaan netwerkverkeerUitsluitend toegestaan netwerkverkeer wordt doorgelaten.Uitsluitend toegestaan netwerkverkeer wordt doorgelaten
    CVZ_U.10.01Gescheiden end-to-end connectieDe end-to-end-connectie:
  • wordt gecreëerd door scheiding van de adresseringsruimte en routeringen tussen Virtual Private Network (VPN’s) over het onderliggende netwerk;
  • geeft garanties dat de interne structuur van het onderliggende netwerk niet zichtbaar is voor andere netwerken;
  • biedt bescherming tegen denial of service attacks en ongeautoriseerde toegang;
  • biedt bescherming tegen label spoofing (het mogelijk injecteren van foute labels).
  • De end-to-end
    CVZ_U.11.01VertrouwelijkheidVoor het waarborgen van de vertrouwelijkheidDe eigenschap dat informatie niet beschikbaar wordt gesteld of wordt ontsloten aan onbevoegde personen van communicatie tussen de zender en ontvanger wordt versleuteling toegepast op een of meer van de juiste verbindingslagen (Open Systems Interconnection (OSI)-laag 1 t/m 7). Public Key Infrastructure (PKI) faciliteert deze functie.Voor het waarborgen van de vertrouwelijkheid wordt versleuteling toegepast op één of meer verbindingslagen
    CVZ_U.11.02IntegriteitVoor het waarborgen van de integriteit van de communicatie tussen de zender en ontvanger wordt een digitale ondertekening toegepast. Toepassingsvoorbeelden zijn:
  • communicatieprotocollen die de ontvangst onweerlegbaar maken;
  • applicatieprotocollen die de signatuur van de zender gebruiken voor onweerlegbaarheidBegrip dat gebruikt wordt bij elektronische berichtuitwisseling en dat inhoudt dat de zender van een bericht niet kan ontkennen een bepaald bericht te hebben verstuurd en dat de ontvanger van een bericht niet kan ontkennen het bericht van de zender in de oorspronkelijke staat te hebben ontvangen. van de ontvangst en de integriteit van de ontvangen data.
  • Voor het waarborgen van de integriteit van communicatie wordt digitale ondertekening toegepast
    CVZ_U.11.03CryptografischeCryptografische beheersmaatregelen moeten expliciet aansluiten bij de standaarden op de ‘pas-toe-of-leg-uit’-lijst van het Forum Standaardisatie.Cryptografische beheersmaatregelen sluiten aan bij de Pas-Toe-of-Leg-Uit standaarden
    CVZ_U.11.04BeheersmaatregelenCryptografische algoritmen voldoen aan de hoogst mogelijke industrie-standaarden, voor de sterkte, met een voor de toepassing en contextrelevante sleutellengte en algoritme, zoals uit de Forum Standaardisatie-lijst:
  • Advanced Encryption Standard (AES);
  • Sleutellengte 128 bit voor ‘lichte’ en 192 of 256 bits voor ‘zware’ toepassingen.
  • Cryptografische algoritmen voldoen aan de hoogst mogelijke industriestandaarden
    CVZ_U.12.01Authenticatie, autorisatieHet proces van het toekennen van rechten voor de toegang tot geautomatiseerde functies en/of gegevens in ICT voorzieningen en versleutelingOmdat draadloze netwerken altijd en overal fysiek benaderbaar zijn, worden de volgende algemene maatregelen en beveiligingslagen altijd toegepast:
  • Netwerktoegangscontrole (Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) 802.1x) en apparaat-authenticatie (Extensible Authentication Protocol - Transport Layer Security (EAP-TLS)) beschermt netwerken tegen aansluiting van ongeautoriseerde gebruikers.
  • Integriteitcontrolemechanismen voorkomen man-in-the-middle attacks.
  • Encryptie op netwerkniveau; het sterkst mogelijke algoritme/protocol wordt standaard toegepast met backwards- compatibility-mogelijkheden voor de ondersteuning van oudere of minder sterke protocollen.
  • Autorisatie van mobiele clients, bijvoorbeeld via Media Access Control (MAC)-adresfiltering.
  • Toegangscontrole van eindgebruikers, bijvoorbeeld via Role Based Access Control (RBAC).
  • Niet toegestane typen netwerkverkeer worden geblokkeerd.
  • Niet benodigde functies zijn altijd uitgeschakeld (hardening).
  • Bekende kwetsbaarheden in de systeemsoftware worden doorlopend opgelost (patching en patchmanagement).
  • Algemene maatregelen en ‘beveiligingslagen’ voor draadloze netwerken
    CVZ_U.13.01VerbindingenVoor de beheersing van netwerken worden de volgende minimumeisen toegepast:
  • de identificatieHet bekend maken van de identiteit van personen, organisaties of IT-voorzieningen. van alle soorten netwerkverbindingen die worden gebruikt;
  • een actuele lijst van toegestane en gebruikte protocollen;
  • een actuele lijst van gebruikte netwerktoepassingen;
  • een continu onderzoek naar beveiligingsrisico’s voor netwerken;
  • een actuele netwerktopologie en daarvoor geldende beveiligingseisen.
  • Voor de beheersing van netwerken worden minimumeisen
    CVZ_U.13.02BewaaktNetwerken worden bewaakt op het beoogd gebruik en overtreding van het beveiligingsbeleid wordt gelogd.Netwerken worden bewaakt op het beoogd gebruik en overtreding van securitybeleid gelogd
    CVZ_U.14.01Authenticatie van netwerknodesAlvorens logisch toegang te verkrijgen tot een netwerk, wordt de authenticiteitEen kwaliteitsattribuut van een informatieobject. Het toont aan dat het informatieobject is wat het beweert te zijn, dat het is gemaakt of verzonden door de persoon of organisatie die beweert het te hebben gemaakt of verzonden en dat het is gemaakt en verzonden op het tijdstip als aangegeven bij het informatieobject. van een aangesloten netwerk-device gecontroleerd (Extensible Authentication Protocol - Transport Layer Security (EAP-TLS)).Authenticiteit van aangesloten netwerkdevices wordt gecontroleerd
    CVZ_U.14.02Authenticatie van netwerknodesAlleen de specifiek voor het netwerk toegestane netwerk-devices worden logisch gekoppeld met de in het netwerk aanwezige clients en informatiesystemen (Institution of Electrical Engineers (IEE) 802.1x).Alleen specifiek toegestane netwerkdevices worden gekoppeld met de aanwezige clients en informatiesystemen
    CVZ_U.15.01BeheerdNetwerkbeveiligingsbeheer omvat activiteiten, methoden, procedures en gereedschappen voor administratie, onderhoud en veilig beschikbaar stellen van netwerkverbindingen. In het bijzonder geldt daarbij:
  • Administratie:
    • Het continue actualiseren van de netwerktopologie.
    • Het beheersen en ‘huishouden’ van netwerk-resources en de wijze waarop die beschikbaar zijn gesteld.
  • Beschikbaarheidsbeheer:
    • Het zorgdragen dat netwerkfaciliteiten constant beschikbaar zijn en dat het netwerk wordt gemonitord, zodat onderbrekingen zo vroeg mogelijk worden ontdekt en verholpen.
  • Incidentmanagement:
    • Het zorgdragen dat op alle incidenten en bevindingen actie wordt ondernomen, met rapportage.
  • Technische kwetsbaarhedenmanagement:
    • Het verzamelen en uitvoeren van beveiligingsupgrades, zoals het aanbrengen van patches tegen kwetsbaarheden in firmware of netwerk-Operating Software (OS) en het nemen van preventieve maatregelen voor fysieke kwetsbaarheden, zoals ongeautoriseerde toegang tot netwerkbekabeling.
    • Het verhelpen van fysieke kwetsbaarheden in het netwerk zoals bescherming tegen ongeautoriseerde (fysieke) toegang van netwerksegmenten.
  • Netwerkbeveiligingsbeheer omvat activiteiten, methoden, procedures en gereedschappen voor administratie
    CVZ_U.15.02BeheerstNetwerkbeheer omvat het doorvoeren van logische en fysieke wijzigingen in netwerken, zoals patching van netwerkbekabeling in netwerkverdeelkasten.Netwerkbeheer omvat het doorvoeren van logische én fysieke wijzigingen in netwerken
    CVZ_U.16.01Gemaakt en bewaardOvertredingen van het actuele netwerkbeleid (afwijkingen van de baseline) worden geregistreerd en vastgelegd in auditlogs.Overtredingen van het actuele netwerkbeleid worden geregistreerd en vastgelegd in auditlogs
    CVZ_U.16.02BeoordeeldHet beoordelen van overtredingen wordt geautomatiseerd uitgevoerd bijvoorbeeld met SIEM of functioneel gelijkwaardige systemen en beoordeeld door deskundigen.Het beoordelen van overtredingen wordt geautomatiseerd uitgevoerd en beoordeeld door deskundigen
    CVZ_U.17.01SamenhangDe beveiligingsarchitectuur staat niet op zichzelf, maar is verweven met de architectuurEen beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. van het te beveiligen systeem.De beveiligingsarchitectuur is verweven met de architectuur van het te beveiligen systeem
    CVZ_U.17.02SamenhangDe beveiligingsarchitectuur is gelaagd, zoals:
  • het Nederlandse Overheid Referentie Architectuur (NORANederlandse Overheid Referentie Architectuur)-beveiligingsmetamodel;
  • SABSA®.
  • De beveiligingsarchitectuur is gelaagd
    CVZ_U.17.03SamenhangDe netwerktopologie is in kaart gebracht en wordt continu actueel gehouden.De netwerk topologie is in kaart gebracht en wordt continu actueel gehouden

    Control (normen)

    export normen Control als csv

    IDtrefwoordStellingNorm
    CVZ_C.01.01NalevingDe naleving van het netwerkbeveiligingsbeleid wordt periodiek getoetst en geëvalueerd door een audit met tenminste de volgende elementen:
    • netwerktopologie/-ontwerp met principes als ‘defence in depth’ en ‘inbraak betekent geen doorbraak’;
    • identificatieHet bekend maken van de identiteit van personen, organisaties of IT-voorzieningen.- en authenticatiemechanismen;
    • autorisatiemechanismen en een actuele administratie van de uitgegeven rechten;
    • actuele beleidsregels voor de netwerkbeveiliging;
    • aanwijzingen voor hardening van netwerkcomponenten;
    • verifieerbare auditlogoplossing.
    De naleving van netwerkbeveiligingsbeleid wordt periodiek getoetst en geëvalueerd
    CVZ_C.02.01InrichtingDe controlelijst voor een veilige inrichting van netwerk(diensten) is samengesteld vanuit:
  • een actueel beveiligingsbeleid;
  • gerelateerde security operation-documentatie;
  • specifieke beveiligingsarchitectuur voor netwerk en communicatie(diensten);
  • het beleid voor toegang tot security gateway services;
  • bedrijfscontinuïteitsplannen;
  • relevante beveiligingscondities voor netwerkverbindingen.
  • Informatiesystemen worden jaarlijks gecontroleerd op technische naleving van beveiligingsnormen en risico’s
    CVZ_C.02.02PeriodiekInformatiesystemen worden jaarlijks gecontroleerd op de technische naleving van beveiligingsnormen en risico’s op de feitelijke veiligheid. Dit kan bijvoorbeeld door (geautomatiseerde) kwetsbaarhedenanalyses of penetratietesten.Checklist voor veilige inrichting van netwerk(diensten)
    CVZ_C.02.03VerantwoordelijkDe resultaten worden gerapporteerd aan het verantwoordelijke management.Resultaten worden gerapporteerd aan het verantwoordelijke management
    CVZ_C.03.01RobuustheidDe teststrategie voor netwerkbeveiliging is vastgelegd en geactualiseerd en bevat tenminste de volgende onderzoekselementen:
  • de robuustheid van het ontwerp met principes als ‘defence in depth’ en ‘inbraak betekent geen doorbraak’;
  • de sterkte van Identificatie-, Authenticatie en Autorisatie (IAA)-mechanismen en de relevantie van uitgegeven rechten;
  • de juiste implementatie van de beleidsregels voor netwerkbeveiliging;
  • de verificatie van de hardening van netwerkcomponenten;
  • de verificatie van de auditlogoplossing;
  • de bruikbaarheid en functionele doelmatigheid van beveiligingsmaatregelen;
  • informatie over gebeurtenissen en incidenten, gerapporteerd door servicepersoneel en eindgebruikers.
  • De teststrategie voor netwerkbeveiliging is vastgelegd en geactualiseerd
    CVZ_C.04.01Onderzoek van gebeurtenissenZeer belangrijke onderdelen van netwerkbeveiliging zijn het:
  • via auditlogging en continue monitoring en gekoppeld aan detectie registreren van gebeurtenissen;
  • onderzoek uit te voeren en vervolgens;
  • snel reageren.
  • Zeer belangrijke onderdelen van netwerkbeveiliging
    CVZ_C.04.02Onderzoek van gebeurtenissenContinue bewaking via monitoring legt de volgende informatie vast:
  • auditlogs vanuit de netwerkcomponenten: firewalls, router, servers etc.;
  • analyse-informatie vanuit Intrusion Detection Systems (IDS);
  • resultaten vanuit netwerkscanningsactiviteiten.
  • Continue bewaking via monitoring
    CVZ_C.05.01VerantwoordelijkhedenDe communicatievoorzieningen worden geïdentificeerd en gedefinieerd.De communicatievoorzieningen worden geïdentificeerd en gedefinieerd
    CVZ_C.05.02VerantwoordelijkhedenBeheerderstaken vereisen in sommige gevallen vergaande bevoegdheden met risico’s voor de doelorganisatie. Het beleggen van de juiste verantwoordelijkheden en toezien op het beoogde gebruik daarvan vergt extra aandacht, te weten:
  • De entiteit die verantwoordelijk is voor de communicatievoorzieningen wordt bepaald en de taken en details, vanuit de verantwoordelijkheid zijn actueel, vastgelegd en bekend.
  • De rollen en (speciale) bevoegdheden van netwerkbeheerders zijn gedefinieerd en gedocumenteerd.
  • De netwerkbeheerders zijn en blijven goed opgeleid en competent voor de uitvoering van hun taken.
  • De coördinatie en het overzicht van informatiebeveiligingsaspecten van dienstverleners is geïdentificeerd gedocumenteerd en wordt continu gemonitord.
  • Beheerderstaken vereisen bevoegdheden met risico’s voor de doelorganisatie